Fietsrondje van de maand januari: Oisterwijkse Vennen en Kampina

Onmiddellijk raken we bevangen door de charme van Oisterwijk. Onze route voert ons echter snel het centrum uit. Eigenlijk wel jammer, maar we houden in het vooruitzicht dat onze route eindigt in dit leuke plaatsje.

Door de villawijken komen we in de pure natuur. Opmerkelijk zijn de stroompjes die we passeren.

Een houten bruggetje is zo smal dat we moeten afstappen

We besluiten even een paar honderd meter van onze route af te gaan om een bezoek te brengen aan het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten. Daar krijgen we veel inhoudelijke bagage mee en verder brengt dit uitsprongetje op bij het ven met de prachtige naam Brouwkuip. In het bezoekerscentrum ontvangen we de informatie dat in dit ven geen bier werd gebrouwen, maar de talrijke brouwers van Oisterwijk maakten in dit ven hun eikenhouten brouwkuipen schoon. 
Nu wordt bier gebrouwen met natuurlijke producten en de laatste restanten van het graan en de hop in de kuipen kwamen dus zo weer in de natuur terecht.
Brabant staat bekend om de fietsuitspanningen, maar het Boshuis prijkt hoog op de lijst van de meest populaire fietscafés in deze provincie. We vragen ons af waar alle geparkeerde fietsen vandaan komen, want zoveel fietsers hebben wij niet ontmoet op de bospaden.

Brouwkuip

Brouwkuip

Arbeid adelt


Na het bruggetje over de Rosep rollen onze wielen langs agrarische percelen. Arbeid adelt geef een tekst op de gevel. Of de arbeid ook veel geld opbracht is maar de vraag, want de boeren leden een zwaar bestaan. 
De kern van het natuurgebied Kampina is afgesloten, maar we kunnen wel door de randen fietsen. Schapen grazen op de heide. De Kampina is droger met geel gras. We verlaten even het natuurgebied voor de bebouwing van Lennisheuvel. Hier is het laatste café voor onze terugkomst in Oisterwijk. Ook bij de Schoffel kunnen we even plaats nemen om te genieten van de biologische producten uit de boerderijwinkel, voordat we een smal fietspaadje langs een oud karrenspoor opduiken. 
Midden in de natuur ontwaren we een klein kapelletje. Vaak hebben die gebedshuisje een eeuwenoude geschiedenis, maar de Sint-Annakapel staat hier pas sinds 1954. Gebouwd door leerlingen van de Lagere Technische School in Boxtel. De inwoners van het buurtschap De Roond zorgen dat hun kapel dagelijks wordt onderhouden. 
De Roond heeft het landelijke karakter redelijk behouden. Wel zijn veel vroegere boerderijen nu alleen nog maar in gebruik als woonhuis.

De fietsende verzetstrijder

We komen opnieuw in het natuurgebied Kampina. Een monument stelt een fietsende verzetsstrijder met een melkbus voor. Het staat symbool voor de Boxtelse verzetsmensen die de geallieerde Airbornes hulp verleenden. De Airbornes waren hier op 17 september 1944 doorgedrongen, maar de Duitsers wisten hier nog stand te houden tot 25 oktober van dat jaar.


Kampina

Kampina


Dit deel van de Kampina is bedekt met dichte bossen. Het riviertje Smalwater was lange tijd gekanaliseerd, maar krijgt nu van Natuurmonumenten we kans om te stromen zoals het wil. Slingerend baant Smalwater zich een weg door het landschap, dat varieert van moerasachtig tot stukjes stuifzand. 
Het Landgoed Rozephoeve is nog altijd particulier bezit, maar ook deze eigenaren spannen zich om het natuurlijk karakter te behouden.
Landgoed Rozephoeve

Landgoed Rozephoeve

Morgenrood heet het Natuurvriendenhuis, waar je een voordelige overnachting vindt. Al meer dan 80 jaar wordt deze accommodatie gerund door vrijwilligers. Bij het complexe hoort ook een natuurkampeerterrein. De naam Morgenrood wijst duidelijk op de sociaaldemocratische wortels. De Natuurvriendenhuizen hoorden samen met de SDAP (later PvdA) en de VARA tot de “Rode Familie”.
Pal voor de buitenwijken van Oisterwijk kijken we uit over de schoonheid van het laatste vennetje. De bijzonder kleuren van het samenspel van water en boomrijke oevers doet on-Nederlands. Onze dankbaarheid gaat uit naar de mensen die dit unieke stukje natuur met overtuigende inzet hebben te behouden. Stel je toch eens voor dat dit plekje was opgeofferd voor villabewoners?
Als we de Lind van Oisterwijk opdraaien komen de vrolijke deuntjes uit de muziekkapel op het langgerekte plein. Wat een feestelijk welkom terug in Oisterwijk.

