De Europese luchtvaartsector staat volgens brancheleiders op een “kritiek punt” nu de drukste reisweken van het jaar beginnen. In een ongewoon scherpe open brief die deze week naar voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen is gestuurd, eisen de belangrijkste luchtvaartorganisaties van Europa noodmaatregelen om een grenscontrolesysteem te verbeteren dat volgens hen de reiservaring van miljoenen passagiers schaadt en miljarden aan toeristische inkomsten bedreigt.
De problemen draaien om het Entry/Exit System (EES) van de Europese Unie, een digitaal grenscontrolesysteem dat sinds april 2026 volledig operationeel is in het Schengengebied. EES vervangt de traditionele paspoortstempel door een digitale registratie van elke binnenkomst, vertrek en geweigerde toegang van reizigers van buiten de EU. Ook worden biometrische gegevens verzameld, waaronder vingerafdrukken en gezichtsopnames, bij aankomst.
Het idee achter EES is in principe logisch: de buitengrenzen van Europa moderniseren, de veiligheid verhogen en het eenvoudiger maken om mensen te identificeren die langer blijven dan toegestaan. In de praktijk heeft de invoering echter geleid tot het tegenovergestelde van een soepelere reiservaring. Volgens de gezamenlijke brief van de International Air Transport Association (IATA), Airports Council International Europe (ACI Europe) en Airlines for Europe (A4E) krijgen reizigers op zowel grote internationale luchthavens als kleinere regionale luchthavens tijdens drukke periodes te maken met wachttijden tot 5 uur bij grenscontroles.
European air demand is set to be 💪 in summer 2026, with a shift toward intra-European travel over long-haul.
Among the main challenges, the Entry Exit System (EES) was highlighted by Rafael Schvartzman, IATA Regional VP Europe.#IATAAGM 👇https://t.co/1cPvgDVjre pic.twitter.com/7ytDtTJ9ur
— IATA (@IATA) June 6, 2026
De gevolgen verspreiden zich snel. Passagiers die urenlang in wachtrijen buiten terminalgebouwen en soms op onbeschutte platformen staan, missen hun vlucht. Luchtvaartmaatschappijen moeten ondertussen boardinggates sluiten en vertrekken met rijen lege stoelen, omdat de passagiers die aan boord zouden moeten zijn nog vaststaan in langzaam bewegende grenscontrolelijnen. De brief beschrijft dat luchtvaartmaatschappijen regelmatig met halflege vliegtuigen vertrekken terwijl reizigers slechts enkele meters verderop vastzitten in lange wachtrijen.
Dit probleem beperkt zich niet tot de grootste internationale luchthavens van Europa. Sommige van de zwaarst getroffen locaties zijn juist luchthavens die veel vakantiegangers en pakketreizigers verwerken, het soort reizigers waarop verkeersbureaus vertrouwen. Ryanair, dat zelf ook een aparte brief naar EU-autoriteiten stuurde met vergelijkbare verzoeken, noemde specifiek Tenerife South, Palma de Mallorca, Alicante, Malaga, Milaan Bergamo, Krakau en Parijs Beauvais als luchthavens waar grote verstoringen optreden. Al deze bestemmingen zijn belangrijke routes voor zonvakanties en strandtoerisme en bereiden zich voor op verdere drukte nu Europa dieper in het zomerseizoen komt.
De timing maakt het probleem extra dringend. Europese luchthavens verwachten dat er in juli en augustus samen ongeveer 40 miljoen meer passagiers worden verwerkt dan in de twee maanden daarvoor. Die groei zou de infrastructuur en personeelscapaciteit sowieso testen, maar de luchtvaartsector stelt dat EES een toch al uitdagend seizoen aanzienlijk moeilijker heeft gemaakt in plaats van eenvoudiger.
Naast de operationele cijfers ervaren echte reizigers inmiddels de gevolgen. Media meldden dat Britse toeristen terugvluchten vanuit Rome hebben gemist nadat zij 1,5 uur in wachtrijen vastzaten. Veel reizigers meldden dat rijen met EES-kiosken niet functioneerden. Brancheorganisaties zeggen dat vooral gezinnen met jonge kinderen, ouderen en reizigers met beperkte mobiliteit de gevolgen ondervinden; groepen die het minst goed zijn uitgerust om urenlang onverwacht wachten in drukke terminals op te vangen.
