De Veluwezoom is een stuwwal die ontstaan is tijdens de IJstijd. De heuvelrand verheft zich boven de Nederrijn. Beken hebben diepe dalen uitgesleten. Uniek in Nederland buiten Zuid-Limburg. Ter verdediging bouwde men in de vroege middeleeuwen robuuste kastelen. Eeuwen later ontdekten rijken uit het westen de aantrekkelijkheid van het landschap. Zij lieten riante landhuizen in het groen optrekken. Omgeven door weelderige tuinen. De combinatie met heide en bossen vormt een heerlijk decor om Bourgondisch te fietsen: happen en trappen.

Het park Sonsbeek is een groene strook die de stad Arnhem bijna in 2 stukken snijdt. De bebouwing tussen Sonsbeek en de Rijn bedraagt slechts 800 meter hemelsbreed. Sonsbeek verheft zich vanaf de Sint-Jansbeek.

Sonsbeek Park

Deze beek was ooit de levensader van Arnhem. Tien watermolens zorgden voor bedrijvigheid: van het persen van papier, het slaan van olie tot het malen van graan. De Witte Molen is de enige molen die is overgebleven. In de ontvangstruimte kun je het meel van de molen kopen. Op de fiets tegen de helling merken we onmiddellijk het effect van de stuwwal, die is ontstaan tijdens de ijstijd.

Rozendaal klein maar fijn

Net buiten Arnhem ligt het dorp Rozendaal. Met 1838 inwoners is Rozendaal de gemeente met de minste inwoners op het vasteland van Nederland. Op de vraag hoe het komt dat het nietige Rozendaal nog altijd zelfstandig is, bestaat geen duidelijk antwoord. Tal van gemeenten met 10x zo veel inwoners moesten tegen hun zin opgaan in een groter verband. De discussie over de toekomst van Rozendaal is echter onlangs losgebarsten.

De gemiddelde inwoner van Rozendaal zit bepaald niet krap bij kas. De gemeente wordt ook wel het Aerdenhout van Gelderland genoemd en de miljonairsdichtheid is hoog. Rozendaal staat op plek 5 van het hoogste percentage miljonairs. Het is hier ook prachtig wonen in het groen bij het kasteel met de tuinen en de Veluwezoom. Toch is de stad Arnhem met alle voorzieningen als het ware om de hoek.

Het kasteel Rosendael straalt de macht van de Hertogen van Gelre nog altijd in volle glorie uit.
Voorbij het kasteel duiken we het bos in.

Midden in het bos ligt de Begraafplaats Rosendael. De graven vormen een prachtige compositie met de natuur. Op de begraafplaatsen zijn monumentale grafkelders van vroegere bewoners van het kasteel Rosendael en andere adellijke personen uit het rijke Rozendaal.

Diepe beekdalen

De fietspaden bestaan voor een belangrijk deel uit beton. Dit betekent dat de boomwortels het wegdek niet kunnen opdrukken. Het is hier klimmen en dalen, want tijdens het smelten van de grote hoeveelheden ijs hebben de beken diepe dalen uitgesleten. Een landschap dat buiten Zuid-Limburg nauwelijks voorkomt in ons land. Niet alle stromen zijn door de natuur ontstaan. Op diverse plaatsen is een spreng: een bron door mensenhanden gegraven om het water naar watermolens te leiden.

Rhedense schaapskudde

Behalve bossen zijn diverse heuvels ook begroeid met heide. De mooiste periode is in augustus, als de heide in volle bloei staat. Diverse uitzichtpunten nodigen uit om even van de fiets af te stappen. De heide wordt echter bedreigd door andere planten die de heide overwoekeren.

Oude schaapskooi

Gelukkig grazen hier de schapen van de Rhedense Schaapskudde alles weg wat geen heide is. De kudde graast hier sinds 1963 dankzij het initiatief van Jonkvrouwe Catharina Louise Henriëtte Wurfbain. Doelstelling van deze adellijke dame was het behoud van het Veluwse schapenras, dat in die tijd bijna uitgestorven was. In de donkere uren overnacht de kudde veilig in en rond de monumentale potstal met de status van Rijksmonument.

