Fietsrondje van de Maand: Zwolle-Zwarte Water (mei 2024)

Het Zwarte Water is kort maar breed. Aan de rivier liggen Genemuiden, Zwartsluis en Hasselt met elk hun eigen karakter en verleden. Fietsen door het natuurgebied Olde Maten is een waar genot. Bijna op het einde wacht nog een verrassing: het leukste pontje van Nederland! Tijd voor het Fietsrondje van de Maand mei.

 

Inhoudsopgave van dit Fietsrondje van de maand

Door op een link te klikken scrol je direct naar een onderdeel van dit fietsrondje.

 

Het Fietsrondje van deze maand

Zwolle is in 2021 uitgeroepen tot beste fietsstad ter wereld. Dat merken we onmiddellijk als we ons gemakkelijk verplaatsen over comfortabele fietspaden. Zwolle is de laatste tientallen jaren flink uitgebreid, maar alle nieuwe wijken zijn goed bereikbaar via comfortabele fietsroutes. De markante Twistvlietbrug over het Zwarte Water is behalve voor fietsers alleen toegankelijk voor lijnbussen en taxi’s.

 

Langs het Zwarte Water fietsen we de natuur in

Kreken zorgden voor een natuurlijke afvloeiing van het water. Na de aanleg van de dijken langs de rivier in de 14e eeuw verloren deze rieten hun functie en groeiden ze langzaam dicht. De Riete bij Ruimzicht is onlangs in oude glorie hersteld. We krijgen ook een prachtige kijk op de Mastenbroekerpolder.

Met uitzondering van enkele plaatsen aan de rand is deze polder dunbevolkt. Oude boerderijen maken het fraaie plaatje compleet.

 

Genemuiden zonder brug

Genemuiden was ooit een belangrijke visserijhaven, maar de Afsluitdijk maakte een einde aan deze activiteiten. De haven ligt nu vol met pleziervaartuigen. De huisjes in het stadje staan er knus en dromerig bij.

Genemuiden heeft al sinds 1275 stadsrechten, maar de gemeente is in 2001 opgegaan in de nieuwe gemeente Zwartewaterland. Ook de andere plaatsen Zwartsluis en Hasselt van het Zwarte Water maken deel uit van deze gemeente. Genemuiden ligt nog geen 3 kilometer van Zwartsluis, maar tussen deze plaatsen stroomt het Zwarte Water en er is geen brug. Al het verkeer moet omrijden via Hasselt of gebruikmaken van de pont. Wij kiezen voor het laatste.

De schipper geeft aan dat hij dagelijks 200 keer op een neer vaart

De schipper geeft aan dat hij dagelijks 200 keer op een neer vaart. Niemand heeft het over een brug. Voor de Tweede Wereldoorlog zaten er plannen in de koker voor een brug, maar de scheepvaartlobby wist deze ideeën doeltreffend te torpederen.

 

Turf en Buisman in Zwartsluis

Zwartsluis is kleiner maar levendiger dan Genemuiden. Onze banden dansen op de hobbelige klinkers tussen de snoezige geveltjes aan het Buitenkwartier.

Het plaatsje doet zijn naam echt eer aan. Er zijn zelfs meerdere sluizen naar de diverse vaarten. Vanaf deze vaarten kwamen ladingen turf met kleine bootjes. Nu zijn het ook hier vooral pleziervaartuigen.

Deze turf werd op turfeilanden bij Zwartsluis opgeslagen. Daarna brachten grote schepen de turf over de Zuiderzee naar het westen. Het gedroogde veen werd vervoerd in rieten manden. Er was riet genoeg in de omgeving. Dus kwamen er vlechterijen. Ook mattenkloppers kwamen uit Zwartsluis. De turf bracht flink wat bedrijvigheid in Zwartsluis. Zwartsluis stond ook bekend om Buisman in de koffie.

In 1867 begon Herman Buisman in zijn winkeltje te Zwartsluis met het branden van stroop en het bekende blauwe blikje was geboren. Ooit werd Buisman driftig gebruikt als koffiespaarder. Koffie was vroeger vrij duur voor de gewone man en in tijden van oorlogen waren de bonen zeer moeilijk verkrijgbaar. Cichorei was een surrogaat. Een lepeltje Buisman moest het brouwsel toch een beetje smaak geven. Het bekende blauwe blikje stond praktisch in iedere keukenkast. Nederlandse emigranten brachten Buisman tot ver over de wereld. Buisman zit niet meer in het blauwe blikje en is meegegaan met de tijd met speciale melanges voor latte macchiato en cappuccino. Buisman is een paar keer van eigenaar gewisseld, maar zit nog altijd in Zwartsluis.

Het Sluuspoortmuseum laat veel over de geschiedenis van Zwartsluis zien.

 

Olde Maten en Zwartewatersklooster

Fietsen door de Olde Maten & Veerslootslanden is een waar genot. Haaks op het fietspad door dit natuurgebied liggen smalle stroken land tussen het water.