Yvonne Moynihan, managing director van Wizz Air UK, erkent dat passagiers langer moeten wachten dan luchtvaartmaatschappijen hadden verwacht. Zij adviseert reizigers inmiddels om drie uur voor vertrek op de luchthaven aanwezig te zijn, een duidelijke verandering ten opzichte van de gebruikelijke richtlijnen vóór de invoering van EES. Mark Tanzer, directeur van reisorganisatie ABTA, noemt de situatie een ongunstige en mogelijk schadelijke achtergrond voor zomervakanties naar EU-bestemmingen, waarbij vroege boekingen lijken af te koelen.
Belangrijk is dat de luchtvaart- en luchthavenorganisaties niet vragen om het schrappen van EES. In hun brief benadrukken zij dat zij de veiligheidsdoelen van het systeem blijven ondersteunen. Zij willen echter meer operationele flexibiliteit en vragen de Europese Commissie specifiek om zonder vertraging op twee punten actie te ondernemen.
Ten eerste willen zij dat EU-lidstaten onmiddellijk de mogelijkheid krijgen om EES-verwerking volledig op te schorten als preventieve maatregel wanneer passagiersaantallen groter worden dan de capaciteit van grenscontrolefaciliteiten aankan, in ieder geval gedurende juli en augustus. Ten tweede willen zij vanaf september een permanente flexibiliteitsregeling invoeren waarmee grensautoriteiten EES-procedures kunnen pauzeren bij duidelijk omschreven uitzonderlijke omstandigheden.
De organisaties stellen dat deze maatregelen beschikbaar moeten blijven totdat de structurele problemen daadwerkelijk zijn opgelost. Daarbij gaat het om voldoende personeel bij grenscontroles, volledig stabiele en betrouwbare EES-technologie, een werkend systeem voor voorafgaande registratie in alle lidstaten en goed functionerende zelfbedieningskiosken en automatische grenspoorten.
De World Travel & Tourism Council (WTTC), de internationale organisatie die reis- en toerismebedrijven vertegenwoordigt, heeft de open brief publiekelijk gesteund. WTTC-president en CEO Gloria Guevara waarschuwt dat reizigers andere bestemmingen zullen kiezen als lange wachttijden de norm worden. Volgens analyses die door WTTC worden aangehaald, kunnen structurele wachttijden van drie uur of langer de vraag naar reizen aanzienlijk verminderen. Ongeveer een derde van de ondervraagde reizigers geeft aan minder snel naar het Schengengebied te reizen onder dergelijke omstandigheden. Op basis van prognoses voor 2026 schat de organisatie dat tot 41 miljoen aankomsten en 45,4 miljard dollar aan bezoekersuitgaven gevaar lopen als de situatie niet wordt opgelost.
De Europese Commissie heeft de omvang van de crisis enigszins genuanceerd. Een woordvoerder stelde dat de impact van EES tot nu toe bij de meeste luchthavens beperkt is gebleven en legde de verantwoordelijkheid bij individuele lidstaten om voldoende capaciteit, personeel en infrastructuur te garanderen. De Commissie heeft bevestigd binnenkort een spoedoverleg te organiseren met lidstaten en vertegenwoordigers uit de sector om de zorgen te bespreken.
Voor reisprofessionals die zomervakanties naar Spanje, Italië, Polen en Frankrijk boeken, is dit geen ver verwijderd beleidsdebat maar een kwestie met directe praktische gevolgen. Reizigers die deze zomer vertrekken, moeten worden geadviseerd extra tijd in te plannen bij aankomst op de luchthaven, vooral bij vertrek vanaf de genoemde luchthavens. Omdat nog onzeker is of de EU vóór het hoogseizoen extra flexibiliteit toestaat, kunnen verkeersbureaus klanten die tot eind augustus reizen beter vooraf informeren over mogelijke vertragingen en gemiste aansluitingen en de ontwikkelingen rond de reactie van de Europese Commissie nauwlettend volgen.
Krijg elke dag gratis het laatste nieuws
Ontdek dagelijks gratis een samenvatting met het laatste toeristische nieuws van wereldwijde bestemmingen maar ook hotels, vliegmaatschappijen, touroperators en verhuurbedrijven.
