Van 4 oktober 2025 tot en met 22 maart 2026 presenteert museum van Bommel van Dam in Venlo de expositie Fantastische Wezens. Deze internationale groepstentoonstelling bestaat uit veelal recent werk van gevestigde en veelbelovende kunstenaars.

Mythische figuren en eeuwenoude verhalen vormen hun inspiratiebron. Via fabelachtige wezens in textiel, tekeningen, keramiek, schilderijen, video’s en installaties reflecteren zij op actuele onderwerpen als identiteit, cultuur en maatschappelijke verhoudingen. Wat deze tentoonstelling zo bijzonder maakt, is de manier waarop zij het oude en het nieuwe met elkaar weet te verbinden: mythen zijn weliswaar verhalen uit het verleden, maar tegelijkertijd zijn het levende tradities. Zij blijven evolueren en zij blijven nieuwe generaties inspireren.

Deelnemende kunstenaars zijn onder andere Jamel Armand, Afra Eisma, Alejandro Galván, Camille Henrot, Susanna Inglada, Hella Jongerius, Wouter Osterholt, Tanja Ritterbex, RojoNegro, Buhlebezwe Siwani, María Sosa, Nina van de Ven, Theresa Weber en Müge Yilmaz.

Een reis door culturen en tijdperken

Fantastische Wezens toont werk van hedendaagse kunstenaars uit Nederland, Duitsland, Frankrijk, Spanje, Turkije, Zuid-Afrika en Mexico. Al deze kunstenaars putten uit de rijke traditie van mythologie en fantasie in de kunst. Het is een traditie die al duizenden jaren bestaat: van de prehistorische grotschilderingen van Lascaux en rijkelijk versierde Egyptische tempels tot beroemde Renaissance-kunstenaars en naoorlogse CoBrA-leden als Karel Appel. Zo probeert Jamel Armand zich met de figuren in zijn werk te verhouden tot onbekende voorouders; zijn schilderkunst is een eerbetoon aan een cultuur waarmee hij ondanks een generatiebreuk nog verbondenheid voelt. Afra Eisma kiest wonderlijke wezens als gidsen die doen denken aan beschermers en boodschappers in oude verhalen. En Müge Yılmaz en Buhlebezwe Siwani maken werk waarin zij de spirituele en rituele aspecten van mythen verkennen.

Museumdirecteur Rieke Righolt: “In een wereld waarin technologie en globalisering de grenzen tussen culturen vervagen, bieden de mythische figuren en andere fabelachtige wezens uit oude verhalen een manier om verbinding te maken met het verleden en er tegelijk nieuwe betekenissen aan te ontlenen.”

Hedendaagse herinterpretaties

Direct bij binnenkomst van de tentoonstelling Fantastische Wezens sta je oog in oog met een gigantisch hoofd van textiel: Medusa (2022). Overduidelijk wijkt zij af, deze Medusa van Susanna Inglada (Spanje, 1983), van het bekende monster met slangenhaar uit de Griekse mythologie. Tranen vloeien uit haar ogen. De kunstenaar verbeeldt het onderbelichte verhaal: Medusa is verkracht door zeegod Poseidon, waarna godin Athena haar uit jaloezie in een monster verandert. “Dit monumentale werk biedt een nieuw, vrouwelijk perspectief op een mythe die eeuwenlang vooral door mannen werd verteld,” aldus conservator James Hannan.

Eveneens indrukwekkend is de meer dan vijf meter brede installatie Los monstruos no vivian aqui (2020) van María Sosa (1985). Op beschilderde batikstof toont de Mexicaanse kunstenaar wezens die zij aan middeleeuwse wereldkaarten uit Europa ontleent. Lege plekken of onbekende gebieden kregen destijds op deze kaarten het opschrift ‘hier bevinden zich monsters’. De ironie: Europese ontdekkingsreizigers troffen in Amerika geen monsters aan, maar hadden zelf een verwoestende impact op de oorspronkelijke bewoners.

Een van de hoogtepunten uit Fantastische Wezens is Grosse Fatigue (2013), een baanbrekende film van Camille Henrot (Frankrijk, 1978). Op de 55e Biënnale van Venetië ontving Henrot hiervoor de prestigieuze Zilveren Leeuw. In deze film brengt zij scheppingsverhalen uit verschillende beschavingen samen tot een overweldigende mix van wetenschappelijke ontdekkingen en mythologie. Spoken word en snel opeenvolgende beelden zijn de middelen die zij gebruikt om kennis als een stroom van associaties op de kijker af te laten komen.

Met Angry Animals (2024) van Hella Jongerius (Nederland, 1963) heeft museum van Bommel van Dam bovendien een primeur: na Berlijn, New York en Parijs zal deze nieuwe serie keramiek voor het eerst in Nederland te zien zijn. Wilde dieren hebben – behalve dan in sprookjes – geen stem. Met van woede en frustratie verwrongen dierenkoppen geeft Jongerius uitdrukking aan het leed van onze ‘stille partners’. Het zijn objecten die als gebruiksvoorwerpen nauwelijks meer bruikbaar zijn – een stille weerstand tegen gebruik door de mens.

Een inspiratiebron uit de museumcollectie

Een bijzondere rol in deze tentoonstelling speelt een serie beschilderde etsen uit de jaren 80, afkomstig uit de eigen collectie van het museum. Ze zijn gemaakt door de Limburgse kunstenaar Marianne van der Heijden (1922-1998). In de loop van de jaren maakte Van der Heijden een duidelijke ontwikkeling door: zij switchte van religieus geïnspireerde kunst naar kritische reflecties op geloof. Een voorbeeld is haar Aanbidding van het beest (1984). Dit werk lijkt te verwijzen naar een rituele verering. Toch staat hier geen heilige gestalte maar een mysterieus en zelfs dreigend wezen centraal. In Van der Heijdens modern ogende fantastische wezens weerspiegelt zich haar persoonlijke zoektocht naar identiteit en geloof.

Een mysterieus najaar in Venlo

Naast Fantastische Wezens is dit najaar ook de expositie Mysterious Universe – Eugène Brands / Gabriel Lester in museum van Bommel van Dam te zien. Deze expositie loopt van 6 september 2025 tot en met 4 januari 2026. Thema is de kosmische fascinatie van CoBrA-kunstenaar Eugène Brands (1913-2002), gepresenteerd in een meeslepend decor van de hedendaagse kunstenaar en uitvinder Gabriel Lester (1972). Beide exposities delen een fascinatie voor het mysterieuze en onbekende – waar Fantastische Wezens eeuwenoude mythen een nieuw leven geeft, verkent Mysterious Universe de spirituele zoektocht via de kosmos.

Dit is museum van Bommel van Dam

Museum van Bommel van Dam, gevestigd in het prachtig gerenoveerde voormalige hoofdpostkantoor aan de Keulsepoort in Venlo, is hét museum voor moderne en hedendaagse kunst in Noord-Limburg. Aan de basis van de collectie staat de kunstverzameling van Maarten en Reina van Bommel-van Dam. Het museum heeft een brede collectie naoorlogse en hedendaagse kunst en presenteert een vitaal programma van tentoonstellingen en publieksprogramma’s.

Lees ook dit nieuws

Het Bonnefanten heeft een pop-up museum op Pinkpop Attractiepark Toverland vernieuwt zomerevenement Summer Feelings