Fietsrondje van de maand juli: Rond de Dommel bij Eindhoven

Eindhoven is de vijfde stad van Nederland. Groot geworden door Philips, maar direct buiten het centrum vind je de rust langs de Dommel, maar ook in de bossen en op de heide die vroeger het gehele zuidoosten van Brabant bedekten.

Eenmaal het station uit wordt de invloed van Philips op de stad Eindhoven onmiddellijk duidelijk in de Witte Dame. In dit gebouwencomplex ontworpen volgens de stijl van de nieuwe zakelijkheid produceerde Philips vanaf 1931 gloeilampen. Overigens heeft het gebouw pas sinds 1953 de witte kleur. 
In de jaren ’80 van de vorige eeuw kwam het complex leeg te staan, doordat het elektronicaconcern de productie verplaatste naar andere landen. Jaren van leegstand volgden. Philips stuurde aan op totale sloop, maar de gemeente Eindhoven weigerde de sloopvergunning af te geven. Uiteindelijk werd in 1988 geheel gerestaureerde Witte Dame geopend. In het gebouw kwamen onder andere onderwijsfuncties en een bibliotheek. Aan de straatkant tref je de ANWB-winkel. Markante delen van het complex hebben nu de status van Rijksmonument.

De route slingert zich door de nauwe straatje en pleintjes van het Bergkwartier

Schrik niet: hier liggen geen echte bergen, maar als we goed opletten ontdekken we toch wat geringe hoogteverschillen door de zandheuveltjes waarop dit wijkje is gebouwd. Het Bergkwartier is een van de oudste delen van Eindhoven. De verwoestingen tijdens de Tweede Wereldoorlog gingen aan deze buurt voorbij en zo bleef het karakter van de kronkelstraatjes behouden in tegenstelling tot de strakke nieuwbouw in de rest van het centrum van Eindhoven. 
In Bergkwartier trekken de vele bijzondere winkeltjes en specialiteitenrestaurantjes een eigen publiek aan. 


De zuidkant van het Bergkwartier wordt gevormd door de Dommel die zich door een groen lint tussen de bebouwde tentakels van Eindhoven slingert. Het groen heeft een belangrijke recreatieve functie. Bij mooi weer zijn de grasvelden gevuld met zonaanbidders. Van achter het groen komt op sommige momenten de hoogbouw van de High-tech Campus tevoorschijn.


Eindhoven had ooit een treinverbinding naar Valkenswaard, maar weinigen zullen zich herinneren dat hier sporen lagen. Sinds 2016 is de verbinding weer in gebruik genomen, maar nu als snelfietsroute die forenzen gemakkelijk naar Eindhoven kan brengen. Ook voor recreanten is deze route aangenaam, want we gaan door de bossen en er is nauwelijks kruisend autoverkeer. Voor mensen die de hele dag op een duf kantoor hebben door gebracht moet dit een verademing zijn.


In het najaar verplaatst veel spitsverkeer zich in het donker, maar daar hebben de high tech mensen uit Eindhoven aan gedacht. De gehele route is voorzien van LED-verlichting. Na 20:00 uur wordt echter de verlichting gedimd. 


 

 

Valkenswaard was vroeger een sigarenstad. Ooit herbergde de plaats 15 sigarenfabrieken en nog eens 22 kleinere bedrijven. Bekende namen waren Hofnar en Willem II. Sigarenrollen was vroeger handwerk, maar liefst een derde van de beroepsbevolking van Valkenswaard zat in de sigaren. Het cultureel centrum Hofnar herinnert nog aan de gloriedagen van de bolknak. Een deel van de Markt lijkt onveranderd sinds de plaatjes die geschoten werden tijdens bevrijding op 17 september 1944. Daarvoor hadden de Amerikanen zware slag moeten leveren om de brug over de Dommel, die zij uiteindelijk ongeschonden in handen kregen. Helaas zijn er aan de westkant van de Markt twee foeilelijke bankgebouwen verrezen die het beeld van het plein vestoren.


Na Valkenswaard volgt al weer snel natuur. Stiltegebied Leenderbossen geeft een bord aan. Het enige dat de rust verstoort is het kabbelende water van de Tongelreep dat zich via een speciaal gebouwde vissentrap stroomafwaarts beweegt. In Eindhoven voegt dit stroompje zich bij de Dommel.
Op de fietspaden langs de zandwegen door de bossen en over de heide lijkt het of de tijd heeft stil gestaan. De deun van het karretje dat op de zandweg reed laat ons niet los. Op een van de picknicktafels spreiden we onze lunch in de natuur uit. Daarna gaat het spel van fietsen in de afwisseling van bos en heide verder naar het afgelegen oer-Brabantse dorpje Strijp met de kenmerkende langboerderijen. We kopen nog wat proviand bij de oudste dorpswinkel van Nederland, die door de enthousiaste inwoners nog altijd in stand gehouden wordt onder de naam Sint Jan. Het lijkt een simpel voorbeeld voor veel kleinere plaatsen waar de winkels zijn verdwenen of opgeheven zijn.


