Het verhaal achter de laatste kogel WO II

Terwijl heel Nederland Bevrijdingsdag viert op 5 mei, wordt op Texel – het laatste slagveld van WO II – nog even gewacht met festiviteiten. Pas op 20 mei is het precies zeventig jaar geleden dat Canadese soldaten een eind maakten aan de ‘Russenoorlog’ en het eiland bevrijdden. Tijdens een herdenkingsprogramma wordt onder andere stilgestaan bij de allerlaatste kogel van de Tweede Wereldoorlog die tijdens een afschuwelijk ongeval de weldoener van de opstandige Georgiërs per ongeluk trof.

Vuurtoren op Texel

Vuurtoren op Texel

In de nacht van 5 op 6 april 1945, precies een maand vóór de Bevrijding, is Texel het toneel van een bloedig treffen tussen de daar gelegerde Duitsers en hun Georgische hulptroepen. De 800 soldaten, in 1941 aan het Oostfront gevangen genomen, krijgen de opdracht om zich klaar te maken voor de strijd tegen de geallieerden in Oost-Nederland. Om zich te rehabiliteren voor het feit dat ze in Duitse dienst zijn getreden, besluiten ze de aanval in te zetten op de Duitsers zelf. In de vroege morgen van 6 april komen ze in opstand en doden ze meer dan 400 Duitsers door hen de keel door te snijden. De geluidloze opstand slaagt bijna, totdat enkele Duitsers het vasteland weten te alarmeren.

 

ZIE OOK: Struun Texel: het startsein voor cultureel 2015

 

‘Jetzt keine Angst mehr’

Een wekenlange veldslag op het tot dan toe betrekkelijk rustige eiland volgt. Tijdens de zogeheten ‘Russenoorlog’ worden hevige gevechten geleverd, waarbij circa 1500 Texelaars, Georgiërs en Duitsers de dood vinden. Pas op 20 mei maken Canadese soldaten een eind aan de strijd en wordt Texel officieel bevrijd. De nacht daaraan voorafgaand wordt de laatste kogel van de Tweede Wereldoorlog afgevuurd. Tijdens een hartelijke ontvangst van een groep ondergedoken Georgiërs ten huize van bakker Smit, die hen tijdens de opstand van brood heeft voorzien, wordt de soldaten gevraagd of het niet gevaarlijk is om met geladen pistolen rond te lopen. Warlam Lomidze, bevriend met de familie, haalt het magazijn met patronen uit zijn wapen en zegt dat alles nu veilig is. Onder het uitspreken van de woorden ‘Jetzt keine Angst mehr’, richt hij het lege wapen op Theo Smit en haalt de trekker over. Tot ontsteltenis van alle aanwezigen weerklinkt een schot; er blijkt nog een kogel in de kamer te zitten. Smit wordt in de hartstreek getroffen en overlijdt diezelfde nacht. De Georgiër die zijn weldoener heeft doodgeschoten is radeloos.

 

 

Zeventig jaar na dato worden de opstand van de Georgiërs, de laatste kogel van de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding van het eiland herdacht met een rondrit met oude legervoertuigen die de avond tevoren door de Koninklijke Marine aan land zijn gezet. In alle zeven dorpen van het eiland wordt gestopt voor optredens. Centrum van herdenkingsprogramma is het vliegveld van Texel, waar diverse presentaties te zien zijn over het dagelijks leven onder oorlogsomstandigheden. In alle dorpen passeert het bevrijdingsvuur, de capitulatie wordt nagespeeld en bij diverse gebouwen worden grote foto’s getoond van de verwoestingen die in 1945 op de betreffende plek werden aangericht. De dag zal feestelijk afgesloten worden met een veelzijdige muzikale show op het vliegveld.

Comments are closed.