Alleen al het kasteel Ammersoyen is aanleiding genoeg om op de fiets te stappen. Een middeleeuws kasteel zoals een middeleeuws kasteel moet zijn. De route maakt een ererondje om het kasteel. Van strategisch belang in de Bommelerwaard: ooit een eiland tussen de Maas en de Waal. Tijd voor het Fietsrondje van de Maand april.
Fietsen naar Kasteel Ammersoyen
Inhoudsopgave van dit Fietsrondje van de maand
Door op een link te klikken scrol je direct naar een onderdeel van dit fietsrondje.
- Het Fietsrondje van deze maand
- Route-informatie
- Routebeschrijving met knooppunten
- Horeca en winkels onderweg
- Kasteel Ammersoyen
- Bommelerwaard
- Zaltbommel
- Extra lus langs de grenzen van de Heerlijkheid Ammersoyen
- Wandeling op 10 mei
- Geldersch Landschap & Kasteelen
- Verblijf tips voor overnachten in de Bommelerwaard
Het Fietsrondje van deze maand
De grootste plaats in de Bommelerwaard is het oude Zaltbommel. De roemruchte veldheer Maarten van Rossum liet hier zijn sporen achter. Fietsen op de dijken met uitzicht op het rivierenlandschap is een waar genot.
Door de waterpoort van Zaltbommel fietsen we de Waaldijk op met langs het fietspad een prachtig uitzicht over de breedste rivier van ons land. We kijken af te toe achteruit naar de compositie van 2 bruggen over de Waal. We klimmen de trappen op naar een uitzichtpunt voor nog fraaiere beelden op de andere kant van de brug.
Blik op de brug vanaf de ene zijde.
Het fietspad gaat even van de Waal zelf af langs het natuurreservaat de Kil van Hurwenen. Ooit was dit een scherpe meander van de Waal, maar om de vaarroute korter te maken is deze bocht afgesneden. Vogels vinden dit een ideale plek om te overwinteren. Dit is een stiltegebied, krijgen we als waarschuwing.
De schoorsteen van de voormalige steenfabriek de Lagewaard verkeert helaas in slechte staat. Er is geen geld om de pijp op te knappen. Daarom is de omgeving afgesloten. Dat weerhoudt de familie ooievaar niet om hun nest op de bouwvallige schoorsteen te bouwen.
Ondertussen nemen koeien een bad in de Waal. De schepen stampen tegen de stroom in. De Waal is een van de drukst bevaren rivieren van ons land.
Aan de Waal ligt Rossum. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog hielden de Spaanse troepen hier 28 jaar lang stand tegen de Geuzen. Inzet was de korte waterverbinding tussen de Waal en Maas. Nu scheidt De Sint Andries Sluis het water van beide rivieren.
Rome geeft een bord op de dijk aan. Zijn we al zo ver? Een boer legt uit dat het vlekje op de kaart deze naam te danken heeft aan Romeinse opgravingen.
Monseigneur Zweisenplain
We fietsen inmiddels langs de Maas. Het Monseigneur Zweisenplein in Kerkdriel is een heerlijke plek voor een kopje koffie. De uit Kerkdriel afkomstige Joannes Zweisen werd na het herstel van bisschoppelijke hiërarchie in Nederland in 1853 de eerste aartsbisschop van Utrecht. De kerkleider zette zich vooral in voor het onderwijs. Een lagere school in de plaats heet dan ook toepasselijk Mgr. Zweisenschool.
Aan de overkant van de Maas doemen de contouren van de Brabantse hoofdstad ’s-Hertogenbosch op. Het stalen gevaarte van de Hedelse spoorbrug met 470 meter lengte overspant sinds 1870 de Maas.
Tot 1978 was dit een enkel spoor. In dat jaar kwam de naast de bestaande brug een tweede spoorbrug. Ook de Maas kent plassen in de uiterwaarden.
