De opkomst van de industrialisatie bracht enorme veranderingen in het Twentse land. In Ootmarsum bleef echter alles bij het oude. Een fietstocht door dit deel van Twente biedt: de banden laten rollen over smalle fietspaden langs karrensporen, het ingeslapen Kanaal Almelo-Noordhorn, de hoogste berg van Overijssel en een après-fiets op de Groote Markt van Oldenzaal in schaduw van Sint-Plechelmusbasiliek. Tijd voor het Fietsrondje van de Maand November 2024.

Inhoudsopgave van dit Fietsrondje van de maand

Door op een link te klikken scrol je direct naar een onderdeel van dit fietsrondje.

• Het Fietsrondje van deze maand
• Route-informatie
• Routebeschrijving met knooppunten
• Horeca en winkels onderweg
• Sint-Plegelmusbasiliek
• Ootmarsum
• Brouwerij Othmar
• Verblijf tips voor overnachten in Ootmarsum

Het Fietsrondje van deze maand

Onmiddellijk bij het verlaten van het station van Oldenzaal valt de watertoren op. Al jaren is dit bouwwerk niet meer in functie, maar de toren is tot 2006 verbouwd tot woning. Wel een bijzondere manier van wonen: hoog in een watertoren. De toren valt echter in het niet bij de robuuste toren van de Sint-Plechelmusbasiliek. De Groote Markt 9 met dubbel-O) kent tal van horeca-etablissementen.

Tijdens het carnaval is deze markt het kloppende hart van dit grote feest. Carnaval in Oldenzaal is een waar spektakel. De uitbundige stoet trekt meer dan 100.000 bezoekers

Recreatiegebied Het Hulsbeek

Al snel bereiken we na de bebouwing Het Hulsbeek: een uitgestrekt recreatiegebied met 3 plassen omgeven door groen. Het was tot 50 jaar geleden een landgoed. Een van de eigenaren in de lange geschiedenis van het landgoed was de textielbaron Joan Gelderman. De industrieel was ook zeer actief in de in Oldenzaalse politiek, maar Gelderman was eveneens lid van de Eerste Kamer voor een liberale partij, die later opging in de VVD. Had de man nog tijd voor zijn textiel? Net als Enschede was Oldenzaal een belangrijke textielstad. De spoorlijn naar Duitsland zorgde voor de aanvoer van kolen voor de stoommachines.

De familie Gelderman was nauw betrokken bij het Oldenzaalse sociale en culturele leven met onder andere een eigen Stichting voor Ontwikkeling en Ontspanning. Dankzij deze stichting werd onder andere een overdekt zwembad gerealiseerd. Het ging de familie jarenlang voor de wind, maar in de tweede helft van de vorige eeuw kwam de klad in de Nederlandse textielindustrie. In 1981 moest ook het inmiddels afgeslankte Gelderman sluiten. De plassen zijn gegraven. Op zonnige zomerse dagen liggen de stranden vol met zonaanbidders, die af een toe een duik nemen in het water.

Het Hulsebeek biedt echter nog veel meer vermaak, zoals:

• paintball
• waterspeeltuin
• skateboardbaan
• en een mountainbikepiste

Het recreatiegebied heeft vooral een regionale betekenis.

Smalle fietspaden naast de karrensporen

Opmerkelijk in dit deel van Twente zijn de karrensporen met ernaast een smal fietspad, die herinneren aan het verleden. De Saksische boerderijen staan er knus bij in het licht golvende landsschap “Het betreden van de klootschietbaan is op eigen risico,” waarschuwt een bord ons.

Klootschieten (kloatscheet’n op z’n Twents) is al vele eeuwen een traditie in het Tukkerland. De bedoeling is een houten bal verzwaard met lood zover mogelijk weg te werpen. Ook al draag je een fietshelm, het is geen pretje om hier mee geconfronteerd te worden. De pompoenen en de courgettes die telers langs de rand van de weg te koop aanbieden lijken veiliger.

Ingeslapen kanaal

Ineens duikt een ophaalbruggetje op. Het Kanaal Almelo-Nordhorn lijkt ingeslapen. Aan het einde van de 19e eeuw hadden Nederland en Duitsland grootste plannen met deze waterverbinding tussen de beide industriesteden. Er kwamen 6 sluizen om het water op peil te om het hoogteverschil van 11 meter tussen Almelo en Duitse grens te overbruggen.

