Bayreuth is een stad vol eeuwenoude pracht en praal en tegelijk vol vernieuwing. Het is de plek van de beroemde Bayreuther Festspiele, maar ook van hippe street art. Harmke ging kijken in deze Duitse stad.
Bayreuth in Beieren
Inhoud
Door op een link te klikken scrol je direct naar een onderdeel van dit artikel van Harmke.
- 1. 150 jaar Festspiele
- 2. Bierbrouwerij Maisel
- Maisel & Friends
- Puur bier
- Hotel Liebesbier
- 3. Street art tour in Bayreuth
- Street art
- Wilhelmine
- Kunstproject
- 4. Pracht en praal
- Rococo-paleis
- Operahuis
- Hermitage
- 5. Bayreuth en omstreken
- Pianofabriek
- Restaurant Phoenix
- Omgeving
- Zo kom je in Bayreuth
1. 150 jaar Festspiele
De treinrit van Nürnberg* naar Bayreuth gaat door een groen en glooiend landschap en langs huizen met rode daken. De stad Bayreuth ligt in de zuidoostelijke deelstaat Bayern oftewel Beieren. Bayreuth is op het eerste gezicht vooral een vriendelijk ‘provinciestadje’, maar al sinds de 18e eeuw is de stad rijk aan kunst en cultuur. Het is bekend van de Festspiele, een 6 weken durend zomerfestival gewijd aan de 10 laatste opera’s van Richard Wagner (1813-1883), waaronder de 4-delige cyclus Der Ring des Nibelungen. Het festival speelt zich af in het Festpielhaus, maar in 2026 deelt de hele stad in de feestvreugde wegens het 150-jarig jubileum.
Het nieuwe paleis
Brouwerij Maisel
2. Bierbrouwerij Maisel
Bierbrouwerij Maisel is een begrip in Bayreuth (het bier is ook in Nederland te koop). De gebroeders Maisel richtten de brouwerij eind negentiende eeuw op. Anno 2025 staat Jeff Maisel aan het roer en hij gaat vernieuwing niet uit de weg.
Maisel & Friends
Liebesbier Urban Art Hotel, waar ik logeer, ligt op slechts een kwartier lopen van de Hauptbahnhof en ik hoef alleen het wandelpad langs het riviertje Rotmain te volgen om er te komen. Het hotel zit op het terrein van bierbrouwerij Maisel & Friends. Dat traditie en vernieuwing hand in hand gaan in Bayreuth is hier goed te merken. Bierbrouwerij Maisel anno 1887 heeft de omslag gemaakt van een puur traditionele brouwerij naar een hip en modern oord, waar ook plek is voor ‘Friends’, zoals hotel Liebesbier en koffiebar Crazy Sheep op hetzelfde terrein. Wat vooral telt voor Maisel & Friends is dat iedereen een leuke tijd heeft met elkaar.
Maisel & Friends
Lunchen bij Liebesbier
Puur bier
Een Duits principe dat in Beieren ontstond, is het Reinheitsgebot, een eeuwenoude wet die voorschrijft dat bier uit slechts 4 elementen mag bestaan: water, hop, gerst en gist. Hoewel die wet allang niet meer van kracht is, houden bijna alle Duitse brouwers zich er netjes aan. Toch weet Maisel puur met die 4 elementen de meest exotische soorten bier te creëren: traditioneel bier met een verrassende moderne twist. Bovendien schenkt Maisel om in te spelen op de wensen van deze tijd ook alcoholvrij bier tot mijn grote geluk. Die smaakt heerlijk bij de royale lunchsalade die ik bestel in Maisels restaurant!
De bar van Liebesbier
Muurkunst bij Maisel
Hotel Liebesbier
Het restaurant van Maisel & Friends heeft een uitnodigend terras en heet ook Liebesbier, net als het hotel. En wat een verrassing is dit hotel, dat in 2022 de deuren opende. Het is deels nieuw en deels onderdeel van een bestaand gerenoveerd pand en er heerst een arty vibe. De binnen- en buitenmuren zijn voorzien van diverse straatkunst. In totaal is er werk van zo’n 85 straatkunstenaars te bewonderen in het hotel en de brouwerij. In mijn kamer is op de muur kunst aangebracht van een Belgische straatartiest. Deze Jaune werkte zelf een tijdje als vuilnisman en weet in zijn tekeningen afvalstations tot intrigerende kunst te verheffen.