  • Route informatie
  • De Route
  • Horeca onderweg
  • Oisterwijk
  • Oisterwijkse Vennen
  • Kampina
  •  

     

    Routeinformatie

    Fietsroute: Oisterwijk
    Land: Nederland
    Provincie: Noord-Brabant
    Lengte: 35 km
    Beginpunt: station Oisterwijk
    Eindpunt: station Oisterwijk

    Open landschap

    Open landschap

    De Route

    Je gaat met je rug naar het voormalig witte stationsgebouw rechtdoor richting “centrum”. Je komt meteen op de knoopunten: 16, 2, 14, 18, 84, 79, 85, 22, 90, 86, 87, 46, 47, 69, 45, 87, 86, 77, 16, 17 en richting 15. Je komt weer bij het station.

     

     

    Meer Fietsrondje verhalen ontvangen?

    Vul je emailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en fietsverhalen beschikbaar zijn op verkeersbureaus.info

     

    Horeca onderwerg

    Er is niet veel horeca onderweg, omdat deze route voor een belangrijk deel door de natuur gaat. Bij knooppunt 18 is 200 meter naar links het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten met terras. Maandag gesloten. www.natuurmonumenten.nl/bezoekerscentrum/bezoekerscentrum-oisterwijk/info-en-contact
    Bij 84 is het Boshuis Venkraai. Een kenmerkend Brabants etablissement. Dagelijks geopend. Alleen Eerste Kersdag en Nieuwjaarsdag gesloten. www.boshuisvenkraai.nl. Tussen 46 en 47 is Fietscafé Meneer Klaver in Lennisheuvel (tegen over de kerk) met lunchkaart. Op maandag gesloten www.meneerklaver.nl. Niet ver voorbij 47 is biologische boerderij de Schoffel met biologische winkel en zitje. zondag, maandag en dinsdag gesloten. Raadpleeg: www.deschoffel.nl. Tussen 86 en 77 is het Boscafé. Dagelijks open: www.hetboscafe.nl.

    Boshuis Venkraai

    Boshuis Venkraai

    Burgerhuys

    Burgerhuys

    De Schoffel

    De Schoffel

    Oisterwijk

    Oisterwijk geldt als het Wassenaar van Brabant. Vooral het bosrijke, zuidelijke deel is gevuld met villa’s. De grote stad Tilburg ligt op een steenworp afstand. De opening van het station van Oisterwijk zorgde voor een toestroom aan forenzen. De bosrijke omgeving staat garant voor een aantrekkelijk woonklimaat. Oisterwijk is uitgeroepen tot de leukste plaats van Brabant. De parel in het groen, zo noemen de Oisterwijkers hun stadje.
In de centrum valt de Lind onmiddellijk op als een smal plein van ruim 500 meter lengte die het Bourgondische Brabantse leven in volle glorie uitstraalt met een rij van sfeervolle terrassen. Midden op de Lind pronkt het oud Raadhuis.

    Het oude Raadhuis

    Het oude Raadhuis


    De Muziektent en de oude waterpomp versterken de sfeer. Oisterwijk presenteert zich al het grootste terras van Nederland met 6000 terrasstoelen.
In 1212 gaf Hertog Hendrik I van Brabant Oisterwijk stadsrechten. Al snel ontstond de huidige structuur van het langgerekte lint van huizen, dat fungeerde als martktplaats. 
Opmerkelijk is dat Sint-Petrus’-Bandenkerk van niemand minder dan Pierre Cuypers ten westen van het centrum staat en niet in het midden. Deze neo-gothische kerk uit 1895 is 50 meter lang en 35 meter breed. Cuypers liet zich voor de bouw inspireren de eeuwenoude Liebfrauenkirche van Trier. 
Oisterwijk stond vele eeuwen bekend als brouwersstad, maar in 1917 sloot de laatste brouwerij. De restanten van brouwerij De Valk zijn nog altijd zichtbaar in de Dorpstraat. 
In de 20e eeuw genoot Oisterwijk ook bekendheid door de meubelfabriek met de zware eikenhouten meubelstukken. Ook in de meubelindustrie kwam de klad en in 1989 ging het eens zo befaamde bedrijf op de fles. Er zijn een aantal doorstarts geweest maar iedere leidde dit opnieuw faillissement. www.bezoekoisterwijk.nl

    Leerfabriek KVL

    Aan de overzijde van het spoor is het uitgestrekte complex Leerfabriek KVL
De Koninklijke Lederfabrieken Oisterwijk was ooit de grootste leerfabriek van Europa. De Langstraat met de schoenenindustrie was immers vlakbij, maar ook in Oisterwijk waren schoenfabrieken. Meer dan 70% van alle schoenen in Nederland werd in Brabant geproduceerd.

