Vincent van Gogh was ook in Drenthe: op zoek naar plaggenhutten. De grote meester raakte gefascineerd door het landschap en de eenvoud van de mensen op de grens van de lintbebouwing langs de vaart en de esdorpen op heidevelden. Veel vind je nog terug tijdens een fietstocht in het spoor van Vincent van Gogh. Fraai vormgeven fietswegwijzers wijzen je de weg. Halverwege in de Van Gogh sfeer een pannenkoek eten bij Pannenkoekboerderij ’t Hoes van Hol-An. Tijd voor het Fietsrondje van de Maand augustus

Nieuw-Amsterdam en Veenoord zijn tweelingdorpen. De bebouwing gaat maatloos in elkaar over. Het station Nieuw-Amsterdam ligt in Veenoord, maar de toegang is in Nieuw-Amsterdam. Veenoord en Nieuw-Amsterdam lagen in twee verschillende gemeenten, maar in 1998 kwamen de delen samen als onderdeel van Emmen.
De naam Nieuw-Amsterdam ontstond, doordat kapitaalrijke Amsterdamse beleggers geld zagen in de winning van turf. De nieuwe Verlengde Hoogeveense Vaart maakte halverwege de 19e eeuw de locatie aantrekkelijk. De turf kon immers gemakkelijk worden afgevoerd.

Foto Drents Archief

De leidinggevenden, voor een deel afkomstig uit de hoofdstad, vestigden zich langs de vaart in riante huizen. Het landhuis La Paix heeft de status van rijksmonument. De turfstekers moesten het doen met bescheiden huisvesting in Veenoord ten westen van de brug over de vaart. Verschil moest er zijn.

Inhoudsopgave van dit Fietsrondje van de maand

Door op een link te klikken scrol je direct naar een onderdeel van dit fietsrondje.

• Het Fietsrondje van deze maand
• Route-informatie
• Routebeschrijving met knooppunten
• Horeca en winkels onderweg
• Vincent van Gogh in Drenthe
• Vincent van Gogh huis
• Andere Vincent van Gogh routes in Drenthe
• Verblijf tips voor overnachten in Nieuw-Amsterdam

Het Fietsrondje van deze maand

Het logement waar Vincent van Gogh verbleef ligt net in Veenoord. Aan de overzijde van de straat, de Schooldijk, is Nieuw-Amsterdam. Er is het nodige veranderd sinds Van Gogh. De ophaalbrug die Van Gogh vastlegde is vervangen door een andere exemplaar op een andere plaats.

Het aquarel met de oude brug hangt in het Groninger Museum. Van Gogh kon vanuit zijn raam in de verte de heide zien. Er is echter bebouwing gekomen.

De silo met Van Gogh<.

De dominante silo was er destijds nog niet. In het Van Gogh jubileumjaar in 2023 is de silo voorzien van een gigantische afbeelding van Vincent. Speciaal voor dit doel is een prijsvraag uitgeschreven. Op de achterzijde van de kolos prijkt een opgeblazen replica van een werk van Vicent: de ophaalbrug Nieuw-Amsterdam.

Als knipoog naar het schilderij de Zonnebloem zijn tijdens het jubileumjaar in 2023 duizenden zonnebloemen uitgezaaid op het grasveld voor de silo. Net als van Gogh ervaren we de overgang van de lintbebouwing van de kanaaldorpen naar de esdorpen tussen de toen nog voornamelijk heide. In de verte priemt de torenspits van de hervormde kerk van Sleen.

Vincent zag bij het opkomen van het daglicht echter geen spits, want deze brandde in 1867 af. Pas in 1984 kreeg de kerk een nieuwe spits. Van Gogh zag de spits achter de heide, maar nu is dit landbouwgrond.

Het hervormde kerkje van Zweeloo

Als zoon van een dominee had Vincent van Gogh een passie voor kerken en in het bijzonder voor kleine exemplaren. Het hervormde kerkje van Zweeloo kreeg daarom zijn aandacht. Volgens de grote meester lijkt het kleine godshuis precies op l’eglise de Greville van het schilderijtje van Millet.