Toen het kanaal helemaal gereedkwam in 1902, was het feitelijk al verouderd. De waterweg was te smal en te ondiep voor de nieuwe schepen. Het spoor en de weg namen de functies van het water over. Pas in 1960 werd het kanaal voor de scheepvaart gesloten. De natuur ontwikkelde zich rijkelijk langs de oevers. Er zijn ideeën om de oude waterverbinding open te stellen voor pleziervaart. Er is ook felle tegenstand, vanwege het verlies van de waarde voor de natuur.

De molen en de torenspits van Ootmarsum

Voorbij het kanaal worden de heuveltjes wat hoger. Op een van de heuvels komen de molen en de torenspits van de de Sint-Petrus en Judaskerk in Ootmarsum in ons vizier.

Ootmarsum lijkt het oude Twente voor de industrialisatie in een notendorp. De kruisbeelden en de Maria’s langs de weg laten zien dat we door een katholieke streek fietsen.

De Dinkel wordt bezongen in het Twents volkslied. Het riviertje is ontstaan in de ijstijd en stroomt wisselende door Nederland en Duitsland. De Dinkel houdt zich dus niet aan de grens.

Om het water van Dinkel niet te vermengen met het Kanaal Almelo-Nordhorn is een onderdoorgang gecreëerd. We tikken de Dinkel even aan, maar gaan niet over het bruggetje. We kijken we vanachter de brugleuning naar het spel van het stromende water.

Godin Tafana op de hoogste berg van Overijssel

Het venijn zit in de staart. Het wordt steeds heuvelachtiger. We klimmen naar de hoogste berg van Overijssel. De top van de Tankenberg ligt op 85 meter boven de zeespiegel. De naam Tankenberg zou afgeleid zijn van de godin Tafana. Voor de komst van het Christendom brachten de bewoners hier offergaven om Tafana gunstig te stemmen.

De godin zou omgeven zijn door kwade geesten en boze hellehonden, die dood en verderf zouden kunnen veroorzaken. Sommige mensen menen nog altijd nimfen en elfjes te zien in het groen op de Tankenberg. Wij genieten in ieder geval van het uitzicht. Het is nog maar een klein stukje afdalen naar Oldenzaal, waar de terrassen op Groote Markt ons verwelkomen. Dit is Twente.

Route-informatie

Fietsroute: Fietsrondje van de Maand: Oldenzaal-Ootmarsum
Land: Nederland
Provincie: Overijssel
Lengte: 52 km
Beginpunt: Station Oldenzaal
Eindpunt: Station Oldenzaal

Routebeschrijving met knooppunten

Ga haaks op het stationsgebouw het Stationsplein op (feitelijk is dit een straat). Je komt op de knooppunten. Volg: 64, 33, 32, 91, 92, 37, 77, 38, 80, 76, 75, 48, 41, 42, 38, 69, 43, 10, 14, 15, 51, 56, 57, 22, 60, 73, 63, 64, richting 66. Je komt weer bij het station (tussen 51 en 56 is een slecht stuk, vooral na regenval).

Horeca en winkels onderweg

Oldenzaal

• Op station Oldenzaal vind je “Spoor 6 – Eten & Drinken” op het perron. Open: maandag 10-17 uur, dinsdag t/m donderdag 10–18 uur, vrijdag 10–22 uur, zaterdag en zondag gesloten.

  

• Op en rond de Groote Markt is ook ruime keuze.

15 km Weerselo
Café/Bakhuus met terras, open vanaf 11:30 uur. Op zondag en dinsdag 12:00 uur op maandag gesloten. In Weerselo is een supermarkt.

30 km Ootmarsum
In Ootmarsum is ruime keuze.

Sint-Plegelmusbasiliek

Je kunt in Oldenzaak de Sint-Plechelmusbasiliek niet missen. Oldenzaal is de stad van Sint-Plechelmus. De heilige staat in het stadswapen van Oldenzaal. De Gelderse apostel kom je hier overal tegen. In Oldenzaal zingt men nog altijd het Plechelmuslied. De monumentale basiliek staat midden in de stad. Voor de steenklomp staat een beeld van de heilige op het plein voor de kerk. Ook elders in de omgeving staan kerken gewijd aan de missionaris. Volgens de overlevering zou Plechelmus in het jaar 765 de 1¹ kerk van Oldenzaal hebben gesticht.

