Fietsrondje van de maand augustus: Rondje het westen van Zeeuws-Vlaanderen (50 km)

Zeeuws-Vlaanderen is een uniek stukje Nederland achter de barrière van het water van de Westerschelde met historische plaatsjes als Groede, Sluis en Retranchement. Ook hier was de strijd tegen het water: ik worstel en kom boven. Het water was ook een bondgenoot tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Tijd voor het fietsrondje van augustus 2020.

Een fietstochtje met een bootreisje beginnen geeft een extra cachet. Snel laten we de opmerkelijke contouren van het station van Vlissingen achter ons en krijgen vanaf de boot een fraaie blik op de stad van Michiel de Ruyter.

Een mistbank duikt op en dat geeft een mysterieuze sfeer op de druk bevaren monding van de Schelde

Even lijkt het of de ferry en een vissersboot in elkaars vaarwater zitten, maar uiteindelijk blijkt er ruimte voldoende. Ondanks de nevelslierten blinken de stranden bij Breskens.

Vlissingen in de mist

In de tijden van de grote veerboten was het tijdens het ontschepen een gekrioel van rijen auto’s die het vaartuig verlieten. Op de opstelstroken stonden massa bolides te wachten om aan boord te rijden. Nu staan op het parkeerterrein nog wel auto’s van mensen die hier zonder vervoermiddel de ferry nemen naar Vlissingen, omdat het via de tunnel bij Terneuzen toch een flinke omweg is. Bovendien betaal je tol voor de tunnel. Ons ben zuunig, zeggen de Zeeuwen.

Even leek het mis te gaan

Tussen de mist kijken weer uit op Vlissingen, maar nu vanaf de duinen van Zeeuws-Vlaanderen. Er wordt nog voortdurend gewerkt om de zeewering te versterken. Het lijkt of Zeeland nog altijd bezig is met de slag tegen het water, dat er nu zo vredig bij ligt. Tijdens stormen kan de licht deinende plas zich ontpoppen tot een niets ontziende woeste massa. “Ik worstel en kom boven.” Het uitzicht vanaf de duinen duurt niet voor lang want we duiken naar beneden de polders in.

Het Zwarte Gat is een diepe kreek in het weelderige groen. Ooit was dit een zeearm tussen het eiland van Cadzand en het eiland van Groede. We krijgen een goed beeld van dit deel van Zeeuws-Vlaanderen dat ooit bestond uit diverse eilanden.

Oude zeearm

Hitler gaf persoonlijk opdracht

Het geheimzinnige landschap van oude kreken en rijkelijk groen was ideaal voor de Duitsers om een hoofdkwartier te vestigen voor dit deel van hun Atlantik Wall. Ingenieur Fritz Todt kreeg van Hitler persoonlijk de opdracht om het bunkerpark Stützpunkt Groede te realiseren. Voor de bouw werden dwangarbeiders en zelfs krijgsgevangen ingezet. Het park bestond uit gevechtsbunkers, maar ook onderkomens voor de manschappen met de namen “Villa Freundlich” en “Villa Mosselland”. De bunkers vormen een soort dorp met straatjes en perkjes. De camouflage was zo perfect dat de Canadese bevrijders op 25 oktober 1944 aanvankelijk dachten dat ze voor een gewoon dorp stonden.

Hitler steekt de eerste spade in de grond

Vadertje Cats gaf Groede droge voeten

Het opblazen van de bunkers zou te veel geld kosten. De toenmalige zelfstandige gemeente Groede gaf het gebied kreeg een recreatieve bestemming. Herten grazen nu tussen de sporen van de Tweede Wereldoorlog. Tussen de bunkers staat hotel-restaurant Het Vlaemsche Duyn.

Het Minuscule dorpje Groede is een van de leukste dorpen van Nederland. Alles lijkt hier een maatje kleiner. Door de militaire inundaties tijdens de Tachtigjarige Oorlog stond Groede blank. Alleen de kerktoren stak boven het water uit. In 1609 staakten de gevechten. De dichter en staatsman Jacob Cats vestigde zich in Groede. Onder “Vadertje Cats” werden 12 polders ingedijkt en kregen de bewoners van Groede weer droge voeten, Maar in 1621 kwam een einde aan het twaalfjarig bestand Grote delen van Zeeuw-Vlaanderen kwamen weer onder water. Midden op de Markt staat het standbeeld van Jacob Cats tussen de pittoreske geveltjes van de huisjes. De Slijkstraat is een museumstraatje met diverse oude ambachten. Jacob Cats vetrok later naar Den Haag. Zijn toenmalige woning in de residentie is nu het Catshuis: de ambtswoning van de minister-president.