Het kerkje uit de 12e eeuw ligt er nog steeds fraai bij . Iedere zondag vindt nog trouw een dienst plaats met vaak een echte dominee. Het lijkt precies zoals Van Gogh het had willen zien. Het kerkje is een geliefde trouwlocatie. Helaas is de kerkdeur meestal op slot. Er gaan stemmen op om het pareltje een permanente ontvangstfunctie geven.

Vincent van Gogh was in Zweeloo teleurgesteld dat de schilders die hij had willen ontmoeten alweer vertrokken waren. Zweeloo noemt zich nog altijd kunstenaarsdorp. Veel op hun schilderijen is nu nog herkenbaar. Het bleekveldje van schilderij De Bleek is er nog altijd. Alleen ligt er geen linnen meer in de zon te bleken. Het gebouw op de achtergrond was in die tijd de Herberg van Sweel. Zweeloo lag aan de postkoetsroute naar Groningen. Hier konden de paarden rusten en de passagiers eten en overnachten. Toepasselijk heet pad op de Brink het Van Goghpad.

‘t Hoes van Hol-An

Tussen Zweeloo en Aalder zoekt de Aalderstroom zich slingerend een weg. In het oude deel van Aalder staat een unieke collectie van Saksische boerderijen in het wilgroeiende groen.

In een van deze boerderijen is de Oud-Saksich Koffie- en Pannenkoekboerderij ’t Hoes van Hol-An. De inrichting straalt de oude tijden in volle glorie uit. Ook de aandacht voor Vincent van Gogh wordt niet vergeten. Replica van zijn werken sieren de houten wanden.

Een specialiteit van het etablissement is het Vincent bier. In zijn brieven beschreef Van Gogh beeldend de Drentse akkers met de winterrogge. De grond in Drenthe was te schraal en te zuur voor tarwe.

Dus maalde de Jantina Hellingmolen sinds 1652 rogge. De molen staat op een verhoging om zoveel mogelijk wind te vangen.

Verlengde Hoogeveense Vaart

Bij de Driftbrug van Zwinderen bereiken we de Verlengde Hoogeveense Vaart. Hier kwam van Gogh op de trekschuit langs. Bij brug maakte hij een schets van een paard dat de trekschuit voortrok.

Niet iedere schipper kon een paard betalen. In dat geval moest de schippersfamilie zelf de schuit voort trekken.
In de tijd van Vincent werd overal de turf op de schuiten geladen. Deze brachten de vracht naar Zwartsluis in Overijssel. Vanaf dit stadje ging de turf op grotere schepen over de Zuiderzee naar Amsterdam.

Foto Drents Archief

De kazemat van luitenant-kolonel Jos Ouwering

Aan de oever valt een bunker uit een geheel andere tijd dan Van Gogh op. De gepensioneerde luitenant-kolonel Jos Ouwering, die naast de kazemat woont, komt op ons af en geeft uitleg.

Tijdens de Duitse inval in de meidagen van 1940 wisten de Nederlandse verdedigers hier de aanvallers enkele uren tegen te houden. Ouwering is een van de initiatiefnemers om van de kazemat een gedenkplaats te maken. Er staat een informatiepaneel en fietsers kunnen plaats nemen op een bankje. De route gaat van de Vaart af door een gebied dat nog weinig veranderd lijkt sinds Vincent van Gogh.

De plassen zijn ontstaan door de ontvening.Langzaam komt de silo van Nieuw-Amsterdam, of beter gezegd Veenoord, weer in zicht.

Deze keer de andere kant met het beeld vanuit de kamer van Vincent. Een kunstwerk langs het kanaal beeldt Vincent van Gogh af en toont het tweelingdorp. Het is gemaakt om plaats te nemen. Dat doen we dan maar om even alles rustig te verwerken.

