Droge voeten in de Zuiderzee

De Zuiderzee heeft als dusdanig bestaan tot in 1932. In dat jaar sloot de Afsluitdijk deze binnenzee af van de Waddenzee. Tegenwoordig heet deze watermassa van 1100 vierkante kilometer het IJsselmeer.

Visserijambachten in het Zuiderzeemuseum

Visserijambachten in het Zuiderzeemuseum

Het is een groot binnenwater waar het nog flink kan spoken en dat omgeven is door oude vissersplaatsjes. Water heeft altijd al een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Nederland, zowel een goede als een kwade, en ons dagelijks leven wordt er nog steeds door beïnvloed. De voormalige Zuiderzee komt weer tot zijn oude recht in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Daar stromen water, open lucht en een prachtige geschiedenis bij elkaar. Voor de oudsten onder ons levert een bezoek veelal herkenning op. Voor de jongsten is het een ontdekking.

 

Een nieuw dorp

Al snel na het ontstaan van het IJsselmeer rees het besef dat de bestaande cultuur behouden moest blijven. In eerste instantie betrof dat vooral de geschiedenis van de visserij. Zo werden er vlak na de tweede wereldoorlog al complete plannen gesmeed voor wat het huidige Zuiderzeemuseum is geworden. Op een stuk land dat op het water is gewonnen werden in de loop der jaren gebouwen verzameld uit de plaatsen rondom de oude Zuiderzee. Veel van deze gebouwen stonden op de nominatie om gesloopt te worden maar werden behouden en verplaatst. Slechts enkele panden in het museum zijn replica’s. Bij de aanleg van dit nieuwe dorp werd ernstig rekening gehouden met de originele inrichting van dorpen en steden. De kleuren kloppen, evenals de beplanting, de bestrating en de sfeer.

Aankomst bij het Buitenmuseum

Aankomst bij het Buitenmuseum

Water als blauwe draad

Een zeemuseum hoort met water te beginnen. Letterlijk. Wanneer je aankomt bij het entreepaviljoen, word je dan ook in 15 minuten tijd door een veerboot overgevaren naar het Buitenmuseum: daar waar meer dan 130 gebouwen je uitnodigen om zo’n honderd jaar terug te gaan in de tijd. Hier wandel je door oude straatjes, zie je ambachtslieden aan het werk, praat je met huisvrouwen die getooid in originele kledij in de weer zijn, of bezoek je winkeliers in zaken die stammen uit het verleden. Begin er met een verwonderend bezoek aan een huishouden uit 1920. Dat is niet zo heel lang geleden, maar het oogt toch zo volledig anders dan ons tegenwoordige leven. Al wandelend ontdek je hoe er op de ene plek op ambachtelijke wijze vis wordt gerookt terwijl je elders een bezoek mag brengen aan een zeilmakerij. Water loopt als een blauwe draad door het Buitenmuseum heen. Je vindt het niet alleen terug in de beroepen die er worden uitgebeeld, maar ook fysiek, overal tussendoor. Er zijn vele kleine bruggetjes aangelegd om het over te steken.

Honderd jaar terug in de tijd

Honderd jaar terug in de tijd

Het roken van haring

Het roken van haring

Levend museum

Bezoek de bakkerswinkel, een kaaswinkel, een slagerij zoals je ze niet meer ziet of een apotheek met als traditioneel uithangbord de beeltenis van een gaper. Een dorpsschool doet je ontdekken hoe leerlingen meer dan honderd jaar geleden les kregen van een onderwijzer en ook een oud postkantoortje nodigt uit om nieuwsgierig binnen te komen kijken. De vissersdorpen rondom de oude Zuiderzee worden volop vertegenwoordigd in dit levende museum. En wie denkt dat kinderen alleen nog maar blij te maken zijn met digitale games, komt bedrogen uit. Ze kunnen zich hier naar hartenlust vermaken met oud-Hollands speelgoed, of klompbootjes maken, met touwen leren werken of een lesje volgen op de school.

Een collectie gapers

Een collectie gapers

Een klaslokaal anno 1905

Een klaslokaal anno 1905

Overspoeld

2016 is een bijzonder jaar omdat het een eeuw geleden is dat de laatste watersnoodramp rondom de Zuiderzee plaats vond, in 1916. Er vielen toen 19 doden te betreuren. Een tentoonstelling, “Overspoeld”, laat op verschillende plaatsen in het Buitenmuseum zien wat er toen gebeurde. Erg indrukwekkend is de watersnoodstraat: begeef je hier over houten loopplanken door een straat die zwaar is getroffen door het water en zie met eigen ogen welke schade is aangericht.

De watersnoodstraat uit 1916

De watersnoodstraat uit 1916

Binnenmuseum

Waar er over een Buitenmuseum wordt gesproken, hoort ook een Binnenmuseum te zijn. Dit gebouw, dat schuin tegenover de tweede ingang van het Zuiderzeemuseum ligt, herbergt prachtige verzamelingen. De Schepenhal is een absolute aanrader en staat vol met historische boten. De exposities elders in het gebouw vertellen je over de geschiedenis en de cultuur van die vissersdorpen aan het IJsselmeer. Oude meubelstukken en klederdrachten maken dit alles tastbaar. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan water, dat natte goed waar het toch om draait in het museum en de Zuiderzeedorpen.

De Schepenhal

De Schepenhal

 

 

Goed gemutst, een collectie van mutsen

Goed gemutst, een collectie van mutsen

Kopje onder

In het Zuiderzeemuseum ga je een dagje kopje onder. Je duikt er in de geschiedenis van zo’n honderd jaar terug. Vroegere tijden komen er letterlijk tot leven en een wandeling door het museum zit vol leuke en interessante verrassingen. Overal word je er even vriendelijk bejegend. Her en der heb je voldoende gelegenheid om even bij te komen op een terras of in een restaurant. Ook vroeger had de inwendige mens immers af en toe wat aandacht nodig. Hier is in ieder geval overal aan gedacht, voor allen, jong en oud, valide en minder valide.

Uitzicht op het Buitenmuseum

Uitzicht op het Buitenmuseum

 

Meer reisverhalen van deze Contributor lezen?

Vul je emailadres in om te genieten van nieuwe reisverhalen van onze travelbloggers.

 

Comments are closed.