Vlas in bloei

We kijken uit over uitgestrekte landbouwpercelen. De jonge zeeklei bleek zeer vruchtbaar. Bordjes langs de akkers geven toelichting over de gewassen die hier geteeld worden. Zeeuws-Vlaanderen is van oudsher het gebied van vlas, dat verwerkt wordt tot linnen. De aangrenzende steden in Vlaanderen kenden een belangrijke linnennijverheid en later industrie. Linnen werd echter steeds meer verdrongen door katoen en later kunststof. Er groeit echter nog steeds vlas in dit deel van Zeeland.

In juni of juli staan de vlasvelden in bloei. De blauwe bloemen sieren de velden. In augustus is het oogsttijd. Vlas wordt niet gemaaid, maar de planten worden machinaal uit de grond getrokken. Dat geeft meer opbrengst. De planten worden opgerold tot grote rollen. Elders staan bruine bonen. Ook dit gewas wordt zo optimaal benut, want de stengels en de peulen worden gevoerd aan het vee. We ervaren duidelijk de drooggevallen stromen. Op diverse plaatsen kijken we nog in een kreek met stilstaand water. Het water was eens een belangrijke verbinding.

Nederlands enige belfort

Een waterpoortje tussen de wallen van Sluis geven een sluiertje bloot van het stadje. Deze verdedigingwerken zijn opgeworpen door Prins Maurits. Zij hielden de rest van de Tachtigjarige Oorlog. Onmiskenbaar Vlaams is het Belfort met een middeleeuws karakter. Vanuit de toren hield men alles wat de stad naderde in de gaten, dus ook de vijand.

Verdedigingswerken

Als alarm liet men de klokken luiden. Een belfort uitte ook de trots van de stedeling. In België en het voormalige Franse deel van Frankrijk kennen diverse steden een dergelijke toren, maar het Belfort is de enige in Nederland.

Sluis was ooit een belangrijke havenplaats, maar door de verzanding van het Zwin werd het stadje afgekneld van de zee. Op de parkeerplaats van de Jumbo domineren de Belgische nummerborden. Een kar met boodschappen is in ons land aanzienlijk goedkoper dan in het slechts een kilometer verder gelegen België. De Belgen brengen ook graag een bezoek aan het centrum. De terrassen zitten vol met zuiderburen. Lekker eten is belangrijk voor de Vlaming.

Sluis

Fort Oranje zakte in het Zwin

Het verzandde Zwin op de grens is nu een natuurgebied tussen Nederland en België. We fietsen wisselend op een naast de dijk naar het knusse vestingstadje Retranchement. Ook deze verdedigingswerken zijn aangelegd door Prins Maurits, maar in 1682 deed een stormvloed een deel van het stoere Fort Oranje in het Zwin zakken. Het stervormige Fort Nassau lijkt er nog bij te staan als in de jaren van Prins Maurits.

Fier staat in het landschap staat de houten standerdmolen. Vrijwillige molenaars malen nog altijd meel.

Cadzand-Bad was ooit een rustieke badplaats, maar nu rukt de bebouwing op. De Belgische kust is voor een groot gedeelte volgebouwd met een lange rij van hoge appartementencomplexen. De Belgen richten zich nu op Cadzand. Opmerkelijk is ook de toename van Franstaligen. We horen veel Frans op straat. De gemeenschap is heftig in discussie over hoeveel bebouwing er nog mag worden toegestaan. Beheerders van huisjes hebben niet graag Franstaligen: “Ze laten zo’n rotzooi na.” De Belgen komen ook met hun jachten. De nieuwe jachthaven wordt beheerd door de Royal Yacht Club België.

Opgehoogde Duinenrij

Opgehoogde Duinenrij

Cadzand heeft in de 2e helft van de vorige eeuw te maken gehad met duinafslag. Gigantische werkzaamheden hebben het strand en de zeewering opgehoogd. Alles was er op gericht om ook de natuurlijke staat te versterken. Het resultaat is dat we nu onze banden laten rollen op een schitterend fietspad op de golvende duinen die hier de zeewering vormen. Links is de zee en rechts kijken we uit over de polders.

Golvende duinen en dito fietspad

De zeewering wordt keurig om de Verdronken Zwarte Polder heen geleid. Door een storm zijn hier de duinen doorbroken en is een slufter ontstaan. Het is nu een nat natuurgebied met actieve slenken en geulen, waar het water nog vrij spel heeft om te spelen. Zo moeten grote delen van Zeeuws-Vlaanderen eruit gezien hebben.