Route-informatie

Fietsroute: Vincent van Gogh in Nieuw-Amsterdam
Land: Nederland
Provincie: Drenthe
Lengte: 52 km
Beginpunt: Station Nieuw-Amsterdam
Eindpunt: Station Nieuw-Amsterdam

Routebeschrijving met knooppunten

Er zijn Van Gogh-bordjes. Let wel duidelijk op de groene bordjes. Deze zijn voor de fietsroute. De bordjes zijn zo mooi, dat er nog wel eens een gestolen wordt. Let dus ook op de knooppunten. Verlaat het station en ga met je rug naar het station linksaf. Je komt op de knooppunten: 30, 47, 32, 27, 28, 8, 74, 7, 67, 68, 69, 88, 86, Voorbij Gees na 31.7 km scherp linksaf langs de Verlengde Hoogeveense Vaart. Hier zijn geen knooppunten, maar wel Van Gogh bordjes. Volg deze vaart tot 37.9 km van de route. Ruim voor een brug scherp linksaf: de Bobsloot. Je komt weer op de knooppunten: 29, 28, 27, 6, en richting 30. Je komt weer bij het station van Nieuw-Amsterdam. Bij het station is parkeergelegenheid

Horeca en winkels onderweg

14 km: Sleen Restaurant de Deel. open vanaf 11:30 uur. Op zaterdag en zondag om 10:00 uur. Maandag en dinsdag gesloten. In Sleen is een Albert Heijn. Ook op zondag open.

22 km: Aalden

• Het Wapen van Aalden. Open vanaf 11:00 uur. Op dinsdag vanaf 16:00 uur
• Oud-Saksich Koffie- en Pannenkoekboerderij ’t Hoes van Hol-An is erg leuk. Het heeft iets van een museum. Open vanaf 11:00 uur.



• In Aalden is een Coop supermarkt. Ook op zondag open. Bakkerij Kuijer is op zondag gesloten.

28 km: Gees. Talentini ijs-koffie lunch, met groot terras. Open vanaf 10:00 uur, op maandag. Dorpsbakkeij Gees. Een snoezig winkeltje in grootmoeders stijl, alleen op zaterdag open.

In Nieuw-Amsterdam is keuze. Let wel op maandag, dinsdag en woensdag, want dan zijn diverse horecabedrijven gesloten.
Wel open is Pizzeria La Roma. Vanaf 16:00 uur. Eenvoudig ingericht, maar de pizza’s smaken goed. Ook andere gerechten. Op maandag zijn diverse winkels dicht. De vier supermarkten zijn echter alle dagen van de week open, dus ook op zondag.

Vincent van Gogh in Drenthe

Wat velen niet weten, is dat Vincent van Gogh ook een aantal maanden heeft doorgebracht in Drenthe. De getalenteerde schilder arriveerde in de herfst van 1883 met de trein in Hoogeveen. Na enkele weken reisde Vincent met de trekschuit over de Verlengde Hoogeveense Vaart naar het Tweelingdorp Veenoord-Nieuw-Amsterdam. Op 2 okober 1883 ging Van Gogh aan wal voor het logement Scholte.

Dit logement was vooral bedoeld voor mensen van betere stand. De eigenaar vond Vincent maar een rare vogel, aan wie hij aanvankelijk geen kamer wilde verhuren. Van Gogh sprak echter uit: “Mijn vader is dominee.” Dat bleek en schot in de roos, want een dominee was in die tijd op het Drentse platteland een autoriteit met een hoog aanzien.

De mooiste kamer met uitzicht

Van Gogh kreeg de mooiste kamer met uitzicht over de vaart met de ophaalbrug en de molen op de achtergrond. Hij kreeg een kacheltje op zijn kamer, want het werd die herfst al snel koud.

Twee maanden zou hij hier blijven. Te voet trok van Gogh erop uit. Alles wat hij vastlegde kwam ook tot in detail tot uiting in zijn vele brieven aan zijn broer Theo. Vincent beschreef zijn ervaringen voortdurend. Daarom is nu ook zo goed bekend hoe Van Gogh alles toen gezien heeft en waarom hij zijn afbeeldingen heeft vastgelegd. Vincent was behalve het landschap vooral gefascineerd door eenvoud.

