Alentejo is een uitgestrekte en groene regio in Portugal, die sinds de aanleg van een stuwdam ook bijzonder waterrijk is. Harmke deed er drie prachtige plaatsjes aan: Mértola, Moura en Monsaraz.

Peddelen maar

Inhoud

Door op een link te klikken scrol je direct naar een onderdeel van dit artikel van Harmke.

• Regio Alentejo
• Rivierstadje Mértola
• Witte stadje Moura
• Vestingstadje Monsaraz

Regio Alentejo

Zodra we Lissabon uit zijn, overheersen rust en ruimte. We zijn in het uitgestrekte natuurlandschap van de Alentejo. Kurkeiken, olijfbomen, amandelbomen, wijnvelden zover het oog reikt. Zelfs hoog zomer is het landschap behoorlijk groen. Ooievaars nestelen in de elektriciteitsmasten.

Natuurpark Vale do Guadiana

Aanvankelijk is het landschap nog vlak, maar naarmate we dieper het binnenland in rijden wordt het geleidelijk aan heuvelachtiger. We zien schapen en koeien en komen op de route naar Mértola, het eerste stadje dat we aandoen, door Parque Natural do Vale do Guadiana, een natuurpark in een weelderige vallei. Op borden staat aangegeven welke dieren er zoal te spotten zijn. De bijeneter is een vogeltje dat er veel voorkomt, net als verschillende soorten gieren. Borden met de kop van een zwarte kat blijken naar de lynx te verwijzen die hier leeft. Het gaat om de Iberische lynx, een zeldzame en bedreigde diersoort.

Heuvelachtig terrein

Birding Trail in Mértola

Komst van een stuwdam

Wat is het verhaal van de Alentejo? De dorre regio ten zuiden van de Taag werd met een ingenieuze ingreep vruchtbaarder gemaakt. In de Guadiana-rivier bij Alqueva werd een dam aangelegd die in 2002 gereed was. Nederlandse ingenieurs hebben erbij geholpen. Het kunstmatige stuwmeer dat daarbij ontstond zorgt voor drinkwater, waterkracht én irrigatie. De landbouw werd daarmee veel diverser. Zo kunnen er nu amandelbomen groeien die drie keer meer water nodig hebben dan olijfbomen. Ook het aqua-toerisme zit enorm in de lift. Tegelijk wil de Alentejo een aantrekkelijke regio blijven away from the madding crowd.

Wijngoed Herdade do Esporão

Vruchtbaar land

Rivierstadje Mértola

De wegen zijn goed en de chauffeur kart lekker door, dat zit in het DNA van Portugezen. Na de rit door het ongerepte natuurlandschap is er ineens de bewoonde wereld: het witte dorpje Mértola, doorsneden door de Guadiana-rivier die 800 kilometer lang is en uitmondt in de Atlantische Oceaan.

Historisch centrum

“De gunstige ligging aan de rivier maakte Mértola tot bloeiende handelsstad,” vertelt lokale gids Mafalda tijdens een stadswandeling. “Bij archeologische opgravingen zijn vondsten uit christendom en islam gedaan.” We lopen langs de opgravingen. Er is mozaïek met dieren zichtbaar uit de zesde eeuw. Erachter is het kasteel van Mértola. Daar beklimmen we de toren met z’n flinke kantelen en kijken vanaf de trans uit op de wijde omgeving. Ook bekijken we een wit kerkje, dat schelpvormige decoraties heeft uit de Moorse tijd. Tip: naast het toeristenbureau zit wolmuseum Museu de Mértola, waar je weef-workshops kunt doen.

Kasteel van Mértola

Het witte kerkje

Wateractiviteiten

Vanaf het hotel kun je mooi wandelen langs de Guadiana-rivier en de brug oversteken met uitzicht op het historische centrum van Mértola en de bootjes op het water. Een groot geel gebouw aan de oever blijkt van de universiteit te zijn. Mértola werkt samen met Harvard aan klimaatonderzoek. Nog een ‘nautische plek’ is São Domingos Mine River Beach, een strand aan twee lagunes. Het uitgestrekte rivierstrand is een fijne plek. Her en der zijn mensen aan het relaxen onder parasols, er wordt gezwommen en er zijn surfers op het water. De lagunes zijn de waterreservoirs van voormalige kopermijnen, sinds 2000 een recreatieplek.