Het natuurgebied Olde Maten is in 2014 geheel heringericht als nieuw natuurgebied, waar verdwenen planten en dieren in alle rust het voormalige landbouwgebied opnieuw in bezit kunnen nemen. Het uitgestrekte veengebied werd oorspronkelijk vanuit Zwartewatersklooster in de 13e eeuw ontgonnen door kleine groepen boeren. Langzaam namen zij het gebied in bezit. De landbouwers banden zich een weg van west naar oost door het moerassige gebied. Het gebied is nu eigendom van Staatsbosbeheer.

Er ligt maar een kleine buurtschap met de prachtig naam Zwartewatersklooster met slechts enkele boerderijen. Ooit stond hier een klooster.

De nonnen waren dochters uit adellijke families. Met de komst van de reformatie werden de vrouwen verdreven. Het leegstaande klooster raakte langzaam in verval. Aan het einde van de 18e eeuw werden de laatste restanten gesloopt. In deze rustige omgeving is moet ook de Ridderbegraafplaats ergens liggen. In het jaar 1227 versloegen opstandige Drenten het leger van de bisschop van Utrecht. Volgens schriftelijke bronnen zijn de doden hier begraven. Ook de bisschop Otto van Lippe kwam om. De gesneuvelden waren allen ervaren ridders die een kruistocht hadden overleefd. Waar de begraafplaats zich precies bevindt weet niemand.

Bid en Werk

Op een bordje voor de Veldschuur staat: “De koffie staat klaar.” In 2005 is deze door de stichting Vrienden van de Oldematen herbouwd als een historische Staphorster boerenveldschuur.

De Veldschuur valt op in het landschap door de grote letters Bid en Werk op het schuine rieten dak. In het verleden stonden deze letters op het dak van de oude boerenveldschuur.

In het infocentrum werken Staatsbosbeheer en de stichting Vrienden van de Oldematen samen aan vooral educatieve projecten. Deze zijn voor een belangrijk deel gericht op leerlingen van basisscholen om kinderen vertrouwd te maken met de natuur en de historische wijze van landbouw bedrijven. Vanaf de Veldschuur lopen een paar prachtig wandelpaden. De schuur zelf is niet bedoeld voor individuele passanten, maar tegen de gevel staat een koffiekastje met zelfbediening.

 

Hanzestad Hasselt

Hasselt is een echt stadje met grachten en een markt in het midden. Hasselt was een van de Hanzesteden. De gunstige ligging aan het Zwarte Water zorgde voor een grote bloei. De rijkdom van weleer straalt nog van het stadje af. Een deel van het oude stadje is met 70 Rijksmonumenten sinds 1982 beschermd stadsgezicht.

Het is even heerlijk dwalen langs de grachten of een terrasje pakken op de Markt. De grote Sint-Stefanuskerk is uit 1495.

Tijdens de reformatie ging dit godshuis over in protestantse handen. Hasselt is de enige plaats in Zwartewaterlanden waar een katholieke gemeenschap zich handhaafde. Ook de katholieke Sint-Stefanuskerk uit 1933 is een Rijksmonument. Opmerkelijk voor dit deel van ons land is de uitbundige sacramentsprocessie op de tweede zondag na Pinksteren. Hoewel het oude stadhuis uit 1550 na de Middeleeuwen is, heeft het gebouw een middeleeuws karakter.

Aan de overzijde van de stadwallen staan de kalkovens. Schelpen werden hier verhit tot boven 1000 graden Celcius. Turf was de brandstof in de ovens. Turf was hier genoeg De productie liep echter snel achteruit. In het begin van de jaren ’90 stopte de productie. De kalkovens werden een bezienswaardigheid.

We verlaten Zwartsluis langs de molen de Zwaluw. Voor ons ligt de Stenendijk. Een langgerekte bakstenen zeewering moest het oprukkende water tegenhouden tijdens stormen en hoog water op de voormalige Zuiderzee.

Bij de Haerst aan Vecht kunnen we kiezen tussen de brug of het pontje. Onze keuze is niet moeilijk. In een boog gaan we om Zwolle heen. We fietsen nog een stukje langs de Vecht, maar zetten dan koers naar de Singel om de binnenstad. Het kost weinig moeite om een leuk terras te vinden op de Melkmarkt.

 

 

Route-informatie

Fietsroute: Zwolle-Zwarte Water
Land: Nederland
Provincie: Overijssel
Lengte: 48 km
Beginpunt: station Zwolle
Eindpunt: station Zwolle

 

Routebeschrijving met knooppunten

Verlaat het station aan de kant van het stationsgebouw. Ga met je rug naar het station naar links. Volg de fietsknooppunten: 65, 64, 63, 62, 37, 36, 27, 83, 93, 30, 39, 38, 31, 60, 68, 69, 67, 47, 49, 48, 66, 65. Je bent weer bij het station. Let op: het Haersterveer is niet in de vaart vanaf 1 oktober tot eind april. Ga in dat geval bij knooppunt 69 rechtstreeks naar knooppunt 47 via de brug over de Vecht.

 

 

 

Ontvang elke maand gratis het Fietsrondje van de maand

Vul je e-mailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en verhalen beschikbaar zijn van Bert.