Hotel Liebesbier
Street art bij het hotel
3. Street art tour in Bayreuth
Bayreuth mag dan een traditioneel stadje zijn, het is ook een kunstzinnige stad vol met street art, onder meer langs de rivier op de muren van de bierbrouwerij en op verschillende gevels in de binnenstad.
Street art
In Bayreuth neem ik deel aan een street art tour. De wandeling start bij Hotel Liebesbier en wordt begeleid door een goede gids. Een van de murals op het hotel blijkt van de Nederlander Super A te zijn en kunstenaar DFace brengt een ode aan het meisje met de traan van Roy Lichtenstein. De mural van een schaap dat over koffiebonen huppelt bij café Crazy Sheep verwijst naar de legende van een schaap in Ethiopië dat na het eten van koffiebessen door het dolle heen was. Dat zou tot de ontdekking van koffie en de eerste branderij hebben geleid. Ik kende deze legende overigens met een geit in plaats van een schaap in de hoofdrol.
Kunstenares Jasmin bij Liebesbier
Koffiebar Crazy Sheep
Wilhelmine
Een immens portret van een dame met hondje siert de gevel van Badstrasse 27. Kunstenaar Nychos laat daarbij ook de binnenkant, de organen van mens en dier, zien. De dame is Wilhelmina van Pruisen (1709-1758), markgravin van Bayreuth, die provinciestadje Bayreuth zijn culturele impuls gaf. Ze wilde trouwen met de prins van Wales, maar daar werd om een of andere reden een stokje voor gestoken en toen moest ze genoegen nemen met een huwelijk ver beneden haar stand, met de markgraaf van Bayreuth. Ze kregen één dochter, Sophie, maar haar hondje zou Wilhelmina van Pruisen (Wilhelmine von Preußen op z’n Duits) dierbaarder zijn geweest dan haar bloedeigen dochter.
Ode aan Wilhelmine
Het hondje van Wilhelmine
Kunstproject
Van dochter Sophie is een portret te zien van Drew Merrit (Münzgasse 8). In totaal vijf straatkunstenaars werden in 2018 uitgenodigd een ode te brengen aan Wilhelmine onder de titel ‘She’s Back’. Naast Nychos en Drew zijn dat Case Mclaim, Stohead en Matthias Mross. Case portretteerde galeriehoudster Jessica Matijevic, een van de initiatiefnemers van ‘She’s Back’, die onderzoek deed naar Wilhelmine (Badstrasse 33). Stohead beeldde een tekst uit Wilhelmine’s memoires af op de muur van een bibliotheek (Richard-Wagner-Strasse 21). In dezelfde straat (nr. 42) schilderde Mross kemphanen uit Voltaire’s Alzire, Wilhelmine’s favoriete toneelstuk.
Dochter Sophie
Kunstwerk van Case
4. Pracht en praal
Wilhelmina van Pruisen was degene die de aanzet gaf tot meer kunst en cultuur en vooral muziek in Bayreuth. Wagner zou zonder het door haar opgerichte operahuis vast aan de stad voorbij zijn gegaan.
Rococo-paleis
Heden en verleden vloeien in Bayreuth mooi in elkaar over. Tijdens een ‘history tour’ zie ik de pracht en praal waarmee Wilhelmine Bayreuth overlaadde. De gids neemt me mee naar het nieuwe paleis. Wilhelmine vond het oude paleis maar ‘suf’ en liet in 1753 een nieuw paleis in rococo-stijl bouwen. We lopen door de rijkgedecoreerde zalen. Wilhelmine was zelf zeer getalenteerd. Ze bespeelde instrumenten, componeerde, schilderde…. Uniek is dat ze muziekkamers in het paleis liet maken, iets wat tot dan toe niet gebeurde. Al even uniek is de Palmenzaal met palmbladeren in bladgoud op de wanden en mythische wezentjes op het plafond.
Portret van Wilhelmina
De Palmenzaal
Operahuis
Het was markgravin Wilhelmine die de weg bereidde voor meer cultuur in de Beierse stad Bayreut. Eerder al (tussen 1744-1748) lieten zij en haar man, markgraaf Fredrik van Brandebug-Bayreuth, het operahuis bouwen in barokstijl, een monument dat nu op de werelderfgoedlijst staat. Het was ook dé reden waarom Wagner naar Bayreuth kwam: dit theater in Italiaanse stijl met bijzondere akoestiek. In het pand ernaast kwam in 2023 een museum dat met zijn moderne touch een prachtige combi vormt met het operatheater: oud en nieuw gaan naadloos in elkaar over. Het museum is gewijd aan de muziekhistorie uit de baroktijd.