Langs de rivier kun je wandelen

São Domingos Mine River Beach

Slaaptip in Mértola

• Hotel Museu – Aan de Guadiana-rivier ligt een vriendelijk driesterrenhotel dat tegelijk een museum is: in het souterrain zijn opgravingen blootgelegd uit de Romeinse en Moorse tijd die tijdens de bouw aan het licht kwamen. Nette kamers en buitenzwembad met terras. Adres: Rua Dr. Alfonso Costa 112, Mértola.

Fijne kamers

Zwembad with a view

Eettips in Mértola

• Espaço Casa Amarela – Sympathiek lokaal restaurantje aan de overkant van de Guadiana-rivier. We genieten er van een proeverij: zachte kaas, witvis, mals rund, aardappel in de schil en toe honingcake. De witte wijn komt van een wijngaard van nog geen 500 meter verderop. Adres: Estrada dos Celeiros, Mértola.


Honingdessert van Casa Amarela

 

 

• Feira do Mel, Queijo e Pão – Dit 3-daagse culinaire festival, bekend als de Honey, Cheese and Bread Fair, vindt elk jaar eind april plaats in een tot marktplaats omgetoverd paviljoen in Mértola en draait om hoogstaande lokale producten als honing, kaas, brood en wijn. Adres: Pavilhão Multiusos Mértola.


lokale jonge kaas

Witte stadje Moura

We zetten koers naar Moura. De route gaat weer dwars door het ongerepte landschap van de Alentejo. Af en toe duikt er een wit dorpje op zoals Pias met muurkunst, en dan komen we aan in Moura, een charmant wit stadje nabij de beroemde dam Alqueva en het gelijknamige stuwmeer.

Historisch centrum

Vlak bij ons boetiekhotel Amada is een park met fontein en in de straten eromheen staan witte huizen en groeien sinaasappelbomen. Tijdens een wandeling door Moura stuit ik op een stadstuin met olijfbomen: Jardim das Oliveiras. De tuin is vernoemd naar dichter Miguel Hernández die in 1939 voor Franco van Spanje naar Portugal vluchtte. Hij schreef een ode aan de olijfoliemakers die noeste arbeid verrichtten voor weinig geld. Geheimtip: Loja da Esquina (Rua 5 de Outubro 35A) vlak bij hotel Amada blijkt behalve een piepklein supermarktje een koffiecafé te zijn, waar locals druk pratend van hun pingado genieten.

Straatje in Moura

Olijventuin

Wateractiviteiten

Praia do Lago is een Blue Flag Beach aan het kunstmatige Alqueva-meer. Op dit meer gaan we kanoën bij zonsondergang! Francisco Guerreiro van Alentejo Break (alentejobreak.com) begeleidt de tocht. Met life-vests aan stappen we in de kano’s en peddelen naar een eiland om daar naar de sterren te kijken. Er is een flinke wind opgestoken en omdat het te tricky wordt, keren we om. Nog een manier om van star gazing te genieten is tijdens een Night Walk. We lopen door een donker bos. Alleen de maan licht ons bij. Op een open plek wijst Francisco met een lazerstraal de sterrenbeelden aan, zoals de Grote Beer. Fascinerend!

Kano’s prepareren

Slaaptip in Moura

Amada Moura – Sereen Adults Only-hotel in een 17e-eeuws in een Moors huis in een karakteristiek straatje. Alles in dit boetiekhotel is in een natuurlijke ingetogen stijl. Comfortabele suites, binnenplaats met zwembad, verzorgd ontbijtbuffet met heel veel vers fruit. Adres: Rua 5 de Outubro 36, Moura.

Rustgevende binnenplaats

Sereen boetiekhotel

Eettips in Moura

• O Molho – Vanbuiten ziet dit lokale eetadres er onopvallend uit, binnen is het gezellig en vol. Met behulp van Chat GPT vertalen we de uitgebreide menukaart. Kip met honing-mosterdsaus en dan amandelcake wordt het voor mij én een pingado (espresso met wat koude melk). Adres: Rua Nova do Carmo 11, Moura.
• Lago Lounge & Chill Restaurant – Uitspanning aan het strand Praia do Lago waar je kunt eten en drinken in ontspannen sfeer. De bediening is charmant en de gastronomie van hoog niveau. Kaas, olijven, ceviche, inktvissalade, kroketten, garnalen, het houdt niet op. Adres: Estação Náutica de Moura – Alqueva.