De Valkenhorst was ooit in familiebezit en later waren delen eigendom van Philips. De meest waterpartijen zijn door mensenhanden aangelegd als visvijvers. De Valkenhorst bestond ooit bekend als natte natuurparel. Helaas heeft de daling van de grondwaterstand gezorgd voor verschraling. Grote veroorzakers zijn de dennen, die zorgen dat onvoldoende regenwater wordt doorgelaten. De dennen zijn gekapt en de natte heide kan zich ontwikkelen. De A2 deelt de Valkenhorst in twee stukken. Ecoducten zorgen nu voor verbindingen.
Aan de rand van het natuurgebied bevindt zich de legendarische Hut van Mie Pils, waar op een zonnige dag het terras rijkelijk gevuld is met fietsers. Ooit was dit een simpele afgelegen hut, ver van de bewoonde wereld, die werd uitgebaat door ene Mie Peels. Gewone mensen kwamen hier niet, maar de klandizie van Mie bestond voornamelijk uit stropers, die van hun opbrengst een glaasje dronken. Peels werd Pils. In het etablissement hangen nog oude foto’s uit de roemruchte jaren.

Vlak voor Eindhoven krijgen we nog een natuurgebied rond het Meeuw Ven. Deze plas water is wel door de natuur ontstaan. We pikken de Dommel weer op en komen waar we begonnen, maar komende vanaf de andere kant krijgen we toch een ander beeld van het landschap. Het prehistorisch dorp, dat vanmorgen nog gesloten was, heeft de poorten nu wel open staan. Het museum geeft ons een goed beeld van hoe de mensen leefden tot ongeveer 1600 in het gebied waar wij vandaag fietsten.

  • Route informatie
  • Routebeschrijving met knooppunten
  • De Dommel
  • Eindhoven
  • Andere fietsroutes
  •  

     

    Routeinformatie

    Fietsroute: Rond de Dommel bij Eindhoven
    Land: Nederland
    Provincie: Noord-Brabant
    Lengte: 47 km
    Beginpunt: station Eindhoven
    Eindpunt: station Eindhoven

    Routebeschrijving met knooppunten

    Neem de uitgang centrum van het station. Ga naar rechts langs de Bijenkorf. Op kruispunt bij verkeerslichten linksaf. Je komt op de knooppunten. 90, 89, 28, 71, 83, 82, 61, 95 (pas op voorbij de Markt in Valkenswaard. De fietsstroken zijn smal en er is veel autoverkeer. Let ook op bij de oversteek), 96,55, 56, 54, 53, 80, 20, 52, 79, 66, 46, 65, 60, 71, 29, 89, 90. Fiets vanaf hier terug naar het station.

    Horeca onderweg

    • Knooppunt 95: op de Markt van Valkenswaard tref je een ruime keuze aan sfeervolle terrassen.
    • Knooppunt 54: in het dorp Strijp is het populaire fietscafé de Hospes.
    • Bij knooppunt 66 is de vermaarde Hut van Mie Pils
    • Knooppunt 90: in het Eindhovense Bergkwartier kost het je weinig moeite om een leuk etablissement te vinden.

     

     

    Meer Fietsrondje verhalen ontvangen?

    Vul je emailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en fietsverhalen beschikbaar zijn op verkeersbureaus.info

     

    De Dommel

    De Dommel is een riviertje van 120 kilometer lengte dat ontspringt in België in de buurt van het meubelstadje Peer. Na 35 kilometer bereikt de Dommel de Nederlandse grens. De Dommel stroomt dwars door Eindhoven en Den Bosch. In deze laatste stad mondt de Dommel uit in de Dieze. De Dommel stroomt door tal van natuurgebieden en vormt op diverse plaatsen een prachtige compositie met de oevers. Ook niemand minder dan Vincent van Gogh ontdekte dat. Op meerdere werken van de meester uit de 19e eeuw komt de Dommel voor.

    
Al in de tijd van de Romeinen was de Dommel belangrijk. Er werd ooit gevaren op de rivier, maar door het kapen van bomen kreeg het zand de vrije hand en werd het water te ondiep. Wel wordt diverse plaatsen kanosport bedreven. 
De Dommel is een regenrivier. Dat houdt in dat het water na veel regen flink kan stijgen. In het verleden kwamen regelmatig overstromingen voor. Stuwen moeten de rivier temmen. De waterkracht van het riviertje werd ook gebruikt. Nog altijd staan negen watermolens in het landschap. De mens had de kracht van het water al vroeg ontdekt, want de oudste molen dateert uit het jaar 710. Voor zover bekend hebben er ooit nog zes andere molens langs de Dommel gestaan.


    In het plaatsje Dommelen is al sinds 1744 de Dommelsche brouwerij in bedrijf. Eeuwenlang was de brouwerij een familiebedrijf, maar in 1868 nam het Belgische Stella Artois de brouwerij over. Nu is de brouwerij onderdeel van AB-Inbev: verreweg het grootste brouwconcern ter wereld. In de brouwketels aan de Dommel wordt o.a. Hertog Jan Pilsener geproduceerd. De brouwerij is traditioneel nauw verweven met het dorp Dommelen, dat sinds 1934 deel uitmaakt van de gemeente Valkenswaard
. Dommelsch bier wordt niet gebrouwen met water uit de Dommel. Door het rechtstreeks lozen was het water in de rivier gewoon te vies. Zuivering heeft inmiddels de kwaliteit van het water verbeterd.