Bij Ammerzoden gaan we even van de Maas af voor een slinger om Kasteel Ammersoyen. Zo moet een middeleeuws kasteel eruitzien: een robuust verdedigingwerk.
Tegenover het kasteel is de ruïnekerk. Na de reformatie raakte de kerk in verval. Later werd een deel opgeknapt. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog raakte de kerk opnieuw beschadigd. De toren en een deel van het koor werden hersteld. Dit deel wordt nog altijd gebruikt door de Hervormde Kerk.
Op de Wellse Dijk is het genieten van 2 kanten. Links de Maas in het groen. Rechts pronkt het Slot Well en de oude dorpskern met de hervormde kerk.
De Maas houdt hier op vanwege de afdamming, maar even verder komt het water weer terug als Afgedamde Maas.
We verlaten echter het water , maar we worden wel geconfronteerd met de gevolgen van het water uit het verleden toen de Maas nog niet afgedamd was. In 1861 sloeg het de watermassa voor de zoveelste keer toe.
De inwoners van Delwijnen bouwden daarop een vluchtheuvel. Net zoals de Groningers en de Friezen in de oudheid deden met hun terpen. Boven op de heuvel kwam later het huis van de veldwachter, die vanuit zijn hoge positie een goed uitzicht had. Een grote meetlaat laat zien hoe hoog het water hier is gekomen.
Tegen de Waaldijk aan heeft Gameren een fraai deel rond de groene Helkant. Rond een hertenkamp staan een paar statige huizen. De kerk is sierlijk, maar is pas uit 1954, nadat de oude kerk in de oorlog was verwoest.
We zetten aan voor het klimmetje naar opgehoogde rivierdijk langs wederom de Waal. Opmerkelijk is architectuur van het kantoor van heibedrijf Busker. Het heeft iets van een moderne kathedraal.
Langs de rivier komen de bruggen en de toren weer in zicht. De Markt van Zaltbommel is een uitstekende plek om achter een versnapering afscheid te nemen van Zaltbommel en de Bommelerwaard. Het Zaltbommellied blijft nog lang in ons hoofd nagalmen, maar de beelden van Kasteel Ammersoyen liggen vast in ons brein.
Route-informatie
Fietsroute: Bommelerwaard
Land: Nederland
Provincie: Gelderland
Lengte: 48 km
Beginpunt: station Zaltbommel
Eindpunt: station Zaltbommel
Routebeschrijving met knooppunten
Verlaat het station aan de zijde van spoor 2. Met je rug naar het station even linksaf. Meteen bij de rotonde rechtsaf. Je komt op de knooppunten: 16, 33, 78, 67, 98, 23, 22, 21, 97, 14, 13, 83, 14, 40, 98, 16, 23, 11, 10, 7, 66, 33, 16, richting 62. Na enkele honderden meters ben je weer bij het station van Zaltbommel.
On https://routiq.com you will find even more cycling and walking routes
Ontvang elke maand gratis het Fietsrondje van de maand
Vul je e-mailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en verhalen beschikbaar zijn van Bert.
Horeca en winkels onderweg
Langs de route van dit Fietsrondje van de Maand zijn voldoende winkels en horeca bedrijven te vinden.
8 km, Hurwennen
Brasserie de Roskam, open vanaf 12:00 uur. Zaterdag en zondag vanaf 11:00 uur. Op maandag gesloten.
10 km, Rossum
Hotel-restaurant de Gouden Molen.
16 km, Kerkdriel
Op het Monseigneur Zwijsenplein is ruime keuze aan horeca. In Kerkdriel zijn diverse supermarkten. Ook op zondag open.
24 km, Hedel
Herberg de Zwaan en Supermarkt Hoogvliet die is ook open op zondag.
30 km, Ammerzoden
Koetshuis van Kasteel Ammersoyen. Een heerlijke plek voor de lunch. Het terras biedt een fraai uitzicht op het kasteel. Open vanaf 11:00 uur. Op zaterdag en zondag 10:00 uur. Op maandag gesloten.
