Fietsrondje van de Maand: Woerden-Lopikerwaard (februari 2024)

Net ten zuiden van Woerden ligt de Lopikerwaard. Een rustig stukje Groene Hart over knusse weggetjes langs waterlopen en door de dromerige stadjes Montfoort, IJsselstein en Oudewater met een rijke geschiedenis. Tijd voor het Fietsrondje van de Maand februari.

 

Zo dicht bij grootstedelijke gebieden, maar zo rustiek is het landschap hier. Fietsen langs een watertje met knotwilgen.

Soms een houten bruggetje. Zo bereiken we het culinaire en kunstzinnige dorp Linschoten. Gelegen op een kruispunt van waterwegen.

 

Inhoudsopgave van dit Fietsrondje van de maand

Door op een link te klikken scrol je direct naar een onderdeel van dit fietsrondje.

 

Het Fietsrondje van deze maand

Een deel van de oude kern is beschermd dorpsgezicht. De Dorpstraat ligt er knusjes bij. De schimpnaam voor de inwoners was Ballensnoepers. Het historisch en toeristisch informatiepunt tegenover het Wapen van Linschoten heet dan ook de Ballensnoeperij.

Een dame in een hagelwit schort ontvangt ons. In een korte tijd weten we alles over de geschiedenis en de bijzonderheden van Linschoten. Tot 1989 was Linschoten een zelfstandige gemeente, maar sinds die tijd maakt het dorp deel uit van Montfoort. Het oude wapen van Linschoten is nog volop aanwezig in het dorp.

 

De steenfabrieken van de Hollandse IJssel

Voordat we Montfoort bereiken, maken we eerst kennis met de Hollandse IJssel. Deze rivier was oorspronkelijk een aftakking van de Lek. In 1285 werd op last van Graaf Floris de Vijfde de Hollandse IJssel afgedamd. De rivier voert nu alleen nog maar water af vanuit gegraven kanalen. De Hollandse IJssel is hier nog bescheiden, maar bij Gouda neemt de waterstroom echt brede proporties aan.

De klei uit de Hollandse IJssel was uitermate geschikte voor het bakken van stenen. Met deze stenen werden onder andere kloosters gebouwd. De stenen van Montfoort hadden de bijnaam kloostermoppen. Overal rookten de schoorstenen van de steenfabrieken, maar in de 19e eeuw verloor de Hollandse IJssel de concurrentie van de Waal. Er kwam steeds meer asfalt op de wegen. Dus waren er steeds minder stenen nodig. In 1970 sloot de laatste steenfabriek. Door massale sloop is er weinig meer zichtbaar overgebleven.

Door de stadspoort van Montfoort

Na de draaibrug over de Hollandse IJssel staan we via de oude stadspoort ineens in het hart van Montfoort. In 1170 liet de bisschop van Utrecht hier een kasteel bouwen. Midden in het stadje staat de Sint-Janskerk uit de 15e eeuw.

Tijdens de reformatie werd het godshuis overgedragen aan de protestantse gemeenschap. De reformatie sloeg echter niet erg aan in Montfoort. De katholieke gemeenschap bleef heimelijk hun geloof uitoefen in schuilkerken. Pas in 1855 kreeg de katholieke gemeenschap een officieel kerkgebouw aan de rand van het centrum. Deze kerk werd echter snel te klein. De huidige Johannes de Doperkerk werd ingewijd in 1925. Een fraaie creatie van buiten en van binnen van Wolter ter Riel: een leerling van de grote Pierre Cuypers van onder andere het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. De kerk is dominant aanwezig in het stadsbeeld: onder andere vanaf de draaibrug over de Hollandse IJssel.

Tegenover de nu protestantse kerk is de Commanderie van Sint-Jan met een kloostergang en oorspronkelijk een kapel. Na de reformatie kreeg het complex een niet-kerkelijke functie. Er werd onder andere graan opgeslagen. In de jaren ’70 van de vorige eeuw volgde een grootscheepse renovatie. In de gevel zie je nog de nissen, waarin ooit heiligenbeelden stonden die tijdens de Beeldenstorm zijn vernietigd. De Commanderij is nu onder andere een geliefde locatie voor een romantisch huwelijk.

