Fietsrondje van de Maand: Purmerend-Beemster (januari 2024)

De Beemster was ooit een meer dat is drooggemalen. Het Fietsrondje van de maand brengt ons rond en ook in het voormalige meer. De polder is een Werelderfgoed op UNESCO lijst. De route begint en eindigt in de stad Purmerend met het historische centrum rond de Koemarkt, die ooit iedere dinsdag het decor was van een gigantische veemarkt. Tijd voor het Fietsrondje van de Maand Januari.

 

Purmerend is flink gegroeid, maar het station is nog altijd bescheiden voor een stad van meer dan 80.000 inwoners. De fietsroute voert langs de oude binnenstad, want veel straten en pleinen zijn voetgangersgebied. Wij gaan echter eerst even naar de Koemarkt voor een koffietje op het terras voor vertrek.

 

Inhoudsopgave van dit Fietsrondje van de maand

Door op een link te klikken scrol je direct naar een onderdeel van dit fietsrondje.

 

Het Fietsrondje van deze maand

Over de Beemsterbrug trokken in de Hongerwinter van 1945 stromen Amsterdammers naar de Beemster op zoek naar voedsel. In de hoofdstad leken de voorraden uitgeput. Wat er was ging met voorrang naar de bezetter. Nu is er echter volop eten te koop langs de route: zelfs voor de sier.

Vaak kwamen de hoofdstedelingen niet alleen met een lege maag terug, maar ook met lege tassen, omdat ook bij de boeren geen eten meer te koop was. Hadden ze het geluk om toch wat te bemachtigen, dan liepen ze het risico dat kun voedsel in beslag werd genomen. Diverse overleden tijdens hun barre tocht in de ijzige winter.

Lang de Ringvaart van de Beemster herinneren plaquettes aan het verzet uit de Tweede Wereldoorlog en de afschrikacties die de bezetter ondernam om het verzet te breken.

Het ziet er nu een stuk vrediger uit. In Noord-Holland staat vaak wind. Het water kabbelt er op los en het groen langs de over wuift driftig. Het landschap lijkt gemaakt voor weide- en watervogels.

De stolpboerderijen zijn er in soorten en maten. In de winter is alles onder een kap: de mensen en het vee. Met de opslag van het hooi en de voorraden op zolder kwamen de bewoners ruim de winter door. Ook kenmerkende huisjes met de groene geveltjes sieren onze route.

 

Oude kerken en reclameborden

De 16e eeuwse kerk van Oosthuizen lijkt sinds die tijd nauwelijks veranderd. In het dorp zijn ondanks de nieuwbouw veel functies verdwenen. Op een van de gevels gevel prijkt nog wel tekst “spaarbank”, maar in het pand kun je al jaren geen financiële zaken meer regelen.

Oude reclameborden herinneren aan de tijd van vroeger. Z.H.B. had de bijnaam “ziekenhuisbier”. Peerless was ooit een fietsenfabriek, maar het bedrijf is al bijna 60 jaar geleden overgenomen voor Batavus, dat daarna weer is opgegaan in Accell.

Verborgen in het weelderige groen doemt het statige, witte Polderhuis op. Opmerkelijk is het grote platte dak. Vanaf dit uitzichtpunt hielden de polderbeheerders toezicht op het draaien van de molens. Helaas zijn er van de 50 molens maar weinig overgebleven.

Veerooster staat onder een waarschuwingsbord. Onmiddellijk moeten we zigzaggen tussen de hopen schapenpoep op het fietspad. Een deel van het noorden van de Beemster is eigendom van de coöperatie Land van Ons, die het gebied op natuurlijke wijze beheert. Heerlijk zijn de smalle fietsbruggetjes. Vanaf de hoogte boven het water krijgen we weer een ander beeld over het land.

 

Museumgemaal

Voorbij de kerk van Oudendijk komen we meer te weten over de Beemster in het Museumgemaal Beetskoog. Volgens Martien Seinen van het gemaal is het niet zomaar een museum maar een historisch werkend monument. Het bouwwerk kwam in 1877 in gebruik als stoomgemaal. In 1910 werd de stoomketel vervangen door een dieselmotor. Deze heeft dienstgedaan tot 1967. In 1980 dreigde sloop, maar een groep enthousiastelingen wist het monument te behouden.