In Ammerzoden is ook een bakker en de supermarkt Boon’s Markt. Op zondag gesloten.
35 km Wellseind
Restaurant-Hotel Amadeus.
43 km Gameren
- Brasserie ’t Ouwe Meesterhuis. Open vanaf 12:00 uur. Op zondag en maandag gesloten.
- In Gameren is en Jumbo supermarkt. Op zondag gesloten.
- In Zaltbommel is ruime keuze aan horeca.
Albert Heijn en de Jumbo in Gameren zijn op zondag van 13:00 – 17:00 open.
Kasteel Ammersoyen
Het kasteel heeft nog de oude spelling van Ammerzoden. Vanaf de overzijde van de slotgracht en met zicht op de lange slotbrug oogt de middeleeuwse waterburcht onneembaar. Het kasteel is als één geheel gebouwd. Dit is uitzonderlijk, want vaak zijn kastelen opgetrokken in verschillende fases. Ammersoyen is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland. Het kasteel heeft 4 hoektorens, een voorburcht en is geheel omgeven door een gracht.
Als je door de poort het kasteel binnen treedt, valt onmiddellijk de witgepleisterde binnenplaats op. Ook het interieur heeft een middeleeuws karakter met een Grote Zaal, flinke open haarden, smalle muurtrappen, torenkamers en plonsplees.
Tijdens je bezoek krijg je een goed beeld van het leven in het kasteel. Opmerkelijk zijn de archeologische vondsten. Ammersoyen heeft één van de grootste collecties grachtvondsten ooit bij een kasteel in Nederland gedaan. In het Schervenlab worden de scherven onder het oog van bezoekers aan elkaar gepuzzeld. > In de kelders van het kasteel is een middeleeuwse brouwerij blootgelegd. Je kunt de brouwoven bewonderen.
In het kasteel resideerden een groot aantal slotvoogden. Het kasteel is diverse malen belegerd geweest. Brabant is net aan de overzijde van de Maas en er waren diverse conflicten tussen de Hertogen van Gelre en de Hertogen van Brabant Het bolwerk raakte een paar keer ook zwaar beschadigd, maar iedere keer werd de schade hersteld.
In contrast tot het vechten kwam in 1876 een periode van rust, gebed en bezinning. Het kasteel werd een klooster. Zusters van der Orde der Clarissen namen hun intrek in het middeleeuwse verdedigingswerk. De nonnen bleven daar tot bijna het einde van de Tweede Wereldoorlog. Het kasteel kwam in de vuurlinie. De zusters zijn nooit meer teruggekeerd. In 1945 werd Ammersoyen een fabriek voor stofzuigers een wasmachines, maar in 1957 wist de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen het complex te verwerven. Een langdurige restauratie volgde. Veel keerde terug in de oude staat. Daarna was het kasteel tot 1999 het gemeentehuis van de in dat jaar opgeheven gemeente Ammerzoden. Het kasteel is nu een geliefde locatie voor een romantisch huwelijk. Jonkvrouwen en ridders kunnen worden besteld.
Op het terras van het Koetshuis is het heerlijk genieten van het uitzicht op Kasteel Ammersoyen.
Op het terras van het Koetshuis is het heerlijk genieten van het uitzicht op Kasteel Ammersoyen. Voor meer informatie en het boeken van tickets: www.glk.nl/ammersoyen.
Bommelerwaard
De Bommelerwaard was ooit een eiland dat was ingeklemd tussen de Maas en de Waal. Bij Slot Loevestein stroomde de Maas in de Waal. Zie het fietsrondje Gorinchem op verkeersbureaus.info/fietsrondje/2020/10/01/153833-fietsrondje-van-de-maand-oktober-fietsrondje-gorinchem-47-km-met-varen.
