Zuid-Tirol, ligt dat niet in Oostenrijk? Bijna: het ligt in het noorden van Italië, tegen de Oostenrijkse grens aan. Je rijdt er doorheen wanneer je de Brennerpas neemt om naar Zuid-Europa te komen, Bolzano -of Bozen in het Duits- is de hoofdstad.
Een andere bekende plaats is het stadje Bruneck en dat ligt aan de voet van de Kronplatz, een 2.275 meter hoge berg. En ja, hier kun je het hele jaar terecht. Uiteraard kun je er skiën in de winter, het gebied telt 121 kilometer piste, vooral veel blauwe en rode, sneeuwzeker met de hulp van een groot aantal sneeuwkanonnen. Wintersportoord, over een paar maanden vinden er zelfs een paar onderdelen van de Olympische Winterspelen plaats. Die zijn toegewezen aan Milaan en Cortina d’Ampezzo, maar de biatlon-wedstrijden zijn in Anholtz-vallei, onderdeel van de Kronplatz-regio.
Ook in de zomer en herfst is het er fijn – niet zo vreselijk warm als het tegenwoordig zomers in de landen rondom de Middellandse Zee, maar wel bovengemiddeld vaak blauwe luchten. En je dus actief kunt zijn, wandelend of fietsend bijvoorbeeld. En bijzonder lekker kunt eten, daarover later meer. Laten we beginnen met het centrum van Kronplatz, de berg zelf. Niet ingewikkeld om die te bestijgen, want van letterlijk alle kanten komen de liften erop uit, vanuit alle omringende dorpen, bijvoorbeeld vanuit Bruneck of St Vigil.
Eenmaal boven begrijp je meteen waarom het Kronplatz heet, want de top is vlak en bijna als een plein, met precies in het midden de Vredesklokken, 2000 stuks, die luiden wanneer ergens 2 landen de vrede hebben getekend of wanneer er ergens de doodstraf is afgeschaft – helaas dus meestal stil zijn. Een bijzondere plek, om tal van redenen. Om te beginnen vanwege het waanzinnig mooie uitzicht van 360 graden: kijk je naar het noorden zie je de Alpen, in het zuiden en westen de Dolomieten. De hele dag door schitterend, maar ronduit magisch wanneer je er bent tijdens de zonsondergang, als de bergen oranje en rood kleuren. Kippenvel.
Uiteraard vind je er restaurantjes, maar je kunt er heel meer dan eten & drinken. Ken je een berg met een museum? Kronplatz heeft er zelfs twee! Het eerste is het MMM, het Museum Mesmer, waarvan de collectie op zijn best gezegd een volkenkundige ratjetoe is, maar wel gevestigd is in een prachtig gebouw van Zaha Hadid, en het andere is Lumen, een museum voor bergfotografie, dat huist in een ontwerp van de architect Gerhard Mahlknecht. Daar doe je misschien in de winter je skischoenen niet voor uit, dan vlieg je de hele dag de berg af, maar in de zomer verlangt een toerist vaak wat meer variatie. En is het indrukwekkend om te zien hoe men erin is geslaagd om in die behoefte te voorzien. Want ja, restaurants en musea, maar het heeft ook een kunstwandelroute. En voor de adrenaline-kick kun je in een spectaculair hoge schommel, of mountainbikend de berg af racen op een uitgezet circuit, compleet met hindernissen (er worden wereldkampioenschappen gehouden). Echte waaghalzen gaan paragliden, om de haverklap zie je er eentje het dal in glijden.
Wandelen kun je dus op de Kronplatz, maar het stikt in de buurt van de schitterende tochten, er is zo’n 1200 kilometer aan officiële paden. De mooiste is misschien wel van Pederü naar Fanes, aan het eind van een dal. Een tamelijk zware tocht door een beschermd natuurgebied, 15 kilometer heen en terug, met een hoogteverschil van 500 meter. Eerst steil omhoog, dan stukje tamelijk vals plat en dan weer klimmen, langs ongerepte meertjes (waarin je helaas niet mag zwemmen omdat je dan het ecosysteem verstoort met je deo/zonnebrandcrème/vieze voeten) en door steeds dunner wordende bossen. De beloning is de prachtige aankomst bij een vlakte van sprookjesachtige schoonheid, waar je met een prima lunch kunt aansterken voor de terugweg – heuvel af, scheelt een stuk. En juist doordat het best een pittige wandeling is, is het niet enorm druk.