Hij wilde graag de ´gewone´ mens en dan met name de landarbeider, leren kennen en dagelijkse landschap schilderen. In de brieven van zijn broer Theo benadrukte Vincent zijn passie voor plaggenhutten, die destijds nog aanwezig waren in het Drentse landschap.

De beide broers hadden een bijzondere relatie. Theo had echter een vaste baan en bij Vincent was dat iedere keer mislukt. Zijn werken zijn nu een vermogen waard, maar destijds kon hij zijn kunst aan de straatstenen niet kwijt. Hij richtte zich tot zijn broer om geld en om promotie van zijn werk.

Pech in Zweeloo

De fietsroute volgt Vincent van Gogh op zijn tocht naar Zweeloo. Dit dorp was al ontdekt door kunstschilders als Julius van de Sande Bakhuyzen en François Pieter te Meulen. Vincent hoopte zijn vakgenoten te ontmoeten. Van Gogh kon meerijden op de paardenkar van zijn logementhouder die op weg ging naar de markt in Assen. De terugreis deed Vincent te voet. Een tocht met contrasten tussen het land van de strakke kanaaldorpen en de esdorpen op de heide. Zo beleefde Vincent van Gogh het ook.

Vincent van Gogh huis

Het logement waarin Vincent twee maanden verbleef is nu schitterend ingericht als van Gogh Huis Drenthe. Er waren tegen het jaar 2000 plannen om het pand te slopen, omdat het leegstond en niet meer functioneel zou zijn. Gelukkig is het voormalige logement van de ondergang gered. Een bezoek is verbluffend. De kamer van de grote meester ziet er nog steeds zo uitziet als tijdens zijn verblijf.

Zijn bed staat nog op dezelfde plaats, de tekendoos is open en het verfpalet is klaar voor gebruik. De bezoeker krijgt indruk is dat Van Gogh ieder moment kan komen binnen vallen om de onderweg gemaakte schetsen op het doek uit te werken.

Ook de gelagkamer is nog authentiek. Daarnaast nemen moderne audiovisuele middelen je mee met Vincent van Gogh in Drenthe. Mensen uit zijn omgeving komen aan het woord. De spanning wordt opgevoerd door een deur die plotseling open gaat.

Andere Vincent van Gogh routes in Drenthe

Er zijn in totaal drie Van Gogh fietsroutes uitgezet in dit deel van Drenthe. Het hier beschreven fietsrondje is Vincents Dagtocht. Daarnaast zijn er de volgende routes:
Vincents Inspiratie, 50 km, eveneens vanuit Nieuw-Amsterdam en Vincents Aankomst 50 km, vanuit Hoogeveen. De 3 routes zijn aan elkaar gekoppeld. Deze combinatie is tijdens de Fiets en Wandelbeurs in 2024 uitgeroepen tot Fietsroute van het Jaar. /www.fietsenwandelbeurs.nl/fietsroute-van-het-jaar. Zie meer over de Van Gogh fietsroutes in Drenthe: www.drenthe.nl/cultuur-erfgoed/van-gogh/fietsroutes

Verblijf tips voor overnachten in Nieuw-Amsterdam

B&B bij Vincent

Erg leuk. Vriendelijke en behulpzame eigenaren. Alles staat in het teken van de grote schilder. Alleen voor volwassenen. Het ontbijt is fantastisch. Er zijn fietsen te huur. Op 1.1 km van het Van Gogh Huis. en op 1.4 km van het station. Reserveer op tijd, want Bij Vincent is erg gewild.

Kamperen kan bij MiniCamping Kleintje Zandpol

Net ten zuiden van Nieuw-Amsterdam op ruim 2 km van het Van Gogh Huis. Leuke en gezellig ingerichte camping met veel activiteiten. Kleintje Zandpol verhuurt ook kamers en luxe ingerichte tenten met een echt bed. Bijna naast deze mini-camping is Camping Buitenland. Voor fietsers met een tentje zijn er “Small Footprint plekjes”. Dit kampeerbedrijf noemt zich een “eigenzinnige camping”. Ook langs de route zijn diverse kampeerterreinen. Kijk op Google Maps.