Goed nieuws voor Nederlandse en Vlaamse vakantiegangers: wie binnenkort een vlucht boekt binnen de Europese Unie, hoeft waarschijnlijk niet meer diep in de buidel te tasten voor een kleine handbagagekoffer.
Allemaal gratis?
Na jaren van intensief onderhandelen hebben de EU-lidstaten en het Europees Parlement een definitief akkoord bereikt over een flinke herziening van de passagiersrechten. Daarmee wordt de omstreden praktijk waarbij met name budgetmaatschappijen tientallen euro’s extra rekenen voor een compacte trolley aan banden gelegd.
In de nieuwe opzet mag elke reiziger standaard en zonder bijbetaling een kleine reiskoffer meenemen aan boord. Dit komt bovenop het persoonlijke item — zoals een handtas, laptoptas of kleine rugzak die onder de vliegtuigstoel past — dat sowieso al kosteloos mee mocht. Hoewel luchtvaartmaatschappijen nog steeds goedkopere basistarieven mogen aanbieden, veranderen deze in aparte kortingsopties met strikte bagagebeperkingen in plaats van de huidige standaardnorm.
Het consumentenvriendelijke pakket bevat bovendien extra voordelen voor gezinnen en reizigers met pech. Zo worden maatschappijen verplicht om kinderen kosteloos naast hun volwassen begeleider te placeren. Ook moeten airlines passagiers sneller en transparanter informeren bij vluchtverstoringen, wordt de claimprocedure voor compensaties vereenvoudigd en moeten klachten aanzienlijk sneller worden afgehandeld. Het akkoord geldt voor alle vluchten die vertrekken vanaf een EU-luchthaven en voor vluchten richting de EU die door een Europese airline worden uitgevoerd. De formele goedkeuring door de lidstaten en het Parlement is een formaliteit; de nieuwe regels treden naar verwachting volgend jaar in werking.
Hevige kritiek en verzet uit de luchtvaartsector
De reacties vanuit de luchtvaartwereld zijn ongewoon fel. Ryanair-topman Michael O’Leary trok direct hard van leer tegen wat hij “bureaucratische EU-onzin” noemt. Volgens de budgetmaatschappij dwingt de nieuwe wetgeving hen om onnodig hoge tarieven te adverteren inclusief een tweede handbagagestuk, terwijl meer dan de helft van hun reizigers daar in de praktijk helemaal geen behoefte aan heeft. Ryanair stelt dat Europa de plank misslaat en beter de schadelijke ETS-milieubelastingen kan afschaffen of de falende Europese luchtverkeersleiding (ATC) — die volgens de maatschappij verantwoordelijk is voor 90% van alle vertragingen — moet hervormen.
Ook de internationale luchtvaartorganisatie IATA spreekt bij monde van directeur-generaal Willie Walsh van een gemiste kans. De koepelorganisatie uitte haar frustratie dat constructieve voorstellen, zoals het verruimen van de tijdsduur voordat een maatschappij compensatie moet betalen bij vertragingen, tijdens de politieke uitruil met het Europees Parlement zijn geschrapt. Volgens IATA lost deze herziening van de bekende EU261-verordening de werkelijke operationele knelpunten in het Europese luchtruim niet op. De miljardenlasten die deze administratieve rompslomp met zich meebrengt, zullen volgens de organisatie uiteindelijk linksom of rechtsom door de consument worden betaald.
De luchtvaartsector benadrukt dat de focus in de komende periode moet liggen op een praktische, consistente handhaving zonder extra administratieve rompslomp. Daarnaast eist de sector dat de aanstaande Europese luchtvaartstrategie de structurele personeelstekorten en stakingen bij de luchtverkeersleiding aanpakt, zodat overvluchten tijdens nationale acties beter beschermd worden.