    Eindhoven

    Met 225.000 is Eindhoven de vijfde stad van Nederland. Eindhoven krijgt al in 1232 stadsrechten, maar had vele eeuwen nauwelijks betekenis. Pas in 1891 kwam daarin verandering door de vestiging van de gloeilampenfabriek van Philips. Bedrijfsfilosofie was zoveel zelf maken: een eigen glasblazerij, eigen metaalfabriek voor de metalen onderdelen,een eigen gasfabriek om de lampen te vullen en een eigen kartonfabriek om de lampen te vervangen. Ook de machines en de gereedschappen werden in eigen beheer gebouwd. De elektriciteit rukte op in Nederland en de vraag naar gloeilampen steeg stormachtig. Philips kreeg in Nederland praktisch een monopolie.
Uit de gloeilampen ontstonden de radiolampen en Philips dook in de productie van radio’s. Uit de lampen ontstonden ook medische apparaten en later ook beeldbuizen voor de televisie.
Voor radio’s was kunststof nodig en Philips opende een eigen kunststoffabriek, die in de gloriedagen zelfs WC-brillen produceerde.
Dankzij Philips groeide Eindhoven als kool. In 1920 werden een aantal randgemeenten bij Eindhoven gevoegd. Nog altijd hebben de wijken de naam van de vroeger randgemeenten zoals Woensel en Gestel. Tussen die samengesmolten randgemeenten die zich uitsteken als tentakels zijn altijd de groene lobben.

    
Net voor de Tweede Wereldoorlog had Eindhoven de grens van 100.000 inwoners bereikt. De stad was door de fabrieken een doelwit voor bombardementen, maar werd snel weer opgebouwd. 
Philips deed veel voor de cultuur en de sport met het Philips Ontspanningscentrum en de Philips Sport Vereniging (P.S.V.), met als belangrijk onderdeel: voetbal. PSV groeide uit tot een nationale topper met 23 keer landskampioen van Nederland. Ook de zwemsport ontwikkelde zich krachtig dankzij Pilips. Het bedrijf zorgde voor de bouw van woningen voor de werknemers. Diverse groenvoorzieningen zijn er dankzij het bedrijf.
Eindhoven en Philips waren door en elkaar verweven. 
Het concern groeide als kool naar een wereldspeler van formaat dankzij de toenemende vraag naar elektronica. Philips zette zich in vele segmenten. Overal ter wereld kwamen vestigingen. In 1975 had het concern wereldwijd 400.000 werknemers, waarvan ruim 90.000 in Nederland. 
De gigant uit Eindhoven kreeg echter last van de remmende voorsprong en de concurrentie vanuit Azië sloeg toe. Bezuinigingen en inkrimpingen waren noodzakelijk om het bedrijf overeind te houden. Vooral Jan Timmer saneert in de jaren ’90 flink. Productiebedrijven in Eindhoven worden afgebouwd en verzelfstandigd. Het hoofdkantoor verhuisde naar de Omval aan de Amstel in Amsterdam.
in 2011 had Philips in Nederland nog maar 13.000 mensen in dienst. 
Voor Eindhoven bleven de gevolgen beperkt. Veel van de verzelfstandigde bedrijven zijn zich gaan richten op hightech. De samenwerking met de Technische Universiteit Eindhoven legde geen windeieren. Eindhoven is nu een hightech-stad met een internationale uitstraling. Het grootstedelijk gebied is nu de belangrijkste stedelijke concentratie buiten de Randstad. 
Eindhoven-Airport is met 4,7 miljoen passagiers de enige goed functionerende luchthaven buiten het Randstedelijk gebied. De stad heeft een zakelijk uitstraling met een strak centrum. Een sfeervolle wijkje is het Bergkwartier met bijzondere winkeltjes en eethuisjes.

    Andere fietsroutes

    Langs de Dommel loopt een fietsroute van de bron bij Peer in België tot de mondig in ’s Hertogenbosch. 
De gemeente Eindhoven heeft een rondje Eindhoven uitgezet om de stad van 62 kilometer. Deze ronde om de stad kun je vanuit vier verbindingsroutes vanaf het VVV-kantoor voor het station van Eindhoven bereiken, zodat je er diverse rondjes van kunt maken. De route is geheel bewegwijzerd. De kaart met ook informatie over bijzondere plaatsen onderweg kun je voor € 3,50 kopen in het VVV-kantoor Eindhoven

     

     

    Meer Fietsrondje verhalen ontvangen?

    Vul je emailadres in om een e-mail te ontvangen als er nieuwe fietsrondjes en fietsverhalen beschikbaar zijn op verkeersbureaus.info

     

     

     

     

     

     

     

     

    Comments are closed.