De uit Ierland afkomstige Plechelmus vormde met Wiro en Orgerus de 3 zogenaamde Gelderse apostelen. Zij staken net als Willibrord de Noordzee om het toen nog heidense Nederland te kersten. Het gevolg van Willibrord verspreidde zich over verschillende delen van ons landen, maar ook in het huidige België, Luxemburg in Duitsland. De Gelderse apostelen waren vooral actief in het Hertogdom Gelre, waarvan diverse delen nu in Limburg, maar ook in Duitsland liggen. Volgens de overleving is Sint-Plechelmus begraven in Sint-Odiëlenburg bij Roermond. Er worden diverse wonderbaarlijke genezingen aan Plechelmus, Wiro en Orgerus toegewezen. Het oudste deel van de kerk dateert uit de 12^e eeuw. De massieve toren stamt uit 1250. De oudste delen zijn romaanse Later is de middeleeuwen is de kerk uitgebreid met een meer gotisch deel De kerk is opgetrokken uit Bentheimer zandsteen uit de groeve net over de grens in Duitsland. Na de reformatie kwam de kerk in handen van de protestante kerk. De kleine protestantse gemeenschap had echter moeite om de kerk te onderhouden. In de Franse tijd zorgde Koning Lodewijk-Napoleon, dat de kerk werd teruggegeven. De beelden kwamen weer terug in de basiliek.

Verbouwing door Pierre Cuypers

Aan het einde van de 19e eeuw gaf Pierre Cuypers leiding aan een grote verbouwing. Cuypers is de architect van het Centraal Station en het Rijksmuseum. In de kerk liet de bouwmeester de dikke witte pleisterlaag uit de protestantse tijd verwijderen. De Bentheimer zandsteen is sindsdien ook in de kerk weer zichtbaar. In 2006 dreigde het godshuis de status van parochiekerk te verliezen. De Twentse cabaretier Herman Vinkers ontketende echter een actie en de Sint-Plechelmusbasiliek bleef parochiekerk. Sinds september 2021 galmt de nieuwe Plechelmusklok over de stad. De klok trok in een feestelijk stoet onder de deunen van een muziekkorps door de stad. De Plechelmusklok is de zwaarste luidklok van Overijssel en de 1¹ klok in een Nederlandse kerktoren die gegoten is in Spanje. Opmerkelijk is dat de basiliek niet op de Groote Markt staat, maar op een rustiger plein.

Ootmarsum

Ook wel genoemd het pareltje van Twente. Ootmarsum heeft al sinds 1300 stadsrechten en mag dus met iets meer dan 4.000 inwoners een stad genoemd worden. Het stadje kende welvaart dankzij een belangrijke handelsroute tussen Nederland en Duitsland. De Duitse grens ligt op slechts 4 kilometer.

De ontwikkeling van de Twentse textielindustrie ging echter volkomen aan Ootmarsum voorbij. Nieuwe verbindingen naar Duitsland ontstonden door de spoorweg van Oldenzaal naar Duitsland en verbeterde wegen. Ootmarsum leek in te slapen, maar daardoor heeft het oude stadje zoveel van haar karakter behouden. Het centrum op de heuvel heeft de vorm van een dartbord. In het midden prijkt de Sint-Petrus en Judaskerk uit de 13e eeuw: de enige kerk in Nederland in de stijl van de Westfaalse Romanogotiek. Alleen de toren is 19e eeuws. De oude toren is nog wel altijd dominant aanwezig op een schilderij van Jacob van Ruisdael.

In 1595 verjoegen de Geuzen de Spanjaarden. De kerk werd de katholieken ontnomen in overgedragen aan de protestantse gemeenschap. De reformatie sloeg echter niet aan in Ootmarsum, Het merendeel bleef Rooms-Katholiek ondanks het verbod. In de Franse tijd aan het begin van de 19e eeuw kwam de kerk weer in katholieke handen. De protestant bouwden de neoclassistische Napoleonskerk. Voor een deel gefinancierd met geld dat Keizer Napoleon beschikbaar stelde als compensatie. Ootmarsum kent tal van monumenten, maar de compositie van de vakwerkhuisje en ander sfeervolle pandjes rond de kerk geven een hoog Anton-Pieckgehalte.

