Nederlandse meestertekeningen en hun restauratie

De restauratie van de nagenoeg onbekende deelcollectie van zo’n 950 tekeningen van Nederlandse oude meesters uit de collectie van de Kunsthalle Bremen heeft jaren geduurd. Een selectie van ongeveer 180 werken wordt nu voor het eerst in het museum gepresenteerd.

Abraham van Dyck, Portret van een meisje | Anoniem, Hollands | in het bezit van de Kunsthalle Bremen

Abraham van Dyck, Portret van een meisje | Anoniem, Hollands | in het bezit van de Kunsthalle Bremen

In thematisch ingedeelde zalen zullen niet alleen wijde vlakke landschappen en bruisende zeestukken te zien zijn, maar ook fascinerende figuurstudies, individuele portretten, rustieke herbergscènes en historiestukken met veel details. Het hele spectrum dat in het kader van Koel licht en wijde zee (7 maart t/m 1 juli 2018) wordt getoond, illustreert de veelzijdigheid van de Nederlandse tekenkunst.

Tentoonstelling

De tentoonstelling Koel licht en wijde zee laat vanaf 7 maart zo’n 180 recentelijk gerestaureerde Hollandse en Vlaamse tekeningen van de 16de tot en met de 18de eeuw zien. Naast fantastische meesterwerken, zoals Anton van Dycks temperamentvolle schets met Samson en Delila en Jacob Jordaens’ groot, kleurrijk ontwerp voor De opdracht in de tempel, worden bewust ook Nederlandse tekeningen gepresenteerd die tot nu toe weinig aandacht hebben gehad en waarover maar weinig is gepubliceerd. Talrijke, vaak ook anonieme werken die tot nu toe volkomen onbekend zijn gebleven bij het brede publiek, worden voor het eerst getoond. Daartoe behoren bijvoorbeeld de studie van een knoestige oude boom van Abraham Bloemaert en de tekening van een met zeewier begroeide mossel, in 1698 vervaardigd door een matroos en door hem voorzien van een beschrijving. De tekeningen zijn afkomstig uit een gebied dat zich uitstrekte van de protestantse Hollandse provincies in het noorden, via de opbloeiende steden Amsterdam, Haarlem en Leiden, tot aan de katholieke streken in het Vlaamse zuiden, rond Antwerpen en Brussel.

 

 

Prachtige werken

Het merendeel van de tekeningen werd vervaardigd in de 17de eeuw, de zogenaamde Gouden Eeuw van Holland. Toch zullen ook prachtige werken uit de 16de eeuw en een aantal heel bijzondere 18de-eeuwse landschappen, die zich bezighouden met de fenomenen licht, atmosfeer en stemming, te zien zijn. Hollandse landschapstekeningen vormen zowel in de verzameling als in de tentoonstelling een duidelijk zwaartepunt. Naast twee vroege arcadische landschappen in vogelvluchtperspectief worden krijttekeningen uit de vroege 17de eeuw getoond, waarin een nieuwe landschapsopvatting zichtbaar wordt: de kunstenaars tekenden steeds vaker in de natuur. Geliefde onderwerpen waren het bos, de duinen, de zee en hun eigen leefomgeving, die ze in een realistische stijl weergaven. Zo zullen onder andere werken te zien zijn van uitstekende landschapstekenaars als Jan van Goyen, Jacob van Ruisdael en Esaias van de Velde. De tentoonstelling wordt aangevuld met geïllustreerde boeken en prenten die in directe relatie tot de tekeningen staan.

Anoniem, Hollands, Een met zeewier begroeide mossel, 1698 | in het bezit van de Kunsthalle Bremen

Anoniem, Hollands, Een met zeewier begroeide mossel, 1698 | in het bezit van de Kunsthalle Bremen

Restauratie

Sinds 2014 zijn ongeveer 950 tekeningen van oude Nederlandse meesters systematisch geconserveerd en gerestaureerd. Deze restauratie vormt de randvoorwaarde voor de wetenschappelijke bestudering, publicatie en tentoonstelling van de werken. Daarmee voldoet de Kunsthalle meteen aan meerdere van haar belangrijkste museale opgaven: het behouden en onderhouden van de verzameling, maar ook de bestudering ervan. De systematische conservering en restauratie zijn mogelijk gemaakt dankzij grote financiële ondersteuning door de HERMANN REEMTSMA STIFTUNG. In de tentoonstelling wordt ook aandacht besteed aan diverse aspecten van de restauratiepraktijk: het verwijderen van oude passe-partouts en reparaties, het terugdringen van vlekken en het stabiliseren van het materiaal waarmee getekend is. De tekeningen hebben een geschiedenis van honderden jaren achter de rug, die niet ongemerkt voorbijgegaan is. Tijdens de restauratie konden bijvoorbeeld witte partijen die door luchtvervuiling waren geoxideerd en daardoor zwart geworden waren, weer in hun oorspronkelijke staat teruggebracht worden. Verder werden scheuren en gaten in het papier gedicht. Een speciaal ingerichte zaal is gewijd aan het restauratiewerk en historische materialen, bijvoorbeeld het herstel van verschillende papiersoorten en het gebruik van tekenmateriaal als krijt en inkt.

Highlights

Een highlight zullen tekeningen zijn waarvan de bezoekers voor het eerst ook de boeiende achterkant te zien krijgen. Papier was kostbaar en kunstenaars gebruikten vaak beide zijden. Zo bevindt zich op de achterkant van een klein landschap in maanlicht van Anthonie Waterloo het bezorgen van allerlei linnengoed bij een kleermaker. De Delftse schilder Leonaert Bramer tekende op de voorzijde van een groot blad de blik in een smederij en op de achterzijde boeren bij de oogst.

 

 

Het ‘Kupferstichkabinett’, de verzameling werken op papier, vormt de basis van de Kunstverein. In 1823 kwamen grafiekliefhebbers samen om originele tekeningen te bekijken en er over te discussiëren en uiteindelijk riepen zij de Kunstverein in het leven. De eerste grote nalatenschappen die werden geschonken, de verzamelingen van Hieronymus Klugkist in 1851 en die van Johann Heinrich Albers in 1856, bevatten bijna uitsluitend tekeningen en grafiek, waaronder een aanzienlijk aantal Nederlandse werken. In 1981 kwam nog een omvangrijke schenking met veel werken op papier van Nederlandse oude meesters in de verzameling. Een groot deel van de tentoongestelde tekeningen werd echter al voor 1900 verworven en hoort tot de oudste bestanden van de Kunstverein in Bremen. In de tentoonstelling zijn werken te zien van o.a. Abraham Bloemaert, Anton van Dyck, Jan van Goyen, Jacob Jordaens, Esaias van de Velde, Willem van de Velde, Jacob van Ruisdael en kunstenaars uit de omgeving van Rembrandt.

Meer informatie: www.kunsthalle-bremen.de

 

Lees elke dag het laatste nieuws

Ontdek dagelijks gratis een samenvatting met het laatste toeristische nieuws van wereldwijde bestemmingen, hotels, vliegmaatschappijen en touroperators.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Comments are closed.