Fietsrondje van de Maand: Scheldekastelenroute Puurs (maart 2023)

Het Scheldeland is een van de onbekende gebieden in Vlaanderen. Je kunt hier heerlijk fietsen in het stroomgebied van de rivier. Je treft kastelen uit oudere tijden, maar ook imposante verdedigingswerken uit de periode van net voor de Eerste Wereldoorlog die in 1914 losbarstte. Tijd voor het Fietsrondje van de Maand maart.

 

Op een voormalig smalspoortje verlaten we Puurs. Pas op voor overstekende koeien. Het eerste bolwerk dat opdoemt tussen het groen is geen kasteel uit de Middeleeuwen, maar een fort.

Het besluit tot de bouw van het Fort van Bornem viel in 1906. De Duitse dreiging werd steeds groter. Antwerpen moest beschermd worden met 3 fortengordels om de stad.

Het Fort van Bornem moest bestand zijn tegen 27 cm granaten, maar de bouw liep verre van voorspoedig door militaire bureaucratie. Toen in 1914 de oorlog uitbrak zaten 300 militairen in het fort. Het fort was toen feitelijk nog niet gereed. Munitie werd dikwijls onvoldoende geleverd en ook de elektriciteit om de gevechtskoepels te laten draaien werkte niet. Het fort had een slechte afwatering, waardoor de vertrekken geregeld onder water liepen. In deze omstandigheden leefden de militairen. Het fort speelde na de Duitse invasie al snel geen rol van betekenis meer.

Het Fort van Bornem bleef wel in gebruik bij het Belgische leger, maar had vooral de functie van opslagplaats. In het begin van de jaren ’60 van de vorige eeuw verlieten de laatste militairen het fort. De gracht om het fort was een geliefde plek om een hengeltje uit te werpen, maar het bolwerk verpauperde snel. Vleermuizen vinden het fort van Bornem een ideale plek om plek om te overwinteren. In Bornem denkt men na om het verdedigingswerk een publieksfunctie te geven.

 

Inhoudsopgave van dit Fietsrondje van de maand

Door op een link te klikken scrol je direct naar een onderdeel van dit fietsrondje.

 

Het Fietsrondje van deze maand

Parel van Bornem is de Sint-Bernadusabdij met een lange geschiedenis van het kloosterleven. De laatste monniken verlieten het complex in 2017. Sindsdien is het een wooncomplex. De kerk is nog altijd een gebruik. De bibliotheek kent niet alleen een indrukwekkende collectie boeken.

De inrichting met de unieke lichtinval is bijzonder. Midden in Bornem staat het sierlijke Landhuis in neo-Vlaamse-renaissancestijl met torens, trapgevels en dakkapellen.

Het gebouw lijkt oud, maar is pas in 1925 ingehuldigd. Tot 1961 was dit het gemeentehuis. Aan de voorzijde staat een kunstwerk van kunstgras. Aan de achterkant een monument ter nagedachtenis aan de gesneuvelden tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Een fietspad door het groen brengt ons voor de eerste keer bij de Schelde. Aan de overzijde van het water blinkt de stad Temse.

Ook al zijn we hier ver van de monding, de Schelde is hier nog altijd een typische getijrivier. Bij eb worden grote stroken zand zichtbaar.

Bij vloed kan het water hoog tegen de dijken stijgen. Het rivierlandschap is hier totaal anders dan in Nederland. Weliswaar kijken ook hier de koeien ons aan, maar de weides zijn veel minder strak dan de biljartlakens in Nederland.

 

Paviljoen de Notelaer

Het landgoed van kasteel d’Ursel strekt zich uit tot aan de rivier. Vanaf de dijk kijken we uit op het paviljoen de Notelaer. Als het open is, dan is het terras een aangename plaats om wat te eten en te drinken Nietiger is een vervallen Mariakapelletje uit 1613.

Over de kasseien fietsen we door het landgoed naar het okergele kasteel. We maken een soort ererondje over de lange oprijlaan. We komen voor de 2e keer door Bornem. Deze keer fietsen we recht op de achterkant van het Landhuis af. Het is even schudden op de hobbelpaden door het bos. Voor het kasteel van Marnix van Sint-Aldegonde moeten we even van de route af.