Het is een bijzonder stukje Europa, dat Zuid-Tirol. Dat in de loop der eeuwen deel uitmaakte van verschillende rijken en pas sinds de Eerste Wereldoorlog Italiaans is en dat lange tijd onder protest: misschien herinner je je nog de roerige jaren ’60 toen in de regio heftig gestreden werd om autonomie, tot aan bomaanslagen toe. Inmiddels is de Alpenrust weergekeerd, gelukkig. Maar nog altijd is de regio tweetalig is en spreekt 70% van de bevolking Duits versus 26% Italiaans. Er missen 4%, zeg je. Klopt, want er is ook een groep waar men van huis uit de derde taal spreekt, Ladinisch, aan Rhetoromaans verwante en eigenlijk de oorspronkelijke taal in Zuid-Tirol. Ging het tot nu toe vooral over natuur, is er in Bruneck het een en ander te doen aan cultuur.
Een prachtig oud stadje, gedomineerd door de burcht die er hoog bovenuit torent en waarin een heus Museum voor Volkenkunde is gevestigd door een rijke tachtiger met behoefte aan een hobby, dezelfde als van het eerdergenoemde MMM. De Via Centrale, de hoofdstraat, is imposant en als je een van de drie poorten uitwandelt -de zijpoort- stuit je op Typisch Toni, een stop waard, zeker rond borreltijd. Bestel een Typisch Toni-biertje of een glas lokale wijn, met een kaas- of worstplankje. Lokaal, bio en enorm lekker. Het restaurantje heeft bovendien een goed Nederlands tintje, al is dat buiten het zicht: de kelder is een privémuseum van snijapparaten van de Rotterdamse firma De Berkel.
In Zuid-Tirol, maar zeker ook in de Kronplatzregio, is er geen tekort aan mooie hotels. Een van de mooiere is Ansitz Heufler in het dorpje Rasen-Anthotz (of Rasun Anterselva in het Italiaans), gevestigd in een gebouw uit 1578 dat met zeer veel oog voor detail is verbouwd. Grote kamers, lichthouten vloeren en wanden, het voelt allemaal erg natuurlijk aan, zeer sfeervol en zeer alpien. Voluit heet het hotel Ansitz Heufler by Norbert Niederkofler. Deze wereldberoemde chef heeft een paar kilometer verderop zijn driesterren-restaurant, Atelier Moessmer – voor een heeele bijzondere gelegenheid. Maar het restaurant van het hotel is uiteraard ook uitstekend, Niederkofler leent ‘t niet voor niets zijn naam. Cook the mountains, is wat ze het noemen: lokale gerechten, in dubbele betekenis: het voedsel geproduceerd in de buurt, maar ook de recepten/gerechten zijn lokaal. Denk aan rundwang met polenta, risotto met graukäse, dat werk. Ook het ontbijt is ongeëvenaard goed. Voor de verandering eens geen buffet, waar iedereen zijn bordje een paar keer boordevol schept, maar bediening aan tafel. Eieren, verse sapjes, zelf gemaakt brood, taartjes: het kan niet op.
Hoe je er komt? Met de auto, zoals vele Nederlanders doen, over de Brennerpas. Maar vliegen kan ook, op Bozen of -iets ingewikkelder, maar wel leuk- via Venetië.
Wil je een seintje ontvangen als er een nieuw verhaal is?
Wil jij een seintje ontvangen als Mark een nieuw boeiend reisverhaal heeft geplaatst? Laat je e-mailadres achter en krijg een bericht in je mailbox.