Sfeervolle horeca draagt bij aan een prettig verblijfsklimaat

Aan bezienswaardigheden is geen gebrek. Fraaie kunstwerken versieren het straatbeeld. Ootmarsum heeft aantrekkingskracht op kunstenaars. Je hoeft de ateliers niet te zoeken.

Ootmarsum kent diverse musea, zoals het onderwijsmuseum. Het meest indrukwekkend is het Openluchtmuseum. Het Openluchtmuseum Ootmarsum neemt je mee naar het Twente van vroeger. In een parkachtige omgeving geven diverse authentieke gebouwen, ieder met z’n eigen inventaris en verhaal, en veel gebruiksvoorwerpen een boeiend beeld van het leven op het platteland in Twente zo’n 100 jaar geleden. Het museum vertelt ook het verhaal van de ‘Heeren’, de bestuurders van vroeger, de commandeur, de drost en de hofmeier.

Doordat allerlei ontwikkelingen aan Ootmarsum voorbij gingen is veel folklore in stand gebleven. Het bekendste is het vlögeln met Pasen. Acht jonge mannen met beige regenjassen en hoeden beginnen hand in hand met een tocht door het centrum. Zij heffen speciale Paasliederen aan. Dit zijn de Poaskearls. Een groot deel van de gemeenschap sluit zich hier zingend achter aan. De Poaskearls spelen ook een belangrijk rol bij het traditionele Paasvuur.

Brouwerij Othmar

Sinds 1999 heeft Ootmarsum weer een eigen brouwerij. Vanaf 2016 staan de koperen brouwketels in de Gasterij Oatmössele. Ronde deze gasterij is het Commanderieplein ontstaan. Het heeft iets middeleeuws: kasteelachtig. Toch is het allemaal nieuw opgezet. Alleen het molenaarshuisje is origineel. Het complex grenst aan het openluchtmuseum.

De bieren van Othmar worden gebrouwen volgens het aloude Duitse Reinheitsgebot. Dit hield oorspronkelijk in dat alleen maar water, gerstemout en hop de brouwketel ingingen. Dat werd later wat vrijer geïnterpreteerd. Ook tarwe mocht als grondstof voor bier gebruikt worden. Gist was tijdens het uitvaardigen van het gebod nog onbekend. Het Reinheitsgebot is in Duitsland nog altijd heilig. Ootmarsum ligt maar 4 kilometer van de grens.

Othmar biedt een leuk assortiment bieren van de tap, zoals een pilsener, een Weizen en ook een Rauchbier. De mout wordt extra lang gebrand. Het resultaat is dat dit bier naar gerookt spek smaakt. Opmerkelijk is dat een Tripel op de bierkaart prijkt. Het speciale tripelaroma krijgt dit type bier door de toevoeging van kruiden, maar dat mag niet volgens het Reinheitsgebot. Brouwmeester Guus Kaptein legt uit: “Door een natuurlijke bewerking van ons mout en het kiezen van de juiste hopmelange weten wij onze tripel toch het aroma te geven dat men van tripel mag verwachten.”

Opmerkelijk dat de tripel niet getapt wordt in een ruime kelk, maar in een smaller bierglas. Wel op een fraaie voet. Lijkt op Duitse invloed De smaak is echter uitmuntend. Liefhebbers kunnen kiezen voor een lunch of een diner in een groot van in de tuin. Een bierspa moet geweldig zijn.

Verblijf tips voor overnachten in Ootmarsum

In deze regio is een ruime keuze aan hotels voor elk budget. Dit zijn onze tips:

Stadshotel Ter Stege

Ouderwets hotel, maar dat is juist de charme. Twentse gastvrijheid. De kamers zijn eenvoudig, maar wel van alle gemakken voorzien. De prijzen vallen ontzettend mee. Centraal gelegen op de hoek van de Marktstraat en de Groote Markt. Prima restaurant en gezellige bar, met terras voor de deur.

Hotel Het Landhuis

Inderdaad een landhuis op 1 kilometer van het centrum. Sfeervolle inrichting. Een spa met groot bubbeltjesbad en sauna. Ideaal na een dagje fietsen. Met restaurant en bar. De prijzen vallen mee. Gasten komen hier graag terug.