Na Branst volgt een stuk langs de Oude Schelde: een dromerige afgesloten nevenstroom van de rivier. Stiltegebied Weert is uniek in het vaak volgebouwde Vlaanderen.

Het dorpje Weert lijkt de enige woonplek in het weelderige groen. Aan overzijde van de Oude Schelde pronkt het Kasteel van Marnix van Sint-Aldegonde in volle glorie.

Dit is de Scheldekastelenroute ten top. De brug van Temse komt weer in beeld. Tijd om weer de dijk langs de Schelde zelf op te draaien.

Links van ons liggen diverse plassen in de diepte: ontstaan na overstromingen. Er komen meer fietsers op de dijk. De fietspontjes varen af en aan.

Een populair pontje is bij Mariekerke. Dit oude vissersplaatsje staat bekend om de paling. Ieder jaar vinden in juni de palingfeesten van Mariekerke plaats.

 

De beroemde Scheldebocht

De bekende Belgische schrijver Emile Verhaeren deed inspiratie op bij het uitzicht over de mooiste bocht van de Schelde bij Sint-Amands. Emile Verhaeren zag in 1855 het levenslicht in deze plaats.

Hoewel hij Vlaming was, werd hij Franstalig opgevoed. Zo ging dat destijds in betere families. De auteur schreef zijn werken dan ook in het Frans. Een belangrijk deel van zijn oeuvre gaat wel over het Vlaamse volksleven, zoals “Le Passeur d’eau”, in het Nederlands vertaald naar “De Veerman van Sint-Amands”. Feitelijk dekt die vertaling veel meer de lading.

Het praalgraf van Verhaeren is op een bijzondere plek: namelijk aan de Schelde, precies in de bocht.

In Sint-Amands is het Emile Verhaeren Museum. Het oude dorpspleintje is een reden om even van de fiets af te stappen. We zijn bepaald niet de enige fietsers.

Voor de sfeervolle terrassen staan talrijke rijwielen geparkeerd. Met een traantje nemen we afscheid van de Schelde. Het Scheldeland heeft echter nog meer in petto: leuke fietspaadjes en kronkelweggetjes door een wisselend landschap met velden en bossen.

Een oud spoorbaantje lijkt nog geheel in tact om treinen te ontvangen. Het telefoonverkeer gaat nog net als weleer via kabels op palen.

 

de Dries van Opdorp

Opdorp heeft de grootste Dries van Vlaanderen. Een Dries is een weiland midden in het dorp, waarop het vee veilig bijeen kon worden gedreven voor de nacht. Later groeide de Dries uit tot een plek voor kermissen en markten.

De Dries van Opdorp heeft de vorm van een taartpunt. Op de punt staat de Sint-Amanduskerk uit 1732. Op de as van de Dries loopt een lange dreef tussen de bomen. Het wegdek bestaat uit kasseien. Hoe kan dit ook anders in Vlaanderen?

Nog gemener zijn de keien van de oprijlaan naar het Hof te Melis midden in het bos. Dit kasteel is echter niet toegankelijk.

Kort voor het einde stuiten we op een van de pronkstukken van deze route: het Fort Liezele. De complex is een prachtig samenspel van natuur en mensenhanden. Het water om het fort is om bij weg te dromen.

Het complex verkeert in prima staat. Je kunt er overnachten. Het museum biedt een indringend beeld van het leven in het fort. Wat is een betere plek om deze fietstocht te eindigen dan op het terras van het fortcafé De Batterie?

 

 

Route-informatie

Fietsroute: Scheldekastelenroute Puurs
Land: België
Provincie: Antwerpen, en kleine stukjes Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant
Lengte: 59 km (korter is mogelijk)
Beginpunt: Station Puurs
Eindpunt: Station Puurs
Vanaf NS station Rosendaal gaat er een trein naar Puurs. Fietsen kunnen mee. Dit kan ook met de internationale Intercity en dan overstappen op Antwerpen Centraal.