Door veranderingen in de stromen van de Maas en de Waal raakten beide rivieren elkaar ook ten oosten van de plaats Rossum. In 1856 werd de open verbinding tussen de Maas en de Waal bij Rossum afgesloten. In plaats daarvan kwam het korte Kanaal van Sint-Andries met een sluis.
Deze sluis was noodzakelijk, omdat de waterstanden van de Maas en de Waal nogal eens uiteenlopen. De Maas is puur een regenrivier en de Waal krijgt ook een forse toename van smeltwater als de sneeuw op de Alpenreuzen begin te smelten. Bij de oorspronkelijke uitmonding van de Maas bij het Slot Loevestein zorgde de massale toevloed van smeltwater er regelmatig ervoor dat water uit de Waal tegen de stroom in de Maas invloeide. Overstromingen waren het gevolg. In 1904 werd de Maas ten noorden van Heusden afgedamd. De Maaswater kreeg een nieuwe loop via de Bergsche Maas richting de Biesbosch. Voorbij de dam was gewoon weer water tussen de Bommelerwaard en Het Land van Altena. De Bommelerwaard heeft door de eeuwen tal van veel overstromingen gekend. De dijken werden steeds meer verbeterd, maar de dreiging van het water leek voorbij na de afdamming van de Maas.
Tijdens het extreem hoge water in 1995 was er echter groot alarm. De complete bevolking werd geëvacueerd. De dijken hielden het maar net. Grootse maatregelen volgden. Het project Ruimte voor de Rivier hield niet alleen dijkverhogingen in. Er moest ook meer ruimte komen, om al het water kwijt te kunnen tijdens extreem hoge aanvoer. Dit alles in combinatie met verbetering van het natuurlijke rivierlandschap.
Katholiek en protestant
Hoewel de Bommelerwaard een eiland was, is er geen sprake van eenheid. Dat komt voor een belangrijk deel, omdat het gebied onder diverse heren viel.
De stad Zaltbommel werd in 1672 al veroverd door de Watergeuzen, terwijl het zuidoosten van de Bommelerwaard nog vrij lang Spaans was. Dit verklaart ook de verschillen in godsdienst: onder de geuzen werd het noordwesten protestants, waaronder later een belangrijk deel reformatorisch en het zuidoostelijk deel bleef voornamelijk katholiek. Het zuidoosten richt zich voor een belangrijk deel op de Brabantse hoofdstad ’s-Hertogenbosch, dat net aan de overzijde van de Maas ligt. Veel inwoners lezen het Brabants Dagblad. De stad Zaltbommel zelf is van oudsher meer gemengd, maar de meerderheid is protestant. In 1821 kreeg de Bommelerwaard 13 gemeenten. Door steeds maar te fuseren is het aantal uiteindelijk in 1999 teruggebracht tot twee gemeenten: Zaltbommel in het protestantse noordwesten en Maasdriel in het meer katholieke zuidoosten.
Zaltbommel
Vanuit de trein of de auto tussen Utrecht en ’s-Hertogenbosch zie je hem al van verre: de toren van Bommel, zoals de inwoners hun stad noemen en wat ook ooit de officiële naam was. Er was verwarring, want er was ook een Maasbommel. De toevoeging “Zalt” zou van zout komen. Zout was vroeger een belangrijk handelsproduct in de stad.
Zaltbommel is al meer dan 1.000 jaar oud, maar kreeg in 1315 stadsrechten. Als Hanzestad kende Zaltbommel een grote bloei. De Hanze was in de late Middeleeuwen een handelsverbond tussen 200 steden. Door de vrij geïsoleerde ligging bleef Zaltbommel echter klein. Tot 100 geleden bleef de stad binnen de oude stadmuren. De kerktoren is zichtbaar vanaf de bruggen, maar de stad zelf lijkt verborgen. De verkeersstromen en de treinen gaan er langs. Binnen de stadmuren is feitelijk niet zoveel veranderd. Het stadje aan de Waal straalt de Hanzerijkdom nog volop uit.
