De International Air Transport Association (IATA) waarschuwt dat de luchtvaartsector het doel van netto nul CO2-uitstoot in 2050 dreigt te missen door een acuut gebrek aan investeringen in duurzame brandstoffen (SAF). Tijdens de IATA Global Media Day in Genève stelde hoofdeconoom Marie Owens Thomsen dat kapitaal massaal naar Artificial Intelligence vloeit, terwijl de energietransitie in de luchtvaart stagneert.

Uit de nieuwste data die IATA presenteerde, blijkt dat de productie van hernieuwbare brandstof (SAF) veel trager op gang komt dan noodzakelijk. Hoewel er projecten zijn aangekondigd, is slechts een fractie operationeel.

Het geld stroomt de verkeerde kant op

Thomsen maakte een pijnlijke vergelijking tussen de tech-sector en de energiesector. “Investeerders pompen dit jaar naar schatting 217 miljard dollar in AI-projecten, waarvan het rendement nog steeds onzeker is. Als de luchtvaartsector toegang had tot dat kapitaal, zouden we de SAF-productie tot 2036 volledig kunnen financieren.”

Het probleem is volgens IATA niet een gebrek aan geld in de wereldeconomie, maar een gebrek aan allocatie naar de juiste sectoren. De winstmarges op fossiele brandstoffen (rond de 20%) zijn nog altijd veel hoger dan die op duurzame alternatieven (ca. 5%), waardoor investeerders wegblijven.

Europees beleid werkt averechts IATA uitte felle kritiek op de Europese aanpak van verduurzaming. Waar de VS kiest voor incentives (belastingvoordelen) om productie te stimuleren, kiest Europa voor mandaten (verplichtingen).

“De Europese aanpak ontneemt luchtvaartmaatschappijen hun keuzevrijheid en dwingt hen te betalen voor brandstof die er nog nauwelijks is,” aldus Thomsen. Dit leidt tot hogere ticketprijzen zonder dat de productiecapaciteit van SAF significant toeneemt. Het huidige beleid wordt door IATA omschreven als inefficiënt en kostenverhogend, zonder directe milieuwinst.

Belangrijkste knelpunten:

• Technologische achterstand: 84% van de huidige SAF wordt gemaakt van gebruikt frituurvet (HEFA), wat niet schaalbaar genoeg is. Nieuwe technologieën blijven achter.
• Oliemaatschappijen: De traditionele energiesector investeert te weinig in raffinagecapaciteit voor biobrandstoffen omdat hun fossiele businessmodel te winstgevend blijft.
• Kloof tussen regio’s: Terwijl Europa en de VS strijden om grondstoffen, dreigen regio’s als Afrika en Latijns-Amerika de boot volledig te missen door een gebrek aan lokale raffinagecapaciteit.

IATA roept overheden op om te stoppen met het enkel opleggen van verplichtingen en te starten met het financieel aantrekkelijk maken van SAF-productie, om zo de kloof tussen ambitie en realiteit te dichten.