Kakelvers visje eten in Breskens

De vuurtoren van Breskens lijkt ons de weg te wijzen. Opmerkelijk zijn de kleuren: witte en zwarte strepen. De vuurtoren is de grootste van gietijzer in ons land. Vanaf de toren krijgen we nog een beter uitzicht over het water en de polders. Breskens had een belangrijke militaire functie. In de Tweede Wereldoorlog is een groot deel van het plaatsje verwoest door bombardementen. Nog altijd is de visserij naast het toerisme een belangrijke bron van inkomsten. Bij de visserhaven genieten we na bezoek van het visserijmuseum van een kakelvers visje.

 

 

  • Route informatie
  • Route beschrijving met knooppunten
  • Horeca en winkels onderweg
  • Zeeuws-Vlaanderen
  • Verblijf tips voor overnachten in Zeeuws-Vlaanderen
  •  

    Groede

     

    Routeinformatie

    Fietsroute: Het westen van Zeeuws Vlaanderen
    Land: Nederland
    Provincie: Zeeland
    Lengte: 50 km
    Beginpunt: Veerhaven Breskens
    Eindpunt: Veerhaven Breskens

    Route beschrijving met knooppunten

    Verlaat de veerhaven naar rechts. Knooppunten 7, 20, 16, 85, 15, 17, 13, 84, 40, 95, 96, 31, 30, 29, 32, 37, 10, 83, 14, 20, 7. Vanaf Vlissingen vertrekt het veer naar Breskens bij het NS-station. Let op: Je fietst het laatste stuk van Cadzand naar Breskens op de duinen langs de kust. De wind komt meestal uit het zuidwesten, dus heb je dan wind mee. Om te voorkomen dat je op dit stuk tegen een flinke wind in moet fietsen, kun je bij de wind uit de andere hoek beter de route in omgekeerde richting doen.

     

     

     

     

     

    Ontvang elke maand gratis het Fietsrondje van de maand

    Vul je emailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en fietsverhalen beschikbaar zijn op verkeersbureaus.info
    • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

     

    Horeca en winkels onderweg

    • 7.6 km Het Vlaemsche Duyn in het bunkerpark Stützpunkt Groede.
    • 10 km op de Markt van Groede zijn diverse leuke etablissementen.
    • 17,5 km bij knooppunt 40 even naar het centrum van Oostburg
    • 26 km bij knooppunt 96 even het centrum van Sluis in.
    • 30 km in Retranchement.
    • 32 km in Cadzand.

    Horeca in Retranchement

    Verblijf tips voor overnachten in Zeeuws-Vlaanderen

    In het seizoen kunnen campings overvol zijn. Een uitzondering is het rustige natuurkampeerterrein de Blikken bij Groede. Je hebt wel een natuurkampeerkaart nodig.

     

     

    Hotels rondom dit fietsrondje

    Zeeland is deze zomer extra gewild. Veel accommodaties zijn volgeboekt en de prijzen van beschikbare kamers zijn fors gestegen.
    Goed en nog redelijk betaalbaar is het City Hotel in het centrum van Vlissingen, maar toch op een rustige plek. Je fietst naar de ferry naar de overkant. Bekijk de prijzen.

    Low budget is B&B Vlissingen. Schoon en netjes. Bekijk dit hotel op Booking.com.



    Booking.com

    Zeeuws-Vlaanderen

    Geografisch is Zeeuws-Vlaanderen een merkwaardig stukje Nederland. Een van de meest geïsoleerde delen van ons land. Een stukje vasteland in Zeeland dat vastzit aan België en gescheiden van de rest van Nederland door het brede water van de Westerschelde. Dat is niet altijd zo geweest. Volgens een oud kaartje bestond het westen van het huidige Zeeuws-Vlaanderen grotendeels uit water en vier eilanden. Land werd gewonnen, maar ging ook weer verloren tijdens heftige stormen, zoals de Sint-Elisabethvloed in de 15e eeuw. In de Tachtigjarige Oorlog werden veel stukken land onder water gezet om de Spanjaarden tegen te houden.

    Tachtigjarige Oorlog

    Zeeuws-Vlaanderen was onderdeel van het graafschap Vlaanderen, dat net als andere gewesten in de Nederlanden door huwelijken en opvolgingen onderdeel werd van het Spaanse rijk. Een cruciaal jaartal is 1604, midden in de Tachtigjarige Oorlog tegen de Spaanse overheersers. In dat jaar veroverde prins Maurits het gehele westen van het huidige Zeeuws-Vlaanderen op de Spaanse troepen.