 

Routebeschrijving met knooppunten

Met de rug naar het station rechtsaf de Stationsstraat in. Bij het station is fietsknooppunt 27. Volg de knooppunten: 80, 13, 89, 23, 40, 03, 03, 01, 21, 22, 40, 24, 25, 26, 07, 04, 03, 05, 06, 08, 76, 67, 10, 11, 66, 88, 81, 28, 27. Je bent weer voor het station van Puurs. Let op: de serie knooppunten bijgevoegde kaartje gaat uit van beginnen bij knooppunt 23.

 

Inkorten van het Fietsrondje gaat zo

Je kunt deze route op 2 plaatsen inkorten. Door van 03 rechtstreeks naar 05 te gaan of door van 07 rechtstreeks naar 08 te gaan Zie het kaartje hierboven.

 

 

 

Ontvang elke maand gratis het Fietsrondje van de maand

Vul je e-mailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en verhalen beschikbaar zijn van Bert.

"*" geeft vereiste velden aan

Voornaam*
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

 

Horeca en winkels onderweg

7 km, Bornem

In Bornem is ruime keuze bij de kerk. Het plaatsje staat bekend om de uitstekende restaurants. Hier zijn ook supermarkten. Op zondag gesloten.

 

13 km, De Notelaer

Sfeervol paviljoen met terras. Schitterend gelegen. Open: april, mei en oktober op zaterdag, zondag en feestdagen. Juni en september op alle dagen, behalve op vrijdag. Juli en augustus op alle dagen: telkens van 14:00 – 18:00 uur.

 

15 km, Hingene

In Hingene is keuze bij het kasteel. Hier is ook een Spar Supermarkt. Op zondag gesloten.

 

18 km, Bornem

Voor de tweede keer in Bornem,

22 km, Branst

Bistro de Zandstuiver. Open vanaf 10:00 uur. Op maandag gesloten.

25 km, Weert

Taverne Oud Gemeentehuis. Open vanaf 10:uur. Op maandag gesloten.

37 km, Mariekerke

Den Hof van Aline, ijs, koffie en pizza in de tuin met serre. Open vanaf 14:00 uur.

Restaurant/taverne Visserhof. Open vanaf 11:00 uur, op woensdag 12 uur. Op maandag gesloten.

39 km, Sint-Amands

Emile V café, terras aan de Schelde. Open vanaf 11:00 uur.

Brasserie de Veerman, terras aan de Schelde, Open vanaf 11:30 uur. Op maandag gesloten. In Sint-Amands is meer horeca. Een paar honderd meter van de Schelde is aan de hoofdweg een Delhaize supermarkt. Op zondag open tot 12:00 uur op maandag gesloten.

45 km, Odorp

Brasserie Den Dries. Open vanaf 12:00 uur. Op maandag alleen op tijdens de lunch en het avondeten. Op dinsdag en woensdag gesloten. Café Madelon. Open vanaf 14:00 uur. Op zondag vanaf 9:30. Op maandag en dinsdag gesloten.

 

 

50 km, Lippelo

Eetcafé de wandeling, met terras. Alleen open op vrijdag en zondag vanaf 12:00 uur. Op zaterdag vanaf 14:00 uur. Op woensdag en donderdag vanaf 17:00 uur. Open maandag en dinsdag gesloten.

Fort Liezele

Fortcafé De Batterie, in het fort. Open vanaf 11: uur. Op dinsdag gesloten.

 

Kastelen langs de route

Bekijk de kaart met alle items en ook onderstaande kastelen.

 

Kasteel d’Ursel

Dit kasteel was eeuwenlang het buitenverblijf van de in België bekende adellijke familie Van Ursel, afkomstig uit Ursel in Oost-Vlaanderen. De familie vestigde zich in Brussel. Met de verfransing van de stad veranderde ook de naam in ‘d Ursel. De familie werd steeds belangrijker. De rijkdom valt af te zien van het kasteel, de tuinen en de domeinen eromheen.

