Bronbeek en de koloniale tijd

Bronbeek vormt een opmerkelijke en unieke combinatie van museum en verzorgingshuis voor veteranen. Contributor Royan, die zelf veteraan is, ging er langs, vergezeld door zijn hulphond Plouf.

KNIL

Wat is Bronbeek nu precies? De naam klinkt bij velen enigszins bekend in de oren. Het fraaie landgoed tussen Arnhem en Velp werd in het begin van de 19e eeuw aangelegd. Halverwege de eeuw werd het aangekocht door koning Willem III. Deze voerde verbouwingen door, waarna het geheel in 1863 werd opengesteld als koloniaal militair invalidenhuis. Het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) bestond toen nog, en invalide veteranen uit de gelederen waren welkom in Bronbeek. Dat gold overigens (en nog steeds) enkel voor manschappen en onderofficieren. Wat officieren betreft werd ervan uitgegaan dat deze voor zichzelf konden (laten) zorgen. In de 17e eeuw reeds had in Frankrijk koning Lodewijk XIV in Parijs met de bouw van de bekende Invalides een soortgelijk instituut opgezet.

Het hoofdgebouw met links het KNIL-monument

Bewoners

Het KNIL werd in 1950 na de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog ontbonden. Twintig jaar later verviel bij opname in Bronbeek de voorwaarde om bij het KNIL gediend te hebben. Andere bejaarde veteranen, mannen en vrouwen, onderofficieren en manschappen, konden zich aanmelden om in Bronbeek te wonen. Er is vandaag de dag plaats voor vijftig bewoners, die zelfstandig moeten zijn op het moment dat ze onderdeel uit gaan maken van de hechte gemeenschap. Ze krijgen in de toekomst echter wel de nodige zorg indien dat nodig mocht worden. De huidige naam is het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek. Hier vinden veteranen in hun laatste levensfase de nodige steun en kameraadschap bij gelijkgestemden. In 2013 vierde het tehuis haar 150-jarig bestaan, met de onthulling van een iconisch bronzen bankje. De man die erop zit, staat symbool voor alle Bronbekers.

Plouf op de Bronbeekbank

Museum

In 1863 werd behalve het tehuis tevens het Bronbeek-museum geopend. In die tijd verhaalde de collectie over de koloniën, over het KNIL, over het toenmalig Nederlands-Indië.

Galerij door het museum

 

 

De tijden zijn veranderd sindsdien. Onze inzichten in het koloniale tijdperk zijn veranderd en het is een verleden waar niet iedereen even trots op is. Het museum speelt daar op in, met een mooie en duidelijke expositie over de opkomst en de val van een kolonie. In eerlijke bewoordingen wordt verteld en getoond hoe voormalig Indonesië werd veroverd en geregeerd, en uiteindelijk onafhankelijk werd. De tentoonstelling onder begeleiding van een gids bezoeken maakt de ervaring nog leerzamer.

Strijd voor onafhankelijkheid en vrijheid

De verschillende fases van de geschiedenis van de voormalige kolonie verliepen niet zonder slag en stoot en de vele vitrines tonen het verhaal van de mensen die dit ondergaan hebben. De definitie van kolonialisme die in het museum staat, windt er geen doekjes om. Deze aanduiding gebruikt woorden als ‘overheersing’. ‘geweld’, ‘macht’, ‘uitbuiting’ en ‘onderdrukking’.

Realistisch beeld van het dagelijks leven

Achter het glas liggen veel mooi bewaarde voorwerpen uit die tijd. Je ziet uniformen, zelfs van de gouverneur-generaal, onderscheidingen, oude en modernere wapens, schilderijen en veel alleszeggend beeldmateriaal.

 

 

Uit de tijd van toen

Landgoed

Het landgoed zelf heeft ook veel te bieden. Het is een prachtige groene oase aan de rand van de stad, vrij toegankelijk voor eenieder. Honden zijn niet toegestaan. Her en der staan monumenten die herinneren aan het verleden. Het thema KNIL komt regelmatig terug in de kunstwerken, maar ook de periode dat de voormalige kolonie tijdens de Tweede Wereldoorlog gebukt ging onder de Japanse overheersing. Bankjes bieden de mogelijkheid om even te rusten tijdens de wandeling.

De commandantswoning

Rondlopend over de voormalige buitenplaats zie je de commandantswoning staan, achter de vlaggenmast. Evenals het hoofdgebouw is deze woning opgetrokken in een prachtige stijl. Aan de zijkant van het terrein is restaurant Kumpulan gelegen. Dit populaire Indonesische restaurant is geopend voor het publiek en serveert traditionele gerechten als babi, ayam en daging rendang.

Het landgoed

Gast

Wanneer je naar museum Bronbeek gaat, ben je geen bezoeker. Je bent dan een gast. Je loopt het huis binnen waar veteranen wonen. Het museum leeft, heel Bronbeek leeft, en dat geeft een extra dimensie aan de beleving van het verleden.

 

 

 

 

Comments are closed.