Goed bewegwijzerd

Uitzicht vanaf de Posbank

Het absolute hoogtepunt onder de uitzichtpunten is de Posbank. Vernoemd naar de monumentale bank die Gerard Adriaan Pos kreeg aangeboden bij zijn 25-jarige jubileum als tweede voorzitter van de ANWB in 1918. Pos was ook een van de oprichters van de toenmalige wielrijdersbond. De tweede voorzitter van de bond heeft zich ingespannen voor de ontwikkeling van het toerisme in Nederland.

oude ANWB wegwijzers

Uitzicht over de Posbank

Neem even plaats

Bij helder weer kijk je uit op de kerktoren van Emmerik in Duitsland. Bij de Posbank prijkt een standbeeld van een dame op een fiets. We herkennen haar onmiddellijk: Prinses Beatrix. Het beeld heeft dan ook de bijnaam “de fietsende koningin”.

Carolina van Oranje-Nassau

De route voert verder via ongerepte natuur. Vooral de hoge bomen maken indruk. Midden in de natuur staat de Carolinahoeve vernoemd naar Carolina van Oranje-Nassau, een dochter van Stadhouder Willem de Vierde. Zij baarde als echtgenote van Karel Christiaan van Nassau-Weilburg maar liefst 15 kinderen. Tal van grootheden onder Europese vorstenhuizen stammen van haar af. De hoeve ligt aan een oude koningsweg. Hier werden de paarden van de koetsen gewisseld. Ook de passagiers konden rusten, eten en drinken.

Relaxen bij de Carolinahoeve

De Carolinahoeve kent een rijke geschiedenis als pleisterplaats. Toen verval dreigde, zette niemand minder dan de cabaretier Wim Kan zich in om de hoeve op te knappen. De laatste verbouwing kreeg de Carolinahoeve in 2021 toen Maarten en Tineke de exploitatie overnamen. In samenspraak met natuurmonumenten kreeg het etablissement de huidige informele sfeer. Ben je even moe van het fietsen: in de tuin staan ligstoelen om even bij te komen. De speeltoestellen voor kinderen passen in de natuurlijke omgeving. Je kunt de Carolinahoeve alleen te voet of op de fiets bereiken.

Carolinahoeve is alleen met de fiets bereikbaar

Het dorp Imbosch bestaat welgeteld uit 3 huizen. In de 17e eeuw is geprobeerd hier landbouw te ontwikkelen, maar dat mislukte volkomen. De grond is teruggegeven aan de natuur. De boerderijen zijn nu woonhuis. Je zult hier maar wonen.

Landhuizen aan de Veluwezoom

Sporen van Market Garden

In Oosterbeek zie je de sporen nog van Market Garden: de mislukte luchtlanding van de geallieerden in september 1944. Ter herennering is het ereveld waar gesneuvelden hun laatste rustplaats kregen. In het Airborne Museum Hartenstein zie je alles over de Slag om Arnhem. Het museum is gehuisvest in het fraaie landhuis dat de geallieerden in gebruik hadden genomen als hun hoofdkwartier.

Herinneringsplaats in Oosterbeek

Museum Hartenstein

Pas op voor de wilde zwijnen

We dalen af naar de Rijn en fietsen op een smalle strook langs het water en het reliëf. De sierlijke bogen van de stuw bij Driel domineren het rivierenlandschap. Deze stuw is een belangrijk onderdeel van de beheersing van de waterhuishouding in ons land. De stuw bij Driel regelt hoeveel water er via de Rijn of via de IJssel gaat. Bij weinig wateraanvoer kunnen de schuiven helemaal omhoog. Om vissen bij gesloten kleppen doorgang te verlenen is naast de stuw een vissentrap.