    Voor de streek zelf betekenden de gebeurtenissen van 1604 een fundamentele breuk. De verovering scheurde het westen af van overig Vlaanderen, dat deel bleef uitmaken van het Spaanse rijk. De katholieke bevolking maakte grotendeels plaats voor een nieuwe protestantse bevolking van soldaten, geloofsvluchtelingen en andere migranten uit Holland, Zeeland en Vlaanderen. En de (langdurige) oorlogshandelingen versterkten een proces waarin grootschalige handelsactiviteiten minder werden. Water werd vruchtbaar land en er vestigden zich boeren uit andere delen van Nederland. Zo werd de streek dus na 1604 omgevormd: van commercieel naar agrarisch, van katholiek naar protestants en van Vlaams naar Nederlands grondgebied. Al deze aspecten werken in wezen nog steeds door. De huidige grens tussen Nederland en België is bepaald door de frontlijn van de Nederlandse en Spaanse troepen bij de Vrede van Munster in 1648. Het noorden van de Nederlanden werd onafhankelijk, maar de Zuidelijke Nederlanden bleven Spaans. Water werd vruchtbaar land en er vestigden zich mensen uit andere delen van Nederland. Zo kreeg Zeeuws-Vlaanderen de mengeling van katholieke en protestantse dorpen. Van strategisch belang was het beheer van de monding van de Schelde. De Nederlanders sloten de Schelde om concurrentie van Antwerpen met de haven van Amsterdam te voorkomen.

    België wilde Zeeuws-Vlaanderen

    Na de val van Napoleon in 1813 werden de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden verenigd, maar niet voor lang, want de zuiderlingen kwamen in 1831 in opstand. Zij kozen voor de naam België naar een stam uit de Romeinse tijd. In 1839 erkende Nederland de Belgische onafhankelijkheid en in 1843 werden de grenzen definitief. Het jaartal 1843 staat ook op de grenspalen op de grens van Nederland en België. De Belgen hebben nog geprobeerd om Zeeuws-Vlaanderen mee te krijgen met hun opstand, maar de bevolking wilde dat onder geen beding.

    Na de Eerste Wereldoorlog in 1918 deed België een nieuwe poging. Nederland was als neutrale staat te welwillend geweest tegenover de Duitsers en zou gestraft moeten worden door het afstaan van grondgebied. De internationale gemeenschap ging niet in op de eisen der Belgen.

    De drempel Westerschelde

    Tot 2013 waren de ongeveer 100.000 inwoners van Zeeuws-Vlaanderen alleen met veerdiensten verbonden met de rest van Zeeland. In dat jaar kwam de Westerscheldetunnel gereed. Deze tunnel is niet toegankelijk voor fietsers, maar fietsen kunnen wel mee met de bus. Reserveren wordt aanbevolen. Voor fietsers kwam een speciale ferry tussen Vlissingen en Breskens. Helaas hebben de 2 schepen regelmatig machineproblemen. Vaak is slechts één ferry inzetbaar. De dienst werd uitgevoerd door particulieren, maar door de problemen lukte het in 2014 niet meer om een exploitant te vinden. Dus besloot de Provincie Zeeland om zelf een provinciaal veerbedrijf op te richten: Westerschelde Ferry BV. Jaarlijks leidt de ferry een verlies van 5 miljoen Euro.

    Wegvaren vanuit Vlissingen

    Een leuk beeld van de geschiedenis van Zeeuws-Vlaanderen geeft het museum Het Vlaemsche Erfgoed in Groede.

    overige websites
    https://www.belfortsluis.nl/
    http://vuurtorenbreskens.nl/
    https://www.museumbreskens.nl/

     

    Pech onderweg met de Fiets?

    Krijg je pech onderweg met de fiets? De Wegenwacht komt je tegenwoordig ook met de fiets of e-bike helpen met het speciale Wegenwacht Fiets abonnement. Sluit hem nu af voor maar €20 per jaar. Je krijgt zelfs in heel Nederland én België pechhulp van de Wegenwacht voor je (electrische) fiets via de ANWB Alarmcentrale. Ben je betrokken bij een ongeval met je fiets? Dan krijg je zelfs juridische hulp.

     

     

    Ontvang elke maand gratis het Fietsrondje van de maand

    Vul je emailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en fietsverhalen beschikbaar zijn op verkeersbureaus.info
    • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

     

    Comments are closed.