Ook paviljoen de Notelaer aan de Schelde hoorde tot het landgoed. In 1973 verkocht de familie het kasteel en het landgoed aan de toenmalige gemeente Hingene. De gemeente had echter geen bestemming voor domein. Alles verpauperde door jarenlange leegstand. In de jaren ’90 van de vorige eeuw knapte de provincie Antwerpen alles op. Er vinden regelmatig culturele activiteiten plaats. De tuinen en het landgoed kunnen vrij bezocht worden

Kasteel Marnix van Sint Alegonde

Wordt ook wel het kasteel van Bornem genoemd. Het kasteel ligt er uitbundig bij langs een afgesloten zijstroom van de Schelde. De Burcht was oorspronkelijk een verdedigingswerk tegen de invallen van de Noormannen in de 10e en 11e eeuw. Het mocht niet baten. De Scandinaviërs brandden het bolwerk volledig plat, maar de fundamenten bleven in tact. Daarna is het kasteel opnieuw opgebouwd en tijdens veldslagen weer zwaar beschadigd. Telkens volgde herstel.

Ook hebben er tal van verbouwingen plaats gevonden die het uiterlijk totaal veranderd hebben. Het kasteel is sind 1773 in bezit van de adellijke familie Marnix van Sint-Aldegonde. De huidige kasteelheer is nog altijd een echte graaf uit het roemrijke geslacht. John de Marnix de Sainte Aldegonde is de veertiende Graaf van Bornem. De naam van het geslacht is officieel in het Frans, want de familie is ooit vanuit Wallonië naar het noorden getrokken. De graaf kreeg in april 2013 een prijs voor zijn inzet voor het behoud van het kasteel van de Koninklijke Vereniging der Historische Woonsteden en Tuinen van België.

Filips van Marnix van Sint-Aldegonde

Een van de bekendste leden van de familie uit het verleden is Filips van Marnix van Sint-Aldegonde uit de Tachtigjarige Oorlog. De edelman was al snel overgestapt naar het calvinisme en een van de belangrijkste raadgevers van Willem van Oranje. Na de val van Antwerpen vertrok hij naar Zeeland en later naar Leiden. Marnix van Sint-Aldegonde schreef talrijke werken in het Nederlands, Frans en Latijn. Lang werd aangenomen dat hij de tekst zou hebben gemaakt van het Nederlandse volkslied het Wilhelmus. Later rezen daar twijfels over. Het lied zou spontaan ontstaan zijn onder de geuzen. De teksten van de diverse versies zouden mogelijk wel door Marnix van Sint Aldegonde op schrift zijn gesteld. De rechterhand van Willem van Oranje was nooit in het kasteel geweest, want de edelman leefde ver voordat het kasteel bij de familie in bezit kwam. Het is kasteel is alleen te bezoeken op afspraak in een begeleide groep. Het kasteel biedt ook een gastronomische kasteelmaaltijd aan, na reservering.

https://www.google.nl/maps/place/Kasteel+de+Marnix+de+Sainte+Aldegonde/@51.1029106,4.2064323,15z/data=!4m6!3m5!1s0x47c3929e68520b4d:0x4cf88149c3d33b49!8m2!3d51.1029071!4d4.216732!16s%2Fm%2F06w7912?entry=ttu

Kasteel van Opdorp

Het kasteel is eigenlijk meer een groot landhuis in eclectische stijl. De oorsprong van het kasteel dateert uit de 16e eeuw., maar in de 19e eeuw is alles gesloopt en is er een nieuw kasteel voor in de plaats gekomen. Het puntdak van het kasteel ging bij een brand in 1924 verloren. Sinds die tijd is er een plat dak. Er is een lange rij aan bewoners en gebruikers geweest. In 1948 werd het statige huis een internaat voor jongens met de naam Prins Albert.

Sinds 1984 vond ook het heemkundig museum Ter Palen er onderdak. Aan de hand van gebruiksvoorwerpen, foto’s, werktuigen en maquettes willen zij het dagelijkse leven van de grootouders uit de streek aanschouwelijk maken. Het kasteel is het decor geweest voor opname van een film over een psychiatrische inrichting. Het museum is allen op zondag tussen 14:00 en 17:00 uur open.