"*" geeft vereiste velden aan

Voornaam*
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

 

Horeca en winkels onderweg

In de binnenstad van Zwolle is ruime keuze.

19 km, Genemuiden

Brasserie Van Dijk (bij de Markt). Open vanaf 11:00 uur. Op zondag gesloten. Er zijn diverse supermarkten: AH, Aldi en Boni. Op zondag gesloten.

 

22 km, Zwartsluis

Er is ruime keuze aan horeca. Op zondag zijn diverse zaken gesloten, maar er is altijd wat open. Er is een Plus-supermarkt, een slager, een bakker en een groenteboer. Op zondag is alles dicht.

 

31 km Hasselt

Er is keuze aan horeca. Op zondag is veel dicht. Er is altijd wel wat open. Er is een Jumbo, maar op zondag gesloten.

 

40 km net over het Haersterveer

Restaurant-terras Agnietenberg. Open vanaf 10:00 uur.

 

 

Het Zwarte Water

Het Zwarte Water is een van de kortste rivieren van ons land. De totale lengte bedraagt 19 km. De rivier begint in Zwolle, daar waar een paar beken samen komen. Even ten noorden van Zwolle mond de Overijsselse Vecht uit in het Zwarte Water. De rivier stroomde dwars door de oude Stad. Om deze stad is de slotgracht aangelegd.

De oude stad ligt op enige afstand van de IJssel, maar Zwolle had het Zwarte Water om de Zuiderzee te bereiken. Het Zwarte Water was van belang bij de ontwikkeling van Zwolle en Hasselt tot Hanzesteden. In 1819 kwam de Willemsvaart die de IJssel met het Zwarte Water verbond. In 1964 werd deze vaart overbodig door het gereedkomen van het Zwolle-IJsselkanaal. Een deel van de Willemsvaart is daarna gedempt voor de aanleg van wegen. Opmerkelijk is dat er ten noorden van Zwolle slechts een brug over het Zwarte Water is bij Hasselt.

Het veerpontje van Haerst

Het veerpontje over de Vecht bij Haerst is niet zomaar een pontje, maar een varend monument. Een van laatst overgebleven trekpontjes van Nederland. De schipper trekt door middel van houten klossen het veer naar de overkant.

Het hele decor is uniek. Het pontje zelf, de aanwijzingen, de bel, maar ook het landschap rond de rivier zorgen dat fietsers hier speciaal voor omrijden.

Moet je even wat langer wachten aan de rechteroever van de Vecht, dan schenkt een buurvrouw thee in. Veertig jaar lang trok de legendarische Jacob Versteegh het pontje naar de overkant op zijn klompen en als het kon in korte broek. Hij leek een norse man, maar was zeer geliefd in de omgeving. Met zijn markante kop en zijn weelderige baard kreeg Versteegh de bijnaam de heen-en-weer-wolf. In 2021 overleed Jacob Versteegh vrij plotseling op 78 jarige leeftijd. Zijn stoffelijk overschot maakte een laatste vaart op zijn veertje. Een grote schare begeleiden hem naar zijn laatste rustplaats. Een grote groep vrijwilligers zet het levenswerk van Versteegh voort. Onder hen zijn veel gepensioneerden. Zie onderstaande video over het pontje:

 

Trouw gaf in 2004 een goed beeld van Jacob Versteegh en zijn pontje.

 

Combinatie met eerder verschenen Fietsrondjes van de Maand vanuit Zwolle

Dit fietsrondje valt uitstekend te combineren met eerder verschenen Fietsrondjes van de Maand vanuit Zwolle.

 

Verblijf tips voor overnachten in Zwolle en omgeving

Campanile Hotel

Dit eenvoudige, maar vriendelijk en ruim opgezette driesterren 3*** hotel ligt net buiten de Singel rond de oude binnenstad. Een prima verhouding tussen prijs en kwaliteit. Vanuit dit hotel loop je zo de oude stad in.

 

Hotel Oldenburg

Cubaanse sferen in een statig herenhuis, midden in het uitgaansgebied Melkmarkt. De kamers zijn niet alleen fraai, maar ook groot. Voor de fietsen is een veilige, afgesloten ruimte.

Grand Hotel Wientjes

Voor alle luxe valt de prijs best mee. Het gebouw in een fraaie tuin heeft een klassieke uitstraling, maar de kamers zijn modern. Ooit was dit de ambtswoning van de burgemeester van Zwolle. Uitstekende locatie bij het station en dicht bij de Singel. De ontvangst is vriendelijk. Een ideale gelegenheid voor een second honeymoon.

Pech onderweg met de Fiets?

Krijg je pech onderweg met je elektrische fiets? Met de speciale fietsverzekering voor e-bikes komt er iemand naar je toe. Ben je betrokken bij een ongeval met jouw fiets? Dan krijg je ook juridische hulp aangeboden bij deze verzekering. Al vanaf €2,08 per maand (€2,42 voor e-bikes) ben je verzekerd tegen diefstal. Schade en pechhulp voor je fiets zijn optioneel af te sluiten. Bekijk alle voordelen van de fietsverzekering.

 

 

 

 

 

 

Comments are closed.