Het operatheater
Historisch kostuum
Hermitage
Tot besluit van de tour bezoeken we de Hermitage uit 1715 net buiten de stad. Dit al bestaande barokpaleis met park werd door Wilhelmine naar haar hand gezet met allerlei uitbreidingen. De luisterrijke tuinen hebben smaragdgroene vijvers waar op gezette tijden fonteinen spuiten. Binnen in de Hermitage zien we zalen met schilderijen en gouden decoraties. Op een van de plafonds staat Wilhelmine zelf afgebeeld met haar onafscheidelijke schoothondje. Ondanks alle pracht en praal was ze niet gelukkig. Ze stierf vrij jong. De Hermitage is alleen in het zomerseizoen te bezoeken, van begin april tot circa half oktober.
Smaragdgroene vijvers
Sprong in het verleden
5. Bayreuth en omstreken
Bayreuth is een mooi winkelstadje met tal van leuke terrasjes en eetadressen. Een bijzondere uitschieter is de ambachtelijke pianofabriek Steingraeber. Ben je toch in Bayreuth, verken dan ook de mooie omgeving.
Pianofabriek
In Bayreuth ga ik langs bij Steingraeber uit 1852. De 7e generatie staat aan het roer van dit innovatieve en sympathieke bedrijf dat piano’s fabriceert in het topsegment. De dame die me welkom heet, toont hoe ze de instrumenten op maat kunnen maken, zoals een piano met smalle toetsen voor kleine handen. Een vleugel die nagelnieuw oogt, blijkt oud en door Steingraeber meesterlijk gerestaureerd. Beroemde musici mogen ze tot hun fans rekenen, onder wie pianiste Martha Argerich maar ook sopraan Renée Fleming en Benny van Abba. Richard Wagner oordeelde al dat de instrumenten van Steingraeber superieur zijn!
Pianofabrikant Steingraeber
Door Jasmin beschilderde vleugel
Restaurant Phoenix
De statige Maximilianstrasse is de levensader van Bayreuth. Deze lange winkelstraat is een mix van oud en nieuw en telt behalve boetieks veel restaurants en terrasjes. Bij Oskar (op nr. 30) loopt de bediening in traditionele kleding en tegelijk oogt het restaurant als een hippe plek. Een verrassing is restaurant Phoenix in de Steingraeberpassage. Bij dit frisse en moderne etablissement uit 2024 is het fijn tafelen. De kaart telt gerechten als Wiener schnitzel en Steinbutt-vis, maar ook Aziatische curry. Zelf kies ik voor verrukkelijke tagliatelle en een glas lokale Silvaner-wijn. Vooraf word ik verwend met stokbrood en fluffy truffelboter.
Tafelen bij Phoenix
Verrukkelijke tagliatelle
Omgeving
Verken ook de omgeving van Bayreuth! Noordelijk ligt het Fichtelgebergte en zuidelijk is het heuvelland van de Fränkische Schweiz. Ik bezocht ook het plaatsje Wirsberg met zijn vakhuizen op een halfuur rijden van Bayreuth. Hier staat het chique Post Hotel met daarin restaurant Aura van chef Alexander Herrmann, een van de ‘Friends’ van Maisel. Alexander en zijn team speuren de naburige farms af naar de allerbeste producten. Aura heeft 2 Michelinsterren én een Groene ster voor duurzaamheid. Al sinds 2017 serveert Aura naast vlees en vis ook vega(n) kost. De smaken zijn puur, de sfeer amicaal en bijna on-Duits ‘locker’.
Het plaatsje Wirsberg
Zalige zalm bij Aura
Zo kom je in Bayreuth
Met de auto en trein (paar keer overstappen) kan prima. Of vlieg zoals ik deed naar Luchthaven Neurenberg Albrecht Dürer (NUE). Daar stap je op de metro (U-Bahn) naar het treinstation. Met de trein ben je dan binnen een uur in Bayreuth.
Harmke bij het kunstwerk van Case
Elke maand de fijne tips van Harmke ontvangen?
Wil jij gratis elke maand deze en andere plekken ontvangen die Harmke heeft bezocht? Laat je e-mailadres achter en krijg elke maand als eerste de insider tips in je mailbox. En Harmke stuurt geen spam!