De oudste delen van het Oude Stadhuis dateren uit de 14e eeuw. Daarna is het complex diverse malen verbouwd. Opmerkelijk is dat dit stadhuis een geheel vormt met de IJsselpoort. Na de fusie met onder andere Linschoten in 1989 werd het stadhuis te klein. Het is nu een horeca-etablissement met een groot terras. Montfoort noemt zich een Bourgondische stad. De inwoners gaan er prat op dat zij het grootste carnaval vieren in het westen van ons land met uitbundige praalwagens tijdens de optocht.

 

De hoogste kerstboom van Nederland

Onze banden rollen een stukje langs de Hollandse IJssel. Later steken we het water over. Vanaf een smal fietspad tussen de koeien en de bloemen komt de Gebrandytoren in beeld. Deze zendmast wordt ook wel de zendmast van Lopik genoemd, maar de toren staat in IJsselstein. Dat kwam omdat de Gerbrandytoren een aantal functies van de zendmast in Lopik heeft overgenomen. De naam Lopik bleef in gebruik.

Maarten van Rossum heeft in een van zijn T.V.-optredens ooit aandacht besteed aan deze verwarring. Met 372 meter is dit de hoogst gebouwde constructie van Nederland. Tijdens Kerstmis heet dit in de duistere uren de hoogste kerstboom van Nederland, want aan de stabiliteitskabels hangen dan feestelijke lampjes. Langs het kleinste restaurant van Nederland fietsen via de oude stadsingang binnenstad in. Als we de oude stad verlaten, lijken de draaiende wieken van molen de Windotter hoog op de stelling ons uit te zwaaien.

 

Benschopper Wetering

Recht toe recht aan gaat het langs de smalle Benschopper Wetering. Deze wetering is in de 14e eeuw geheel met de hand gegraven voor afwatering. Het doorgaande autoverkeer gaat langs de zuidelijke oever, maar op de fiets gaan we via de smalle weg op de noordzijde. Diverse boerderijen zijn echt plaatjes uit de boeken van Ot en Sien. Ook diverse bruggetjes mogen er zijn.

Benschop heeft een lang lint aan bebouwing, maar ook een echt dorpsplein met alles erop en eraan: een voormalig gemeentehuis, twee kerken en een kroeg. Zo hoort dat in een dorp. Knotwilgen lijken bij de provincie Utrecht te horen. Ze staan andere langs het fietspad naar Oudewater. Aan de overzijde ontwaren we de contouren van het Damhuis: een monumentaal stoomgemaal. Later is het pompstation omgebouwd tot elektrische gemaal. Het complex is nu een woonhuis.

 

Swiebertje en stadhuis op stelten

Van de stadjes onderweg krijgt Oudewater van ons de kroon. Hoe kneuterig-Hollandser kan een stadje zijn dan Oudewater.Decor voor buitenopnames van de populaire TV-series uit de oude doos: Swiebertje en Stadhuis op stelten.

Na een tijdje gefietst te hebben over kaarsrechte paden en wegen slingeren we nu over een smal weggetje langs het riviertje de Lange Linschoten. Soms gaat er een steil voetgangersbruggetje over het water. Aan de hekken van kneuterige boerderijtjes zijn conference peren te koop: echter niet op zondag! Soms is de opbrengst voor een goed doel, zoals het Koningin Wilhelmina Fonds.

Dit is de streek waar kaas nog ambachtelijk wordt gemaakt van rauwe melk. We ervaren het gezapige Groene Hart van de hectische Randstad ten top. De ranke torenspits van de Sint-Bovenaturakerk in Woerden toont aan dat het einde van ons rondje in zicht is. Een fietsrondje door het Groene Hart smaakt naar meer.

 

 

Route-informatie

Fietsroute: Fietsrondje van de Maand februari Woerden-Lopikerwaard
Land: Nederland
Provincie: Utrecht
Lengte: 44 km
Beginpunt: station Woerden
Eindpunt: station Woerden

 

Routebeschrijving met knooppunten

Aan de voorzijde van station Woerden is fietsknooppunt 70. Volg de knooppunten: 13, 69, 46, 98, 89, 79, 81, 82, 83, 84, 54, 48, 91, 92, 93, 94, 69, 13, 70. Je bent weer bij het station Woerden.

 

Op https://routiq.com vind je nog meer fietsroutes en wandelroutes

 

 

Ontvang elke maand gratis het Fietsrondje van de maand

Vul je e-mailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en verhalen beschikbaar zijn van Bert.