    Op het hoogtepunt zo rond 1930 werkten er ruim 1000 mensen in de Oisterwijkse leerfabriek. In 1932 kreeg de leerfabriek het predicaat Koninklijke. In de jaren ’60 en ’70 volgende een periode van overnames en fusies. In 1974 kreeg het bedrijf de naam Koninklijke Verenigde Leder, afgekort als KVL. Met het Nederlandse leer ging het steeds achteruit. In de jaren ’90 stapelden de problemen zich op. Door de verliezen moest het complex in Oisterwijk in het jaar 2000 sluiten. In 2004 volgde het faillissement van KVL.
Jarenlang stond het uitgestrekte terrein van 26.000 vierkanten meter met de monumentale gebouwen er doelloos bij, maar in 2009 wisten de provincie Noord-Brabant en de gemeente Oisterwijk het complex te verwerven.

    Mijn Mooi Brabant werd de naam van het project. Behoud en herstel van het industrieel erfgoed met het thema Ambachtsplaats voor creativiTIJD. Een broedplaats voor ambachtelijke producten en creatieve bedrijfsconcepten. Om het complex ontwikkelt zich een geheel nieuwe wijk. Zang, dans en kunst hebben inmiddels een plek gevonden. De Ambachtelijk koffiebranderij van Rozema en Schijndel verspreidt heerlijke geuren. Je kunt hun melanges ook proeven. Ook uitstekend smaakt het bijzondere brood en het uitzonderlijk gebak van Maître Boulanger en Maître Patissier Robèrt van Beckhoven, bekend van Heel Holland Bakt. Een specialiteit is brood met de gist van de Abdij van Leffe. Om het complex ontwikkelt zich een geheel nieuwe wijk. www.leerfabriekkvl.nl.

    
Je moet er nog even op wachten. maar eind 2018 komt een oude traditie weer terug in Oisterwijk. Dan opent in het ketelhuis van de voormalige leerfabriek de Brabantse Stoombierbrouwerij. De gerestaureerde stoommachine zal hierin een belangrijke rol spelen. Wees niet bang dat de ambachtelijke bieren naar leer zullen smaken. www.stoombier.nl

    De Oisterwijkse Vennen

    De Oisterwijkse Bossen en Vennen vormen een uniek natuurgebied van ruim 750 ha. Hiervan is ruim 400 ha eigendom van de Vereniging Natuurmonumenten. Het gebied was ooit een uitgestrekt heidegebied waarin zich vele vennen bevonden, maar vanaf 1801 in de Franse tijd begon men het gebied te bebossen. Jongere aanplant dateert van omstreeks 1840.

    De ontstaanswijze van de vennen is niet in alle gevallen geheel zeker, maar aangezien er in de directe omgeving zowel beekdalen liggen als stuifzandgebieden, neemt men vaak aan dat er zowel uitgestoven laagten als stroomdalvennen bij zijn. Merkwaardig is in ieder geval de aanzienlijke variatie tussen de vennen.

    Ven

    Ven


    In totaal zijn er 80 vennen. Bekende namen van de vennen in het gebied van Natuurmonumenten zijn Staalbergven, Groot Aderven, Klein Aderven, Wolfsputven, Van Esschenven, Choorven, Witven, Groot Kolkven en de Brouwkuip. Voorts het Voorste Ven, het Achterste Ven, de Lammervennen, het Brandven en het Diaconieven. Omringd door het aangrenzende landbouwgebied liggen verder het Allemansven en het Hildsven. Bovendien zijn er ook nog eens veel naamloze kleine vennetjes. Het Klompven, dat aan de rand van de bebouwing ligt, is door mensenhand gemaakt maar deelt met de ‘echte’ vennen dezelfde venige bodem zodat het in sommige opzichten heel natuurlijk aandoet. Het Groot Kolkven is een restant van een oud smeltwaterdal. De vennen Witven, Van Esschenven en Groot en Klein Aderven zijn ontstaan door winderosie, wat volgt uit hun ligging in westzuidwest-oostnoordoostelijke richting.