De toren was 100 meter hoog
Absolute blikvanger is de Sint-Maartenkerk met de opmerkelijke toren, waarvan een echte spits ontbreekt. Er stond al eerder een kerk op deze plaats, maar de huidige kerk is gebouwd tussen 1450 en 1500. Een kolossaal godshuis voor zo’n stadje, maar dankzij de status als Hanzestad kon Zaltbommel dit veroorloven. De toren van de kerk was 100 meter hoog en zichtbaar vanuit de verre omgeving. De toren stond derde op de lijst van hoogste kerktorens in Nederland. In 1538 sloeg het noodlot toe: de bliksem sloeg in de spits. Er zijn alleen nog maar afbeeldingen van de toren in volle glorie.
Er kwam een nieuwe, meer bescheiden, spits, maar ook deze brandde af. Pogingen voor een nieuwe spits strandden steeds. Pas honderd jaar geleden kwam het huidige bescheiden topje op de toren. Het Zaltbommellied is een persiflage op het ontbreken van een echte spits. Tijdens een watersnood zou het water zo hoog hebben gestaan dat de spits van de toren afdreef. Het is niet bekend hoe het Zaltbommellied is ontstaan. Vanaf 1930 werd het lied door padvinders gezongen rond het kampvuur. In de kerk zelf voel je je maar nietig tussen hoge gewelven. Ook het orgel maakt indruk. Dit orgel is vele malen hersteld.
Dit zijn een paar opmerkelijke plaatsen in de stad. Het Maarten van Rossumhuis is in 1535 in opdracht van de beruchte veldheer Maarten van Rossum gebouwd als stadskasteel. Het bouwwerk doet middeleeuws aan, maar is gebouwd in de stijl van de renaissance. Veel middeleeuwsachtige elementen zijn toegevoegd tijdens de verbouwing onder leiding Pierre Cuypers aan het einde van de 19e eeuw.
Maarten van Rossum
De bekendste inwoner van Zaltbommel was Maarten van Rossum. Zijn manier van oorlogvoeren was meedogenloos. Waar hij optrad bleef een spoor van dood en vernielingen achter. “Blaken en branden is het sieraad van de oorlog”, was zijn lijfspreuk. Van Rossum streed voor Gelre, maar toen Gelre het onderspit dolf tegen de machtige Habsburgers trad hij in dienst van de Habsburgers.
Het Groote Bommelsche Gasthuis heeft een ranke toren. Het voormalige ziekenhuis is gegroeid vanaf 14e eeuw. Het carillon op de toren is van de gebroeders Hemony.
Het statige oude stadhuis op de Mark is uit de 18e eeuw. De Waag is uit het einde van de 18e eeuw. Daar een grote poort kwamen de goederen naar binnen. Het heeft nu de functie horeca.
Als je de door de Waterpoort gaat heb je vanaf de promenade een prachtig uitzicht op de twee bruggen over de Waal. De Marinus Nijhoffbrug, die een gedicht besteedde aan Zaltbommel dateert uit 1996. De er achter gelegen spoorbrug met de naam Dr W. Hupkes dateert 1869. In de jaren ’30 van de vorige eeuw is deze brug verdubbeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte de brug beschadigd, maar is hersteld. Tussen beide bruggen staat nog een peiler in de Waal van de Bommelerbrug uit 1933. Deze brug heeft nog dienstgedaan tot 1996. De smalle brug stond bekend om de vele ongelukken. De sloop van de brug ging gepaard met protesten, want tegenstanders vonden dat de historische waarde van de brug niet verloren mocht gaan. Een deel van de oude stad heeft een beschermde status. De hedendaagse bijna naamgenoot van de beruchte veldheer, de historicus Maarten van Rossem, wordt in Zaltbommel regelmatig gevraagd voor het geven van presentaties en het doorknippen van linten.