Hof te Melis

Volgens de geschiedenis van Lippelo vinden we de eerste sporen van dit kasteel terug als kasteelhoeve in 1448 met een landoppervlakte van ongeveer 30ha. Hof te Melis, een leen van het huis van Grimbergen, had dan als leenheer de familie Taye. Wanneer de hoeve werd gebouwd is niet geweten, de nederzetting Melisheym is waarschijnlijk veel ouder dan 1448.
In de 18de eeuw, bij de doortocht van de troepen van Lodewijk XIV, was het Hof te Melis tijdelijk het militaire hoofdkwartier. In 1914 werd het kasteel verwoest door de kanonnen van het fort van Bornem omdat er Duitsers verbleven. Het werd in 1920 heropgebouwd in Vlaamse renaissance bouwstijl.

De Belgische koning Leopold III verbleef in dit kasteel tijdens de strijd van 18 dagen tegen de Duitse invallers in mei 1940. Daarna gaf België zich over. Gedurende de eeuwen was het Hof te Melis eigendom van verschillende vooraanstaande families, en werd het herbouwd tot het kasteel dat wij nu kennen. Sinds de 18de eeuw is het kasteel in bezit van de familie de Beughem de Houtem. Na het overlijden van burggravin van Eyll, weduwe van oud-burgemeester van Lippelo, burggraaf de Beughem de Houtem, werd het kasteel, volgens het testament van laatstgenoemde, eigendom van graaf Geoffrey de Pierrefeu. Op dit moment is Hof te Melis in handen van nakomelingen van de familie de Pierrefeu. Het kasteel is niet toegankelijk.

Andere fietstochten

Rond het samenvloeien van de Rupel en de Schelde zijn ook andere fietstochten mogelijk. Een beschreven fietstocht is de Baksteenroute. Tot zo’n 50 jaar geleden was de Rupel het epicentrum van de baksteenindustrie, Op diverse plaatsen staan de steenfabrieken nog in het landschap.

Onder de lange daken lagen de stenen te drogen. Sommige complexen zijn verpauperd. Andere fabrieken staan er nog schitterend bij. Het lijkt net alsof er nog altijd bakstenen geproduceerd worden.

Via de fietsknoopppunten vind je jouw weg eveeens langs andere mooie plaatsen in het Scheldeland. Fietspontjes brengen je naar de overkant van de Schelde en de Rupel. In Vlaanderen zijn de fietspontjes gratis. Houd wel rekening met de lunchpauze in de middag. Ook de schippers hebben even tijd nodig om te lunchen. Let op: in Vlaanderen is veel op maandag gesloten. Dit geldt voor horecabedrijven maar ook voor bijvoorbeeld musea.

 

Meer over Scheldeland: www.scheldeland.be. Voor Fort Liezele is een toeristisch infopunt.

Verblijf tips voor overnachten in Puurs en omgeving

Er is voldoende keuze uit leuke accommodaties en hotels bij dit Fietsrondje van de Maand in Puurs in de buurt.

Hotel Essenza

Mooi keurig ingericht hotel. Licht en helder. Kleinschalig. Vriendelijke ontvangst. Prima ontbijt. Diner kan vooraf besteld worden. Het hotel heeft een lift en een stalling voor de fietsen. Ligt even buiten Puurs, maar niet ver.

B&B Erfgoedlogies Fort Liezele

Unieke locatie in het fort. Midden in de natuur. Mooie kamers. Er zijn slechts 2 kamers. Op loopafstand van het centrum. Er tegenover is het trendy restaurant Broox met terras. Bekijk het hotel hier.

Pech onderweg met de Fiets?

Krijg je pech onderweg met je elektrische fiets? Met de speciale fietsverzekering voor e-bikes komt er iemand naar je toe. Ben je betrokken bij een ongeval met jouw fiets? Dan krijg je ook juridische hulp aangeboden bij deze verzekering. Al vanaf €2,08 per maand (€2,42 voor e-bikes) ben je verzekerd tegen diefstal. Schade en pechhulp voor je fiets zijn optioneel af te sluiten. Bekijk alle voordelen van Allianz Assistance.

 

 

 

 

 

 

Comments are closed.