Het museum is slechts beperkt open op iedere eerste zondag van de maand van mei tot en met september en op de Nationale molendag en Open monumentendag. Groepen kunnen echter op andere dagen een afspraak maken

 

Buutschooter Pad

Tegenover het museumgemaal rijden we over het fietsbruggetje even de Beemster uit de Beschoor Polder in. Dit was geen meer, maar een moerasachtig gebied, tot dat 3 windmolens het water op peil begonnen te malen.

Het bleef echter een drassig gebied en alleen maar geschikt als weidegebied voor de koeien. Tot de ruilverkaveling in 1982 hadden boeren een groot aantal verschillende lapjes grond. De koeien werden met bootjes van weilandje naar weilandje vervoerd. Door de grotere verkaveling dankzij de ruil van grond hoeft dit nu niet meer.

Op het smalle Buutschooter Pad door de polder krijgen we een goed beeld. Bij het bruggetje over de vaart, waar ooit de bootjes we koeien af en aan voerden, staan borden met informatie over de ontwikkelingen. Buutschoot komt van “buiten het schot”.

Bij Averhorn duiken we even de Beemster zelf in over een paar van de kaarsrechte wegen tussen twee rijen bomen. De stolpboerderijen zijn hier een paar maten groter.

Uiteindelijk komen we weer op de ringdijk uit. Met een beachvlag 100% biologisch ijs nodigt een uitbater van zo’n boerderij fietsers de dijk af naar zijn terras in het gras.

 

Vrienden van de Grote Kerk

Fier priemt de Grote Kerk van Schermerhorn omhoog vanachter de waterplas. Tot 2001 was het gebouw eigendom van de protestantse gemeente. Nu is de kerk onder beheer van de Stichting Vrienden van de Grote Kerk. Het godshuis is prachtig opgeknapt.

Het interieur is verrassend: niet alleen de witte muren van een protestantse kerk, maar ook rijke versierselen. De lichtinval is uniek. De gebrandschilderde ramen vertellen diverse verhalen. In de kerk zijn nu vooral culturele manifestaties en optredens. Het is ook een geliefde locatie voor een romantische huwelijksvoltrekking.

Na de schoonheid door menselijk resultaat volgt een bijzonder stukje natuur. Dit is het Nederland zoals men het in het buitenland graag ziet. Het oostelijk deel van de Eilandpolder is een zee van ruimte met wuivend riet, lange stroken water en aan de horizon een molen. Ooit was dit een eiland tussen de diverse meren, die later zijn ingepolderd. 22A) Het oostelijk deel waar wij op uitkijken is geheel eigendom van Staatsbosbeheer. Via de VVV in de Rijp kunnen we in een fluisterboot of kano dit natuurgebied bezoeken. Als er ijs ligt, is het hier fantastisch schaatsen.

 

Het kneuterige stadhuis van De Rijp

We kunnen de verleiding niet weerstaan om even de brug over te gaan naar het historische stadje De Rijp met het kneuterige stadhuisje dat op menig plaatje prijkt.

De stelling van Amsterdam

Niet ver van De Rijp is fort Spijkerboor: het grootste fort in de stelling van Amsterdam. Het lange verdedigingswerk met geschutskoepels is uit 1913. Kort voor de Eerste Wereldoorlog, toen de spanningen al toenamen.

De serie forten om Amsterdam was bedoeld als laatste linie om de hoofdstad, mocht een vijandige bezetter ons land binnendringen. Deze stelling is nooit daadwerkelijk ingezet. De forten waren nog lang van Defensie. Fort Spijkerdoor is diverse malen ingezet als gevangenis.