"*" geeft vereiste velden aan

Voornaam*
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

 

Vanuit Woerden kun je meer fietsrondjes doen:

 

Horeca en winkels onderweg

In Woerden is keuze. Vooral op het Kerkplein aan de voet van de oude Petruskerk.

4 Km Linschoten

Het Wapen van Linschoten. Restaurant en terras aan het water. Open vanaf 11:00 uur. Op maandag vanaf 17:00 uur. Dinsdag en woensdag gesloten. In Linschoten is supermarkt Boon’s. Op zondag gesloten,

8 km Montfoort

Het Oude Stadhuis. Open vanaf 11:30 uur. Maandag en woensdag gesloten. In Montfoort is AH op alle dagen open en Jumbo, op zondag gesloten.

19 km IJsselstein

Ruime keuze. Ook aan supermarkten (op zondag open), bakkers, slagers, kaaswinkels etc.

24 km Benschop

Café het Plein, maandag, dinsdag en woensdag gesloten, donderdag open vanaf 15:00 uur. Vrijdag, zaterdag en zondag vanaf 14:00 uur. In Benschop is Plus Supermarkt. Alle dagen open. Op zondag tot 17:00 uur.

28 km

Pannenkoekenhuis Midden op ’t Landt. Woensdag t/m zondag open vanaf 11:00 uur. Maandag en dinsdag gesloten.

34 km Oudewater

Ruime keuze aan horeca. De plus Supermarkt is alle dagen open. Op zondag vanaf 12:00 uur. Overige dagen vanaf 7:00 uur. In het centrum tref je een bakker, slager en kaaswinkel. Op zondag gesloten.

 

Het voormalige belastingparadijs IJsselstein

IJsselstein kent een lang en roemrucht verleden. De stad maakt tegenwoordig deel uit de agglomeratie Utrecht, maar is wel een zelfstandige gemeente. Een poot van de sneltram slingert zich door IJsselstein. Vermoedelijk kreeg IJsselstein in 1310 stadrechten. Gijsbrecht van Amstel was toen heer van IJsselstein.

De graaf raakte betrokken in een conflict tussen Holland en het Sticht van Utrecht toen Floris de Vijfde van Holland werd vermoord. Een van de daders was zijn oom. Door deze familieband werd Van Amstel beschuldigd van medeplichtigheid en in het gevang geplaatst. Gijsbrecht van Amstel raakte al zijn bezittingen kwijt. Later werd hij gerehabiliteerd en kreeg hij zijn bezittingen terug.

 

 

Gijsbrecht van Aemstel was een beroemd toneelstuk van Joost van den Vondel. De meester van het woord verplaatste het verhaal echter naar Amsterdam. Het stuk werd van 1638 tot 1968 ieder jaar rond de jaarwisseling in Amsterdam opgevoerd, totdat men vond dat het niet meer van deze tijd was. Er kwamen nog wel eens wat incidentele opvoeringen. De stad was later privébezit van Willem van Oranje. Tijdens de Republiek der Zeven Provinciën was IJsselstein familiebezit van zijn erfgenamen. IJsselstein bleef een zelfstandig staatje tot de inval van de Fransen in ons land in 1795. De stad gold vooral als een belastingparadijs en dat zorgde voor grote bloei. Na het wegvallen van deze status sloeg de verloedering toe. IJsselstein kwam pas weer goed tot leven door de groei als forenzengemeente. Opmerkelijk is dat het stadje IJsselstein met de rug tegen de Hollandse IJssel aan ligt. Tussen de IJssel en de oude stad ligt nog een stadsgracht.

Het vierkante stratenpatroon stamt uit de Middeleeuwen. Veel herinnert aan de oude tijden. IJsselstein lijkt vol monumenten, maar is wel levendig. Van het kasteel staat alleen de toren nog overeind. De hervormde Kerk Sint Nicolaas van Myra is gebouwd op initiatief van Gijsbrecht van Amstel in de 14e eeuw, maar het grootste deel van het kerkgebouw is uit de 15e eeuw. De toren kwam pas later in de 16e eeuw. Oorspronkelijk is de toren ontworpen als een van de belangrijkste voorbeelden van vroege Renaissance-architectuur in Nederland. De spits van de toren is echter overduidelijk Amsterdamse school.

