Op zoek naar Alexander de Grote

De Netflix-serie Alexander: the making of a god doet je dromen van prachtige historische reizen en magische bestemmingen. De koning uit Macedonië veroverde drie eeuwen voor de geboorte van Christus grote delen van Europa, Azië en Noord-Afrika. Contributor Royan ging op zoek naar Alexander de Grote.

Alexander op zijn paard Bucephalus

Iskander

Als jongen las ik het fabuleuze boek ‘Iskander’ van Louis Couperus. Dit is een in 1920 verschenen epos over Alexander de Grote, over Alexandros, de jonge koning der koningen. Toen wist ik dat ik de plekken wilde bezoeken waar hij is geweest. Aangezien het leven van deze koning bestond uit veroveringen, zijn er veel bestemmingen waar hij een onuitwisbare indruk heeft achtergelaten. Ik heb er maar een paar bezocht.

De piramides van Gizeh

Sfinx

Toen Alexander Egypte binnenviel, werd hij met open armen ontvangen. Hij bevrijdde het land van de Perzen en werd zelfs benoemd tot farao van dit oude rijk. Hij heeft ongetwijfeld de piramides gezien en oog in oog gestaan met de Sfinx. Hij verbleef immers in Memphis, niet ver van Gizeh. De Sfinx was toen al ruim tweeduizend jaar oud en was gedurende jaren en zelfs eeuwen veelal bedolven geweest onder het woestijnzand. Alexander moet hem bekeken hebben, zichzelf misschien afvragend of ook hij de tijd zou trotseren. De twee goddelijke wezens moeten op deze plek tegenover elkaar hebben gestaan waarbij ze samen de eeuwigheid uitdaagden.

De Sfinx

Alexandrië

Egypte was het land waar Alexander één van de steden stichtte die zijn naam zouden dragen. Aan de Middellandse Zee en langs de Nijldelta, koos hij de plek waar Alexandrië zou worden gebouwd. De huidige miljoenenstad werd vervolgens een van de belangrijkste steden in het Romeinse Rijk, vormde eeuwenlang het wereldcentrum voor kennis en cultuur en was een millennium lang de hoofdstad van Egypte. Alexandrië stond voor prestige. Tegenwoordig is het vooral een grote stad met een groots verleden.

Het serapeum met de zuil

In de stad staat trots de rode granieten zuil van Pompei. Al zeventien eeuwen houdt hij zich staande in een serapeum, dertig meter hoog en geflankeerd door sfinxen. Het serapeum, een tempel die gewijd is aan de hellenistische god Serapis, is grotendeels verwoest maar je kunt er nog doorheen lopen. Ook onder de grond. De granieten pilaar is puntgaaf en lijkt net als vele andere bouwwerken uit het oude Egypte de eeuwigheid te tarten. Naast de kolom liggen de leeuwen met mensenhoofden al sinds mensenheugenis op wacht, vriendelijk kijkend en versteend.

Een van de versteende leeuwen

Rustplaats

Dit is het Alexandrië waar Alexander de Grote werd begraven. Hij overleed aan een ziekte op de leeftijd van 32 jaar. Zijn gemummificeerde lichaam is naderhand verplaatst en weer teruggebracht. Waar het zich nu bevindt, na duizenden jaren van machtswisselingen en chaos, is onbekend. Er wordt nog steeds naar gezocht, voornamelijk in de stad die zijn naam draagt.

Klassieke oudheid

Alexander heeft te kort geleefd om de stad te zien groeien. Enkele tientallen jaren na zijn dood werd Pharos gebouwd, één van de zeven wereldwonderen uit de klassieke oudheid. Deze vuurtoren was 130 meter hoog en het licht dat het produceerde was zichtbaar op meer dan 50 kilometer afstand.

 

 

Ruim 1500 jaar diende dit licht als gids en baken voor de zeelieden, alvorens te worden verzwolgen door de Middellandse Zee na 2 opeenvolgende aardbevingen. Honderd jaar later werd op dezelfde plek het roze fort van Qaitbey gebouwd, voor een deel met behulp van granieten zuilen en grote brokstukken die van Pharos afkomstig waren. Nog steeds wordt de vuurtoren in één adem genoemd met de naam Alexandrië.

Het roze fort van Qaitbey

Eerder nog dan Pharos het begaf, zijn grote delen van Alexandrië in zee verdwenen. Eind vorige eeuw werden de oude haven en de verzonken stadsdelen Heracleon en Canopus teruggevonden in ondiep water. Al meer dan duizend jaar ligt de voormalige residentie van Cleopatra daar onder de zeespiegel. Onderzoekers zijn sindsdien bezig om de schatten te ontdekken in een letterlijke duik naar de oudheid en hopen op een dag het mausoleum van de laatste koningin van Egypte te vinden.

Bibliotheek

Ooit stond in deze stad de grootste bibliotheek ter wereld. Dit kenniscentrum herbergde niet minder dan een half miljoen boekrollen. Ergens in de eerste vijf eeuwen van onze jaartelling brandde het gebouw helemaal af. Slechts weinig stukken uit de collectie konden worden gered. Sinds 2003 staat er een nieuwe, moderne en indrukwekkende bibliotheek in Alexandrië.

 

 

De architectuur is verbluffend en de vergane glorie van de stad wordt hiermee ietwat in ere hersteld. In de bibliotheek is een permanente expositie te bezichtigen over Anwar el-Sadat, de Egyptische president die in 1981 bruut werd vermoord. Foto’s en persoonlijke bezittingen worden er tentoongesteld en zelfs het blauwe uniform dat hij droeg op de dag van de aanslag ligt in een vitrine. De kogelgaten en de bloedvlekken zitten er nog in en herinneren aan het niet altijd vreedzame verleden van het land der farao’s.

De moderne bibliotheek van Alexandrië

Alexandrië is niet meer de hoofdstad van het prachtige Egypte. Het weleer van toen heerst er echter nog steeds. De krachtige zee beukt tegen grote stenen in de haven alsof de vuurtoren er nog staat en men spreekt over de bibliotheek alsof deze nooit in vlammen is opgegaan. Alexandrië heeft de magie behouden en nog lang niet al zijn schatten prijs gegeven.

Schoonheid

Om Alexander de Grote te zien zijn er andere plekken waar je heen kunt gaan. Hij was knap, maar om zijn schoonheid te aanschouwen moet je naar verschillende plaatsen en musea toe. Zo staat er onder andere een borstbeeld van de koning in het Londense British Museum. In zijn geboorteplaats Pella, in het huidige Griekenland, staat hij groots afgebeeld op zijn trouwe paard Bucephalus. In het door de vulkaan Vesuvius vernielde Pompeï werd een vloermozaïek ontdekt waarop hij te zien is tijdens de Slag van Issus. Het kunstwerk toont het moment waarop hij zijn Perzische tegenstander Darius aanvalt. Deze gehavende mozaïek wordt tentoongesteld in het nationaal archeologisch museum van Napels.

Vloermozaïek van de Slag van Issus

Na 2300 jaar blijft Alexandros de gemoederen bezighouden. Van held en levende god is hij een legende geworden. In zijn voetsporen treden staat garant voor een mooie ontdekkingsreis langs geschiedenis, cultuur en mysterie.

Detail vloermozaïek

 

 

 

 

Comments are closed.