de Rijn

Kruipdoor, sluipdoor

Afdalen naar de Rijn

De Italiaanse Weg

Ooit moest je voor de passage hier tol betalen. Dat kon bij de middeleeuwse waterburcht het kasteel van Doorwerth. Vanaf hier loopt de Italiaanse Weg weer de stuwwal op. Deze weg is in 1848 aangelegd op opdracht van Jacob Adriaan Prosper, Baron Van Brakell van Wadenaoyen. Eigenaar van het landgoed Duno en destijds slotvoogd van het kasteel Doorwerth. Het doel van weg was een verbinding van het kasteel naar het station van Wolfheze. De Baron was gefascineerd door bergwegen in Italië en gaf opdracht om twee haarspeldbochten aan te leggen op zijn landgoed. Een heerlijk stukje fietsen onder de oude beuken. Terug in Oosterbeek genieten we na op het terras van Klein Hartenstein. Vanaf dit punt is het nog 7 kilometer naar de Witte Molen.

Klein Hartenstein is partner van Happen & Trappen

Kastelen

Kasteel Rosendael

Kasteel Rosendael kent een rijke geschiedenis als de residentie van de machtige hertogen van Gelre. De compositie van de gebouwen is uniek: de dikke toren, het woonhuis en de stallen. Het oudste deel is de Donjon, de dikke toren, met muren van meer dan 3,5 meter dik. Tijdens belegeringen trokken de bewoners zich terug in de Donjon, achter de dikke muren.

De kasteeltuinen zijn behalve fraai ook uitgestrekt. In de tuin zijn 3 vijvers achter elkaar met een spreng, die naar het kasteel toe steeds een niveau lager liggen. Hierdoor was er altijd voldoende water op voorraad. Het water komt uit een diep dal tussen de heuvels met de naam Klein-Zwitserland. Er zijn 4 sprengen waar het water zich uit de grond borrelt.

Kinderen gaan tegenwoordig naar een pretpark, maar er was een periode dat kinderen het uitgierden op de bedriegertjes, als ze plotseling werden verrast door waterstralen die vanuit het niets vanaf alle kanten uit de grond spoten. De Bedriegertjes zijn nog steeds actief. Pas op voor je telefoon!

Spelen bij de Bedriegertjes

In het park is ook een schelpengalerij. Een ontwerp uit 1730 van tuinarchitect Daniël Marot. De bijzondere collectie bonte schelpen is afkomstig van diverse kusten op onze aardbol. Bij de tuin hoort ook de Oranjerie. In het oorlogsjaar 1945 werd het fraaie bouwwerk zo zwaar beschadigd, dat het moest worden afgebroken. Pas in 1990 is de Oranjerie herbouwd. In de zomer geniet je hier van een drankje op het riante terras van het uitzicht op het kasteel en de kasteeltuinen.

Bezoek aan het kasteel

Een rondleiding door het kasteel is zeer de moeite waard. Je gaat door de verschillende eeuwen heen. Iedere ruimte geeft weer een beeld van een andere eeuw. De tafel staat keurig gedekt, alsof het edele gezelschap zo zal aanschuiven. Je maakt kennis met talrijke bewoners en hun perikelen. De portretten aan de muur vormen een waar stripverhaal: vanaf de hertogen van Gelre uit 1300 tot de laatste bewoner van het kasteel Willem Frederik Torck baron van Pallandt, die in 1977 overleed. Zijn kasteel was hem zo dierbaar dat hij in zijn testament had opgenomen, dat het met het park werd overgedragen aan Geldersch Landschap & Kasteelen. Het kasteel en de kasteeltuinen kun je bezoeken tussen 11:00 en 17:00 uur. Het kasteel is ook een romantische trouwlocatie.

Boek hier tickets tickets. In en rond het kasteel vinden ook tal van evenementen plaats. Meer informatie over Kasteel Rosendael op www.glk.nl/rosendael/kasteel-rosendael.