Daarmee komt een einde aan de praktijk waarbij vooral budgetmaatschappijen extra geld vragen voor handbagage. Naast een kleine koffer blijft ook een gratis persoonlijk item verplicht, zoals een handtas of kleine rugzak die onder de stoel past. Budgettickets zonder koffer blijven mogelijk, maar dan alleen met korting of beperkte bagageopties. Naast de bagageregels komen er ook strengere eisen voor luchtvaartmaatschappijen om reizigers beter te informeren. Zo moeten passagiers sneller en duidelijker te horen krijgen waar ze recht op hebben en hoe ze een vergoeding kunnen aanvragen. Ook moeten vliegmaatschappijen claims sneller afhandelen.
Verder moeten kinderen zonder extra kosten naast een begeleidende volwassene kunnen zitten.
Luchtvaartmaatschappijen reageren kritisch. Volgens Ryanair kunnen de regels leiden tot minder transparantie in lage prijzen. “De nieuwe EU-regels zijn bureaucratische onzin die de concurrentie schaadt,” aldus een woordvoerder. Voorstanders vinden juist dat prijzen daardoor transparanter worden. Ook zouden de prijzen van vliegmaatschappijen dan makkelijker te vergelijken zijn. De regels gelden voor alle vluchten vanuit de EU en voor vluchten naar de EU met een Europese maatschappij. Het Europees Parlement en de lidstaten moeten het akkoord nog goedkeuren, maar die stap geldt als een formaliteit. Daarna kunnen de regels waarschijnlijk volgend jaar ingaan.
Ryanair, Europa’s grootste luchtvaartmaatschappij, heeft kritiek geuit op de nieuwste “wartaal” EU261-regelgevingswijzigingen, die luchtvaartmaatschappijen zullen dwingen om misleidende prijsadvertenties te publiceren. Onder deze nieuwe, nog stommere regels worden EU-luchtvaartmaatschappijen minder concurrerend, omdat ze gedwongen zullen worden om hogere tarieven te adverteren (inclusief een 2e handbagage) wanneer meer dan 50% van de passagiers al kiest voor een lager tarief en ervoor kiest om niet met een 2e handbagage te reizen. EU-voorzitter Ursula von der Leyen blijft beloven Europa “concurrerender” te maken, maar nu dwingen de nieuwste wartaalregels van Europa luchtvaartmaatschappijen om hogere tarieven te adverteren, wanneer meer dan 50% van de passagiers zal kiezen voor lagere tarieven zonder een 2e handbagage. Zoals gewoonlijk verzint Europa nieuwe regels, wat EU-luchtvaartmaatschappijen minder concurrerend maakt in plaats van de kosten van het vliegen in de EU te verlagen.
Ryanair CEO Michael O’Leary zei: “Deze nieuwste EU261-regels zijn meer bureaucratische onzin van het EU-Parlement en de Raad. In plaats van EU-luchtvaartmaatschappijen aan te moedigen om onze laagste tarieven te adverteren (die exclusief 2e handbagage zijn), wat is waar meer dan 50% van onze klanten voor kiest, vereisen deze nieuwe onzinregels dat luchtvaartmaatschappijen ten onrechte hogere vliegtarieven adverteren, waardoor EU-luchtvaartmaatschappijen nog minder concurrerend worden.
Zoals gebruikelijk hebben noch het EU-Parlement, noch de Raad iets gedaan om het concurrentievermogen van EU-luchtvaartmaatschappijen te verbeteren door de mislukte, schadelijke ETS-belasting van Europa af te schaffen of het kapotte ATC-systeem van de EU te hervormen. Het Europese ATC-systeem is verantwoordelijk voor meer dan 90% van de vertragingen bij luchtvaartmaatschappijen, maar de luchtvaartmaatschappijen mogen onze EU261-kosten niet verhalen op deze falende overheidsmonopolies.