Deze creatie van Michel de Klerk is pas geplaatst in de jaren 20 van de vorige eeuw na een brand. De architect zelf was inmiddels al overleden. Een van zijn beroemdste ontwerpen is het Schip in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt.

In de Nicolaaskerk is het praalgraf van Gijsbrecht van Amstel. Het is een van de mooiste praalgraven van Nederland, zoals te zien is op onderstaande foto van Herbert Zilver. Helaas is de kerk alleen op zaterdag te bezichtigen.

Dominant in beeld staat ook de katholieke Sint-Nicolaasbasiliek uit de 19e eeuw. De sierlijke neogotische kerk was een van de eerste creaties van kerkenbouwer Alfred Tepe.

 

Oudewater

Hoe kneuterig-Hollandser kan een stadje zijn dan Oudewater. Decor voor buitenopnames van de populaire TV-series uit de oude doos: Swiebertje en Stadhuis op stelten. Oudewater ligt wat af van snelwegen en spoorwegen. Wellicht is dit een van de redenen dat het stadje goed geconserveerd is gebleven en het karakter heeft behouden. Oudewater was ooit een belangrijk strategisch punt aan de monding van de Linschoten in de Hollandse IJssel.

In de krul van de Linschoten ontstond in de 11e eeuw de eerste bebouwing. De Bisschop van Utrecht Hendrik van Vianden gaf Oudewater in 1265 stadsrechten. Op deze strategische plek ontstond een vesting. Graaf Floris de Vijfde van Holland veroverde de vesting in 1280. Oudewater werd een Hollandse stad. De zeilschepen van de V.O.C. en de W.I.C. hadden veel touw nodig. Oudewater werd een belangrijk centrum voor de productie van touw. Langs de kades waren lange lijnbanen van de touwslagerijen. In de hoogtijdagen waren maar liefst 52 lijnbanen in bedrijf. De vesting van het stadje was een belangrijk verdedigingswerk in de Oude Hollandse Waterlinie. Veel bebouwing in de binnenstad herinnert aan deze welvarende periode.

 

De doodsteek voor de touwindustrie

Zeilschepen werden vervangen door stoomboten. Een doodsteek voor de touwindustrie. De een na de andere touwslagerij legde het loodje. Vanaf 1825 begon de aanleg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie: dik ten westen van Oudewater De verdedigingwerken van Oudewater verloren echter snel hun betekenis en werden ontmanteld. Het stadje holde achteruit en het aantal inwoners daalde drastisch. Huizen werden niet meer goed onderhouden en de eens zo glorierijke de binnenstad raakte in verval. Pas na de Eerste Wereldoorlog begon men met herstel van de schone slaapster. Er kwamen uitbreidingen, maar Oudewater bleef een klein stadje. Wel werden voormalige gemeentes aan Oudewater toegevoegd. Deze lagen echter in de provincie Utrecht. Bij wijze van compensatie kwam Oudewater na ruim 500 jaar terug bij Utrecht.

 

Bakker, slager, groenteman en kaasboer

Het hedendaagse Oudewater is een aantrekkelijk en fotogeniek stadje. Fietsend door de Leeuweringerstraat kom je langs een échte bakker, een ambachtelijke slager, een groenteman en een kaasboer. Wat heeft een fietser nog meer nodig onderweg?

Kloppend hart is de Markt op de brede brug over de Linschoten met uitgebreide terrassen. Op woensdag moeten de terrasstoeltjes even wat aan de kant, want op deze dag is het de marktdag van Oudewater. Geen enkele stad in Nederland kent zoveel rijksmonumenten op een kleine oppervlakte.

Belangrijke monumenten hier zijn:

De Heksenwaag
Vooral tussen de 16e en 18e eeuw was er in Europa sprake van een ware heksenjacht. Vrouwen die ook maar een beetje excentriek waren en afwijkend gedrag vertoonden werden al snel bestempeld als heks. Veel kruidenvrouwtjes, die alleen maar de intentie hadden om anderen te helpen, werden het slachtoffer. Heksen moesten worden verbrand om boze geesten te verdrijven. Naar schatting zijn in Europa tussen de 30.000 en 60.000 vrouwen als heks op wrede wijze geëxecuteerd. In 1782 werd de Zwitserse Anna Gödli als de laatste vrouw terecht gesteld op verdenking van Hekserij. Pas in 2007 werd zij gerehabiliteerd. Het was moeilijk te bewijzen dat een vrouw een heks was. Bekentenissen werden afgedwongen door afschuwelijke martelpraktijken. Een methode was het bepalen van het gewicht van de vrouw. Om rond te kunnen vliegen op een bezemsteel zou een vrouw ver onder een gewicht moeten zijn dat overeen kwam met haar postuur. Verdachte vrouwen werden daarop met handen en voeten vastgebonden in het water geworpen. Een heks zou blijven drijven, maar de andere vrouwen waren vaak al verdronken voordat ze uit het water gevist konden worden. De heksenwaag deed zijn intrede, maar veel waagmeesters waren corrupt. Zij gaven pas een certificaat van géén heks, als extra geld op tafel kwam. Veel vrouwen konden dat eenvoudigweg niet dokken.

Keizer Karel de Vijfde gaf Oudewater in 1545 als enige plaats in Europa het privilege voor een eerlijk weegproces. De wegingen waren openbaar en voor iedereen te controleren. De laatste weging was in 1743. In die tijd veranderde de gedachte over het bestaan van hekserij snel. Rechters weigerden nog langer om dergelijke vonnis uit te voeren. Beschuldigingen van hekserij werden inmiddels als smaad gezien. De kritiek op de Heksenwaag van Oudewater nam toe, maar feit is dat alle 13 vrouwen die er gewogen zijn, gevrijwaard werden van beschuldiging. Het museum geeft een goed beeld van de heksenjacht. Je kunt jezelf ook laten wegen.

Het Huis met de Koppen
Tegenover de Waag prijkt het trapgeveltje van het Huis met de Negen Koppen. Aan dit juweeltje uit de renaissance zijn op de steunen aan de voorgevel negen koppen aangebracht.

Oude stadhuis
Het oude stadhuis bij de Visbrug is eveneens renaissance. Een stadhuis zoals een stadhuis uit die tijd moet zijn met een statige trap voor de gevel.

Tal van buitenopnames voor TV-series zijn hier geschoten. Swiebertje werd door Bromsnor naar het gevang in de kelder geleid. Boer Voorthuizen zette hier het stadhuis op stelten. Oudewater heeft een nieuw stadskantoor, maar de gemeenteraad vergadert nog altijd in dit monument. Tegenover het monumentale gebouwtje is een borstbeeld van Swiebertje.

Sint-Michaëlskerk
Achter de Romeijnbrug domineert de toren van de Sint-Michaëlskerk het stadje. De gotische kerk is uit de vijftiende eeuw, maar de toren is twee eeuwen ouder.

Tip: wissel het fietsen af met een rondvaart. Voor meer informatie: het Toeristisch Informatie Punt op de Markt www.oudewater.net

 

Verblijf tips voor overnachten in Woerden en regio

Er is voldoende keuze uit leuke accommodaties bij dit Fietsrondje van de Maand, ook om te kamperen: Woerden heeft de stadscamping Batenstein.

Best Westen City Hotel Woerden

Een vrij nieuw en uitstekend hotel. Ruime en comfortabele kamers met airco. Vriendelijke ontvangst. Er is een veilige ruimte voor de fiets en de mogelijkheid om een e-bike op te laden. Niet ver van het station en het centrum

B&B Louisehoeve

In Linschoten, aan de route, net buiten Woerden. Dit is een schitterende en comfortabele accommodatie in een geheel opgeknapte boerderij. Formidabel uitzicht over de velden. Gastvrijheid is hier troef. Karin en Jaap halen alles uit de kast om het hun gasten naar de zin te maken. Tijdig boeken is het advies, want deze accommodatie is erg geliefd.

 

Pech onderweg met de Fiets?

Krijg je pech onderweg met je elektrische fiets? Met de speciale fietsverzekering voor e-bikes komt er iemand naar je toe. Ben je betrokken bij een ongeval met jouw fiets? Dan krijg je ook juridische hulp aangeboden bij deze verzekering. Al vanaf €2,08 per maand (€2,42 voor e-bikes) ben je verzekerd tegen diefstal. Schade en pechhulp voor je fiets zijn optioneel af te sluiten. Bekijk alle voordelen van Allianz Assistance.

 

 

 

 

 

 

Comments are closed.