Extra lus langs de grenzen van de Heerlijkheid Ammersoyen
Rond het kasteel is een wandel- en fietsroute uitzet langs de oude grenzen van de Heerlijkheid Ammersoyen; het gebied dat eeuwenlang bij het kasteel hoorde. Een tocht langs kastelen, weilanden en oude kerkjes.
Dit gebied is nu aan de hand van historische bronnen in beeld gebracht. Deze route brengt je intensief terug in de geschiedenis. Deze route is te vinden op het online platform IZI-Travel op izi.travel/nl/b430-ontdek-het-verborgen-verleden-van-de-heerlijkheid-ammersoyen.
Wandeling op 10 mei
Liever de route wandelen onder leiding van een gids van Kasteel Ammersoyen? Dat kan op zaterdag 10 mei. Meer informatie staat op de website van GLK: www.glk.nl/activiteiten/excursie/heerlijkheidswandeling-ammersoyen.
Geldersch Landschap & Kasteelen
De Stichting Geldersch Landschap & Kasteelen beheert al sinds 1929 datgene dat Gelderland zo mooi en natuurlijk maakt. De Stichting beheert 7 echte kastelen, waaronder Ammersoyen. Al deze kastelen kun je bezichtigen. Rondleidingen kun je vooraf aanvragen. Rond alle kastelen kun je prachtig fietsen. Zie: Fietsen bij Geldersch Landschap en Kasteelen.
Verblijf tips voor overnachten in de Bommelerwaard
Wil je je verblijf meer ontspannen maken? Slaap dan 1 of 2 nachten in de omgeving. Zo heb je meer tijd om rustig het Fietsrondje van de Maand april 2025 in de Bommelerwaard te ontdekken.
B&B kasteel Ammersoyen
Geheel in stijl overnachten in het koetshuis van het kasteel. Nostalgische kamers met houten vloeren. Toch voorzien van alle comfort en modern sanitair. Prima ontbijt in sfeervolle omgeving. Gasten noemen het een toplocatie. Op 29 km van de route.
https://www.agoda.com/nl-nl/b-b-kasteel-ammersoyen/hotel/all/ammerzoden-nl.html?aid=330981.
Van der Valk Zaltbommel
Viersterren hotel. Riante kamer. Gasten noemen het een tophotel. Sfeervolle bar. Restaurant met uitgebreid menu. Op 1,5 km van het centrum. https://www.agoda.com/nl-nl/van-der-valk-zaltbommel-a2/hotel/all/zaltbommel-nl.html?aid=330981
B&B In de oude Smederij
Leuk huis midden in het oude centrum van Zaltbommel. Sfeervolle kamers, een riant appartement en tuinhuis. Uitstekend ontbijt. Aardige eigenaar. https://www.agoda.com/nl-nl/b-b-in-de-oude-smederij-zaltbommel/hotel/all/zaltbommel-nl.html?aid=330981
Herberg de Zwaan
midden in Hedel op ongeveer 25 km op de route.
Eenvoudig hotel, maar keurig. Gedeelde badkamer en W.C. https://www.agoda.com/nl-nl/herberg-de-zwaan-hedel/hotel/all/hedel-nl.html?aid=330981
Boutique Hotel Amadeus in Wellseind
Schitterend ingericht in een traditioneel pand met een knipoog naar Wolgang Amadeus Mozart. Gasten roemen de gezelligheid en de gastvrijheid. Het restaurant is echt bijzonder. Op warme zomerdagen wacht na het fietsen een heerlijk buitenzwembad. Het hotel ligt aan de route. https://www.booking.com/hotel/nl/amadeus-restaurant-amp-well.nl.html?aid=330981
Pech onderweg met de Fiets?
Krijg je pech onderweg met je elektrische fiets? Met de speciale fietsverzekering voor e-bikes komt er iemand naar je toe. Ben je betrokken bij een ongeval met jouw fiets? Dan krijg je ook juridische hulp aangeboden bij deze verzekering. Lees alle voordelen van deze betrouwbare fietsverzekering en overtuig jezelf.