Kasteel Doorwerth: een kasteel zoals een kasteel hoort te zijn

Tussen het groen ontwaar je het Kasteel Doorwerth: een waterburcht gelegen in de uiterwaarden van de Rijn aan de voet van de Veluwezoom. Een kasteel zoals een kasteel hoort te zijn. Een façade waar je tegenop ziet. Je betreedt het kasteel via een ophaalbrug. In dit decor passen ridders te paard en een jonkvrouw op de toren. Het kasteel Doorwerth wordt al in 1260 vermeld, maar is daarna diverse malen uitgebreid. Toch heeft de burcht het middeleeuwse karakter uitstekend weten te behouden.

Koetshuis Kasteel Rosendael

Tijdens de operatie Market Garden in september lag de burcht midden in de vuurlinie. Kasteel Doorwerth is echter in oude glorie hersteld. In het koetshuis van het kasteel schreef Erik Hazelhoff Roelfzema in 1969 en 1970 zijn legendarische Soldaat van Oranje. De binnenplaats is een unieke plek om te genieten van een kopje koffie. Het museum van het kasteel toont je de geschiedenis van de burcht, maar ook de historie van de jacht en de bosbouw.

Binnenplaats Kasteel Doorwerth

Binnen ga je terug in de tijd. Wandel door de historische keuken, de imposante grote zaal, de wapenkamer of de gevangenis voor een echte kasteelervaring. Je kunt harnasonderdelen passen en mag je verkleed door het kasteel dwalen. Alleen al in en rond dit kasteel kun je gemakkelijk een paar uur zoet zijn. In de kasteelwinkel vind je altijd wel een leuk souvenir als aandenken aan deze prachtige plek aan de voet van de Veluwezoom.

Achter de dijk die in 1643 werd aangelegd, tref je een bijzondere groentetuin die is ingericht naar Hollands classicistisch ontwerp. Het is één van de weinige overgebleven voorbeelden in Nederland met oude groente- en kruidenrassen die op traditionele wijze worden gekweekt.

Je kunt Kasteel Doorwerth bezoeken tussen 11:00 en 17:00 uur. Behalve op maandag. Boek jouw tickets hier. Als je een arrangement boekt bij Happen en Trappen, dan is de toegang van Kasteel Doorwerth inbegrepen.
Meer informatie over Kasteel Doorwerth vind je op www.glk.nl/doorwerth/kasteel-doorwerth.

Arrangement Happen en Trappen

Happen en Trappen biedt het arrangement ”Veluwse hoogtepunten langs kastelen en landgoederen”: een culinaire fietsroute van 64 kilometer. Je krijgt een prima routebeschrijving en je stopt onderweg bij 5 geselecteerde restaurants voor steeds een gang van het menu. Behalve de maaltijden zit in het arrangement ook een bezoek aan kasteel Doorwerth.

Geldersch Landschap en Kasteelen

Geldersch Landschap en Kasteelen is opgericht in 1929. Het doel is wat waardevol in het Gelderse landschap is in stand te houden en te verbeteren. De organisatie beheert 161 natuurgebieden, 37 kastelen en landhuizen en een uitgebreide collectie kunst. Je kunt 7 kastelen van Geldersch Landschap en Kasteelen bezoeken.

Het begin- en eindpunt is bij Molenplaats Sonsbeek (de Witte Molen) in Arnhem. Dit is op ongeveer 1 kilometer van station Arnhem Centraal. Er geldt in dit deel van Arnhem betaald parkeren. Bij Arnhem Centraal is een grote parkeergarage. Zie Google Maps:

Lees ook dit nieuws

De oostvleugel van Kasteel Hernen is nu op eigen gelegenheid te bezoeken Fietsrondje van de Maand: Kasteel Ammersoyen en de Bommelerwaard (april 2025) Kindervoorstelling bij kasteel Rosendael Meld je nu aan voor de nieuwe MAAK!-tentoonstelling in Museum Arnhem Een bijzondere avondopenstelling in huis Zypendaal met live muziek door Wachtend op de Zomer Vier je kinderfeestje op kasteel Hernen