Chillen aan Lago Beach

Beeldschone inktvissalade

Vestingstadje Monsaraz

Het laatste plaatsje dat we aandoen, is Monsaraz, een vestingstadje met Arabische fundamenten, behorend tot de gemeente Reguengos. De naam stamt uit het Arabisch: Mon is berg en Saraz een witte bloem met geel hartje. De historische kern van Monsaraz is nationaal erfgoed.

Vestingstadje Monsaraz

Historische centrum

“Dit ommuurde dorpje was de belangrijkste stad in de regio door de strategische ligging op de heuveltop,” vertelt gids Maria van Turismo de Turismo de Portugal Ze leidt ons langs de stadsmuren omhoog naar het kasteel met weids uitzicht. In de arena van dit kasteel is om het jaar een muziek- en theaterfestival: Fest Museu Aberto. Ook bezoeken we de 16e-eeuwse Igreja de Nossa Senhora da Lagoa (Our Lady of the Lagoon-kerk) die vanbinnen rijkversierd is. Ernaast is een bijzonder Fresco Museum. Fun fact: bij Monsaraz groeien 2000 jaar oude olijfbomen uit de Romeinse tijd, die nog altijd productief zijn. Olival da Pêga heet deze bio-olie.

Vestingmuur van Monsaraz

Kasteel met arena

Wateractiviteiten

Praia Fluvial is het strand van Monsaraz aan het kunstmatige Alqueva-meer, een Blue Flag Beach met strandwachten. Het hele jaar zijn er tal van activiteiten in en rond het water mogelijk. Je kunt er zwemmen, waterfietsen, kanoën, suppen, enzovoort. Of een boottocht maken zoals wij! We stappen aan boord van een comfortabel motorbootje. Schipper Philip (alquevacruzeiros.pt) vaart ons naar Golden Island, een eilandje met goudgeel zand dat glinstert door het pyriet. Tip: rondom Monsaraz zijn twee observatoria waar je de sterrenhemel kunt bestuderen, Dark Sky (darkskyalqueva.com/en) en OLA (olagoalqueva.pt).

Comfortabel bootje

Golden Island

Slaaptip in Monsaraz

Vila Planicie – Viersterrenhotel aan de voet van de heuvel van het stadje Monsaraz zelf. Comfortabel en traditioneel hotel op een weldadig uitgestrekt terrein met olijfbomen en Bali-bedden. Er zijn wel 3 zwembaden en er is een speelplek voor kinderen. Adres: Rua da Barrada 13, Telheiro (Monsaraz).

Zwembad bij Vila Planicie

Bali-bed onder een olijfboom

Eettips in Monsaraz

• Taverna “Os Templáriós” – Het kalkstenen dorpje Monsaraz heeft veel goede eetadressen en dit is er een van. Ik smul van de salade ‘van ons land’ met geitenkaas, walnoten en goj-bessen. Ook is er pasta, bacalhau, vlees en uitstekende wijn. Het terras geeft uitzicht op het waterrijke land. Adres: R. Direita 22, Monsaraz.


Salade ‘van ons land’ bij Os Templáriós

• Xarez – Traditioneel restaurantje annex tapasbar met eenvoudige menukaart en uitgebreide wijnselectie. Het zit direct langs de vestingmuur van het Middeleeuwse stadje Monsaraz en vanaf het terras heb je uitzicht op de heuvels en een zonsondergang die magisch is. Adres: Ria de Santiago 33, Monsaraz.


Terras met uitzicht bij Xarez

Hoe kom je er?

Wij vlogen met TAP naar Lissabon in ca. 3 uur. Vanaf daar is het zo’n 2,5 uur rijden naar Mértola, het verst gelegen stadje van de 3 plaatsen op onze route. De rit gaat over goede wegen en dwars door de natuur. Meer informatie: visitalentejo.com en nauticalportugal.com/en

Veel nautische activiteiten in de Alentejo