In een tijd waarin Poetin Oekraïne binnenviel en er oorlog is in het Midden-Oosten, moet Europa concurrerender zijn om groei te realiseren. In deze tijd van internationale crisis is het enige wat het EU-Parlement en de Raad kunnen doen, nieuwe regels verzinnen, die luchtvaartmaatschappijen nu zullen dwingen om hogere vliegtarieven te adverteren (inclusief kosten voor een 2e handbagage) in plaats van onze laagste vliegtarieven te adverteren (die exclusief kosten voor een 2e handbagage zijn), wat is waar meer dan 50% van de Ryanair-passagiers dagelijks voor kiest. Wanneer Europa economische groei nodig heeft om de defensie-uitgaven te verbeteren, is het beste wat onze leiders kunnen presteren nieuwe regels over handbagage van luchtvaartmaatschappijen, die luchtvaartmaatschappijen het recht ontzeggen om onze laagste beschikbare vliegtarieven te adverteren.
Ook IATA heeft kritiek
De International Air Transport Association (IATA) uitte haar frustration over het feit dat herzieningen van EU261 (de Europese regelgeving voor passagiersrechten) tekortschoten ten opzichte van de betekenisvolle hervorming die nodig is om de diepe gebreken van de regelgeving aan te pakken. Het resultaat is een gemiste kans met weinig verbetering voor de passagierservaring en niets om het Europese concurrentievermogen te versterken. De enige substantiële wijzigingen met betrekking tot verstoringen waren:
- EU261 brengt een regeldruk met zich mee die nu in totaal 8 miljard euro per jaar bedraagt, maar slaagt er niet in haar intentie waar te maken om de prestaties op het gebied van vertragingen en annuleringen te verbeteren, zoals blijkt dat gegevens van Eurocontrol. Dit is te verwachten aangezien een groot deel van de vertragingen verband houdt met tekortkomingen in het Europese luchtverkeersleidingssysteem.
- In het belang van een betere dienstverlening aan passagiers steunden luchtvaartmaatschappijen de voorstellen van de Europese Commissie voor langere tijdsdrempels voor vertragingen voordat compensatieverplichtingen ingaan. Dit zou het vermogen van een luchtvaartmaatschappij om alternatieve regelingen te treffen hebben vergroot, wat passagiers consequent noemen als hun topgrootste prioriteit wanneer reisplannen worden verstoord. Deze betekenisvolle hervorming werd geschrapt in de onderhandelingen met het Europees Parlement, terwijl andere vereisten (verschillende niet gerelateerd aan verstoringen) werden toegevoegd met weinig inbreng of overweging van hun operationele gevolgen.
“Na 13 jaar van discussie is de kans verloren gegaan om het Europese concurrentievermogen en de passagierservaring te verbeteren door de gebreken van EU261 aan te pakken. Het resultaat zal vertragingen niet verminderen, maar gezien het hele pakket aan wijzigingen zal het operationele uitdagingen creëren en kosten toevoegen die uiteindelijk door de passagiers worden gedragen.”
“Dus het is een hervorming in naam alleen die niets doet om gedupeerde passagiers te helpen. Degenen die verantwoordelijk zijn voor deze politieke uitruil moeten ter verantwoording worden geroepen met transparante gegevens om de kosten en effecten ervan te monitoren,” zei Willie Walsh, directeur-generaal van IATA.
IATA wees op 2 aankomende kansen die nauwgezet moeten worden gevolgd. “Waar gaan we vanaf hier naartoe? Ten eerste moeten we samenwerken met de Raad en het Parlement om ervoor te zorgen dat het handhavingspakket een al slechte situatie niet nog erger maakt met extra administratieve lasten die de sector zich nauwelijks kan veroorloven. Het doel moet een praktische, effectieve en consistente implementatie zijn. En ten tweede moet de aanstaande luchtvaartstrategie van Europa de tekortkomingen in het luchtverkeersbeheer aanpakken, die de wortel zijn van veel vertragingen,” zei Walsh.
Krijg elke dag gratis het laatste nieuws
Ontdek dagelijks gratis een samenvatting met het laatste toeristische nieuws van wereldwijde bestemmingen maar ook hotels, vliegmaatschappijen, touroperators en verhuurbedrijven.