Opmerkelijk is dat aan de inrichting nauwelijks iets is veranderd. Het complex is nu onder beheer van natuurmonumenten. Fort Spijkerboor is slechts beperkt opengesteld. Via Natuurmonumenten kun je een rondleiding boeken. Vanaf Fort Spijkerboor loopt het Noordhollandsch Kanaal tot Purmerend via de ringvaart om de Beemster. Hier loopt ook de Stelling van Amsterdam met nog meer forten langs het water. We fietsen dus nu langs 2 monumenten die door UNESCO erkend zijn als Werelderfgoed. Voor ons kijken we uit over de bocht met de rijen bomen.

Onze blik valt nog op een kunstwerk aan het water. Bij Purmerend scheidt het Noordhollandsch Kanaal zich weer van de Ringvaart.

Onze ring om de Beemster zit erop. Purmerend leent zich voor even nagenieten in het oude stadje. We ketenen onze fietsen vast aan een koeienhek op de Koemarkt. Niet voor de verkoop, maar voor een terrasbezoek.

 

 

Route-informatie

Fietsroute: Purmerend-Beemster
Land: Nederland
Provincie: Noord-Holland
Lengte: 49 km
Beginpunt: Station Purmerend
Eindpunt: Station Purmerend

 

Routebeschrijving met knooppunten


Verlaat het station aan de kant van spoor 1. Haaks op het station de Wilhelminalaan in. Onmiddellijk voor het begin van de verbouwing rechtsaf de Kastanjelaan in. Je komt op de knooppunten 25, 49, 4, 9, 11, 10, 33, 32, 31, 38, 15, 30, 28, 29, 61, 60, 43, 46, 49, 25, richting 20 en je komt weer bij het station.

 

On https://routiq.com you will find even more cycling and walking routes

 

 

Ontvang elke maand gratis het Fietsrondje van de maand

Vul je e-mailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en verhalen beschikbaar zijn van Bert.

"*" geeft vereiste velden aan

Voornaam*
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

 

Horeca en winkels onderweg

10 km, Oosthuizen. Snacbar&café Seevanck. Open van 14:00 – 21:00 uur. Vrijdag, zaterdag en zondag vanaf 12:00 . Maandag en dinsdag gesloten.

18 km, Oudendijk. Eetcafé Les Deux Ponts. Open van 10:30 – 22:00 uur. Maandag en dinsdag gesloten.

22 km, Averhoorn. Hotel, café-terras Villa Groet. Dagelijks open vanaf het ontbijt.

35 km, De Rijp. In het stadje is keuze. Je moet even de brug over het stadje in.

38 km, Spijkerboor. Theetuin Spijkerboor. Open op vrijdag, zaterdag en zondag van 10:00 – 17:00 uur. Tijdens de zomervakantie dagelijks open.

 

Purmerend

Al tijdens de vroege Middeleeuwen was hier een nederzetting, maar in 1434 kreeg Purmerend officieel stadrechten. Purmerend lag toen nog ingeklemd tussen de meren Beemster, Wormer en Purmer. Nadat deze meren drooggemalen waren, groeide de betekenis van Purmerend als marktstad. De wekelijkse veemarkt op dinsdagmorgen kreeg een grote regionale betekenis. De markt werd een waar uitje voor de mensen van het platteland. De koeien stonden op de Koemarkt. De varkens, geiten, schapen en het pluimvee waren te koop in zijstraten en andere plaatsen. Op een klein deel van de koemarkt staan nu nog de rekken waar de runderen aan vastgebonden werden. Ooit waren deze hekken op het gehele middenplein. Deze hekken zijn handig om er fietsen aan vast te ketenen.

De koop kwam tot stand door middel van het traditionele handjeklap. Na een succesvolle transactie werd de handel beklonken in de kroeg. Op de koemarkt was geen gebrek aan cafés, Iedere dinsdag betekende een topdag. Na een geslaagde marktdag bleven veel handelaren en boeren met hun aanhang nog even hangen. Het evenement groeide uit tot een toeristische attractie. Soms raakten dieren op drift. De jacht op koeien en varkens in een winkelstraat zorgde voor hilariteit. Een veelgehoorde anekdote was het voorval met de stier die ineens een volle kroeg in dook.