     

     

    De vennen zijn bijna alle zeer schilderachtig en aantrekkelijk door hun zwaar beboste, grillige of rechte oevers, het voorkomen van eilandjes en de begroeiing met de zeer geurige gagel  en waterlelies. Veel de vennen hebben een aanzienlijke omvang en een flinke oeverlengte. Er groeien kenmerkende en vaak zeldzame planten als moerashertshooi, biesvaren en oeverkruid en kwetsbare tapijten veenmos. Grote roem bij biologen dankten de vennen aan de aanwezigheid van talrijke soorten sieralgen. Dit kwam doordat de vennen gevoed werden door kalkrijk oppervlaktewater uit het Moergestelse Broek  door de Rosep. In de jaren 30 van de 20e eeuw is dit echter grotendeels ontgonnen en door de bemesting werd het oppervlaktewater zeer voedselrijk. Eens kwamen er 350 soorten sieralgen voor, en nu nog slechts tien. In 1950 werd de Rosep afgekoppeld omdat deze te voedselrijk was geworden, maar ook via zure dispositie en vermest oppervlaktewater worden de vennen verder bedreigd. In de winter van 1995-1996 werd het slib uit een aantal vennen verwijderd. Ook door aankoop van gronden in het Moergestelse Broek tracht men de situatie te verbeteren.

    Bijna een villawijk

    
Niet altijd was er besef voor de waarde van het unieke landschap. De villa’s van Oisterwijk rukten op en in 1913 dreigde het landgoed de Hondsberg, waar de vennen deel uit van maakten, ten prooi te vallen aan de honger voor meer ruimte voor villa’s. Natuurbeschermers sloegen de handen ineen. Samen met de VVV-Oisterwijk, de Provincie Noord-Brabant en de gemeenten Oirschot en Tilburg begon de Vereniging Natuurmonumenten een fondsenwerving om de grond aan te kopen en het lukte. Ook het Brabants Landschap wist gronden te verwerven. In totaal is nu 2000 hectare van de Oisterwijkse vennengebied in bezit van natuurbeherende organisaties.

    Bezoekerscentrum


    Het bezoekerscentrum geeft je veel informatie: www.natuurmonumenten.nl/bezoekerscentrum/bezoekerscentrum-oisterwijk

    Kampina

    Kampina is de verlatijnste naam voor de Kempen. Het is een natuurgebied met bos, heide en beekdalen tussen Oisterwijk en Boxtel. Het 1200 hectare grote gebied is sinds 1929 grotendeels eigendom van de Vereniging Natuurmonumenten.

    De Kampina is een gevarieerd natuurgebied met een uitgestrekte heide, dennenbossen en vele vennen. Centraal ligt de grote Kampinase Heide die gesierd wordt door talrijke vennen zoals als het Belversven, meer beschut liggen de Huisvennen en de Zandbergsvennen, die bijzonder rijk zijn aan libellensoorten. Over de heide klinkt de zang van de wulp. De heide is hier en daar venig en kent bijzondere soorten als lavendelheide. Vooral aan de noordzijde en de oostzijde liggen uitgestrekte (aangeplante) dennenbossen.
 Er lopen ook twee beken door de Kampina, de Beerze en de Rosep, meanderend  door het gebied. Dankzij de inspanningen van Pieter van Tienhoven (van 1907 tot 1953 penningmeester van de Vereniging Natuurmonumenten) zijn zij voor de golf van ruilverkaveling en kanalisaties gespaard gebleven, waar het natuurschoon langs zoveel andere beken ten onder aan is gegaan.

    De Beerze

    De Beerze


    De Beerze is een middelgrote beek met een omvangrijk moerassig beekdal. In de Smalbroeken, een vaak inunderend deel van dat dal, groeien zware moerasbossen van onder andere zwarte els met lianen als hop en kamperfoelie, waarin zich de blauwborst en de sprinkhaanrietzanger verschuilen. In de moerassen en graslandjes komen gageltruwelen, beenbreuk en zeggesoorten voor. De Rosep is binnen de Kampina maar een bescheiden stroompje zonder veel dalvorming.
 Samen met de Oisterwijkse Bossen en de Mortelen en het Manisveld in het oosten is de Kampina een belangrijke schakel van Het Groene Woud, een samenhangende cluster van grote natuurgebieden in het midden van Brabant tussen Tilburg, ‘s Hertogenbosch en Eindhoven. 
www.oisterwijkinbeeld.nl/kampina

     

     

    Meer Fietsrondje verhalen ontvangen?

    Vul je emailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en fietsverhalen beschikbaar zijn op verkeersbureaus.info

     

    Comments are closed.