De uitbraken van veeziekten rond de eeuwwisseling zorgde voor een verbod op handel van vee in de open lucht Purmerend was een belangrijk evenement kwijt. Later kwam een hal, maar een hal is maar een hal. Zie: rtvpurmerend.nl/televisie/gemist/je-voelt-het-weekend/608bdc98-4e7c-4a8f-9829-a745100a1945/149316308-veemarkt-in-purmerend-zoek-t-uit-3

Purmerend was vele eeuwenlang slechts een klein stadje. In 1960 had Purmerend nog slechts 10.000 inwoners. Door de aanwijzing als groeikern kwam daar verandering in. Amsterdammers zochten een woning. Massaal stroomden de hoofdstedelingen toe. Nieuwe wijken werden uit de grond gestampt. Purmerend groeide uit over de ringvaarten de voormalige meren in. De binnenstad is nog altijd vrij klein.

Behalve de bekende winkelketens zijn er ook bijzondere winkels. In plaats van de simpele kroegen waarin de veehandelaren naborrelden is op de Koemarkt een rij van trendy horecazaken met grote terrassen. Nog altijd voelen veel inwoners een binding met Amsterdam.

Op het middenplein vinden regelmatig optredens en andere evenementen plaats. De stad heeft inmiddels meer dan 80.000 inwoners. De gemeente is hard op weg naar de 100.000.

Droogmakerij de Beemster

De Beemster was een meer, dat van 1607 tot 2011 is drooggemalen door uiteindelijk 50 windmolens. Voor advies werd de hulp ingeschakeld van de timmerman en molenbouwer Jan Adriaanszoon Leeghwater uit De Rijp.

De polder werd verkaveld in vierkante vlakken. Deze vlakken bestonden weer uit vier vierkanten met in deze vierkanten genummerde stroken land. Deze stroken werden verdeeld onder de investeerders. Deze geldschieters hadden al snel hun geld er uit, want de grond bleek vruchtbaar. Ook geschikt als weidegrond. Beemster kaas werd een begrip. De verkaveling valt goed te zien op een historische kaart.

In de Beemster kwamen in de Gouden Eeuw ook buitenplaatsen van rijke Amsterdamse kooplieden. De verkaveling zorgde voor de structuur van kaarsrechte wegen met de rijen bomen ernaast door het vlakke en lege land. Vanaf de dijk langs de ringvaart kijk je diep de polder in. Deze verkaveling gaf de Beemster erkenning als Werelderfgoed op de lijst van UNESCO.

Tot 2022 was de Beemster een zelfstandige gemeente, maar vanaf 1 januari van dat jaar maakt de Beemster deel uit van de gemeente Purmerend.
In de oorlog was het verzet nogal actief in de Beemster. Ter herinnering zijn langs de fietsroute op de diverse plaatsen plaquettes met oorlogsherinneringen aangebracht.

 

Verblijf tips voor overnachten in Purmerend

B&B Bardot in Purmerend

Leuke B&B met prachtig ingerichte kamers. Aan de muur hangt een foto van filmdiva Brigitte Bardot uit de jaren van haar volle glorie. Uitstekend ontbijt en prettige ontvangt. B&B Bardot is centraal gelegen in Purmerend. Niet ver van de Koemarkt met alle horeca.

Hotel Villa Groet in Averhon

Ongeveer halverwege direct aan de route. Leuk kleinschalig hotel, met ouderwets cafe’-restaurant. Heerlijk is het terras aan het water. Aardige familie. Leuk ingerichte kamers. Gezellige sfeer. De ontvangst is uiterst vriendelijk. De prijs valt mee voor het gebodene.

 

 

 

Pech onderweg met de Fiets?

Krijg je pech onderweg met je elektrische fiets? Met de speciale fietsverzekering voor e-bikes komt er iemand naar je toe. Ben je betrokken bij een ongeval met jouw fiets? Dan krijg je ook juridische hulp aangeboden bij deze verzekering. Al vanaf €2,08 per maand (€2,42 voor e-bikes) ben je verzekerd tegen diefstal. Schade en pechhulp voor je fiets zijn optioneel af te sluiten. Bekijk alle voordelen van Allianz Assistance.

 

 

 

 

 

 

Comments are closed.